Raffaello Sanzio

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Raffaello Sanzio.jpg

Raffaello Sanzio da Urbino (1483 - 1520) ku bi navê Raffaello tê zanîn,[1] nîgarvan û mîmarekî îtalîyanê yê Ronesansa Bilind bû. Wî wêneyeke Zerdeşt jî çekiriye.

Xebata wî ji ber zelaliya form, hêsaniya pêkhatinê û destkeftiya dîtbarî ya îdeala Neoplatonî ya mezinahiya mirovî tê heyrankirin.[2] Bi Leonardo da Vinci û Michelangelo re, ew sêyek kevneşopî ya mamosteyên mezin ên wê serdemê pêk tîne.[3]

Raffaello pir berhemdar bû, kargehek neasayî mezin dimeşand û tevî mirina xwe ya zû di 37 saliya xwe de, xebatek mezin hişt. Kariyera wî bi xwezayî dikeve sê qonax û sê şêwazan, ku yekem car ji hêla Giorgio Vasari ve hatî vegotin: Salên wî yên ewil li Umbria, paşê demeke nêzîkî çar salan (1504-1508) kevneşopiyên hunerî yên Firensa dişoxilîne, dûv re diwanzdeh salên wî yên dawîn ên dijwar û serfiraz li Romayê, ji bo du papa û hevkarên wan ên nêzîk xebitî.[4] Gelek berhemên wî li Qesra Vatîkanê têne dîtin, ku li wir Odeyên Raffaello ên frescokirî yên navendî, û mezintirîn xebata kariyera wî bûn. Berhema herî naskirî Dibistana Atînayê ya li Stanza della Segnatura ya Vatîkanê ye. Piştî salên destpêkê yên wî li Romayê, piraniya karên wî ji hêla atolyeya wî ve ji xêzên wî, bi windabûna giran a kalîteyê ve xira bûn. Ew di jiyana xwe de pir bibandor bû, her çend li derveyî Romayê xebata wî bi piranî ji çapkirina wî ya hevkar dihat zanîn.

Piştî mirina wî, bandora hevrikê wî yê mezin Michelangelo heta sedsalên 18 û 19-an berbelavtir bû, dema ku taybetmendiyên Raffaello aramtir û lihevhatî dîsa wekî modelên herî bilind hatin hesibandin. Bi saya bandora dîroknasê hunerê Johann Joachim Winckelmann xebata wî bû bandorek çêker li ser wênesaziya Neoklasîk, lê teknîkên wî dê paşê bi eşkere û bi awakî ji hêla komên wekî Biratiya Pre-Raffaellît ve bêne red kirin.

Bavê wî ji hukumdarê bajarê piçûk lê pir çandeyî Urbino re nîgarkêşê dadgehê bû. Ew mir dema ku Raffaello yanzdeh salî bû, û Raffaello dixuya ku ji vê nuqteyê ve di rêvebirina atolyeya malbatê de rolek bilîze. Wî di atolyeya Perugino de perwerde dît, û di sala 1500-an de wekî "mamosteyek" bi tevahî perwerdekirî hate binav kirin. Ew li gelek bajarên bakurê Îtalyayê xebitî heta ku di sala 1508-an de li ser vexwendina papa biçe Romayê, da ku li Qesra Vatîkanê bixebite. Li wir û li deverên din ên bajêr çend komîsyonên girîng jê re hatin dayîn û dest bi karê mîmariyê kir. Ew di mirina xwe de di sala 1520-an de hîn jî di bilindahiya hêza xwe de bû.

Çavkanî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  1. Şablon:Cite Dictionary.com
  2. On Neoplatonism, see Chapter 4, "The Real and the Imaginary" Girêdana arşîvê kanûna pêşîn 16, 2018, li ser Wayback Machine, in Kleinbub, Christian K., Vision and the Visionary in Raphael, 2011, Penn State Press, ISBN 978-0271037042
  3. See, for example Honour, Hugh; Fleming, John (1982). A World History of Art. London: Macmillan Reference Books. r. 357. ISBN 978-0333235836. OCLC 8828368.
  4. Vasari, pp. 208, 230 and passim.
Wiki letter w cropped.svg Ev gotar şitlek e. Heke tu bixwazî berfireh bikî, biguherîne bitikîne. (Çawa?)