Bakterî

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Bakterî
Şanikên bakteriya Escherichia coli li vî wêne 25,000 caran mezinkirî ne
Şanikên bakteriya Escherichia coli li vî wêne 25,000 caran mezinkirî ne
Dabeşandina zanistî
Sercîhan: Bacteria
Filûmên (fila) bakteriyan

Asîdobakterî - Acidobacteria
Aktînobakterî - Actinobacteria
Aquificae
Bacteroidetes
Chlamydiae
Chlorobi
Chloroflexi
Chrysiogenetes
Siyanobakterî - Cyanobacteria
Deferribacteres
Deinococcus-Thermus
Dictyoglomi
Fibrobacteres
Firmicutes
Fusobakterî - Fusobacteria
Gemmatimonadetes
Nitrospirae
Planktomiset - Planctomycetes
Proteobakterî - Proteobacteria
Spirochaetes
Termodesulfobakterî - Thermodesulfobacteria
Termomîkrobî - Thermomicrobia
Thermotogae
Verrukomîkrobî - Verrucomicrobia

Bakterî, (bi înglîzî bacterium, pirejimar bacteria), hûrjînewrên tek-şaneyî ne. Bi giştî, ew çend maykrometirekan mezin in û bi gelek form û şêweyan hene: girover, dirêjûdirêj, lûlwerpêç.

Zanistê lêkolînên li ser bakteriyan bakterîzanist e ko tayekê hûrjînewerzanistî ye.

Bakterî li hemî jîngehan hene: di nav axê da, di binê deryayan da, li serê çiyayan li her derê. Ew di cihên mîna paşmayên tîrêjçeleng (radioactive waste) jî hene. Bi awayekê mînakî (typical) 40 milyon bakterî di her grameka axê da û yek milyon di nav mîlîlîtireka avê da hene. Bi giştî nêzîkî 5 nonîlyon (5 × 10³°) bakteriyan li cîhanê hene. [1]

Bakterî di çerxa zadî da gelek giring in û gelek qonaxên giring di wê çerxê da, wekî tesbîtkirina naytrojinê di atmosferê da li ser wan dimînit. Di laşê mirovan da hijmaran bakteriyan 10 caran ji hijmara şaneyên laşî zêdetir e û piraniya wan jî li ser pîstî û di nav koendama herisê da ne. [2] Herçind e ko piraniya wan bakteriyan bêziyan in an hema bibêje mifadar in jî, lê hindek ji wan derdzê (pathogenic) in û dikarin mirovan nesax bikin. Bakteriya derdzê ya herî berbelav bakteriya nesaxî ya êşa zirav anko sillê an tûberkolosîsê ye ko her sal zêdetir ji 2 milyon kesan li seranserî cîhanê dikujit.

Çavkanî[biguherîne]

  1. Whitman W, Coleman D, Wiebe W (1998). "Prokaryotes: the unseen majority". Proc Natl Acad Sci U S A 95 (12): 6578 – 83. PMID 9618454. 
  2. Sears C (2005). "A dynamic partnership: Celebrating our gut flora". Anaerobe 11 (5): 247 – 51. PMID 16701579. 


Wiki letter w cropped.svg Ev gotar şitlek e. Heke tu bixwazî berfireh bikî, biguherîne bitikîne. (Çawan?)