Şoreşa Amerîkayê

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Jump to navigation Jump to search

Şoreşa Amerîkayê sazgar û siyasiya ku di navbera salên 1765'an û 1783'an de di dema ku dagirkerên Sêzdeh Koloniyên Amerîkayê ku di monarşîyê Brîtanî û arîstokrasiyê, desthilatî ya Brîtaniya Mezin de gêr kirin û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ava hilda bû.

Guherandinên di sala 1765'an de, endamên civakên koloniyalê Amerîkayê ji bo desthilata parlamentoya Brîtanya red kir û ji wan re bacê ji bo avakirina qanûnên din tesîra xwe li nûnerên wan bê koloniyala di hikûmetê de kirin. Piştî deh salan, berdemama xwepêşandan ji aliyê koloniyan (naskirî wek Patrîotan) gur bûn, wekî ku di Partiya Çayê ya Bostonê di sala 1773'an de, dema ku welatparêzên karên şandinê ya bacê ji Parlamentoya kontrolkirin rûxandin û Şirketa Rojhilatê Hindistanê qedirkirin. Brîtanya bersiv di esasa qanûna zextkirin li ser Massachusetts di sala 1774'an hate naskirin wek şandiyan û tepeseriyê piştî Patrîotên di koloniyên din de li pişt Meşa Massachusetts bûn. Di dawiya sala 1774'an de, Patriot hikûmeta alternatîf xwe bi xwe ji bo hewldanên berxwedanê li hember jî Brîtanyaya Mezin hevahengî baştir damezirandin, dema ku koloniyên din tê zanîn ku dilsozan tercîh kir ku rêzkirina li Taca Brîtanyayê mane.