Here naverokê

Aso

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Asoya çola bilind ya rojavabûn li Kalîforniya, DYA
Keştiyeke babirkê nêzîkî asoyê.

Aso xêza berbiçav e ku erd ji esman vediqetîne, xeta ku hemî rêwerên berbiçav li du kategoriyan dabeş dike: yên ku berjêr erdê Erdê dikin, û yên ku na kin. Asoya rastîn bi rastî xêzekî teorîk e, ku mirov dikare dema ku ew li ser rûya deryayê dihate dîtin. Li gelek deveran, ev xêz ji binê erdê, daran, çiyayan, hwd. tê verşartin, û encama berbiçavkirina erd û esman jê re asoya aşkere tê gotin. Dema ku meriv li deryayek ji berderyayê dinêr e , perçê deryayê ku herî nêzî asoyê ye, jê re deryaya bêbalûpal tê gotin.

Asoya rastîn asoyî ye. Ew nêrevan dorpêç dike û ew bi gelemperî wekî çember tê hesibandin, ku li ser rûjora modela bêkêmasî ya kûreyî ya Erdê tê xêzkirin . Navenda wê li binê nêrevan û li jêr asta deryayê ye. Dûrahiya wê ji çavdêr ji ber şikestina atmosferê, ku ji hêla mercên hewayê ve pir bandor dibe, roj bi roj diguhere. Her weha, çavên çavdêr çiqasî ji asta deryayê bilindtir bin, ew qas asoya ji çavdêr dûrtir e. Mînakî, di şert û mercên atmosferê yên standard de, ji bo çavdêrê ku asta çavê wî ji asta deryayê 1,70 metre (5 ft 7 hundur) e, dîmen li dora 5 kîlometreyan (3,1 mi) dûr e.

Gava ku ji bergehên pir bilind, wek stasyonek fezayî, were nêrîn, aso pir dûrtir e û ew rûberek rûbera Erdê ya pir mezin digire nav xwe. Di vê rewşê de, ew eşkere dibe ku asoya ji xelekek bêkêmasî bêtir dişibihe elipsekê, nemaze dema ku çavdêr li jorê ekwatorê ye, û rûyê Erdê dikare wekî elîpsoîdek çêbibe ku ji hêla qadek ve çêbibe.