Gam

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Hemû ton, Lîdyan û gamên major

Gam (îngilîzî:Scale, fransî:Gamme) rêzeya dengan e ku ji dengekî dest pê dike û li oktava wî dengî bi dawî tê. Gama ku ji dengê stûr dest pê dike û zirav dibe “gama berbijor” e; gama ku ji dengê zirav dest pê dike û stûr dibe jî “gama berbijêr” e. Peyva “gam”ê di wateya “rêze”yê de jî tê bikaranîn. Em ê di vê rêbazê de peyva “gam”ê hilbijêrin û em ê gamên ku pêkan e di pergala tamperamana yeksan de tên lêdan/gotin binirxînin (ango em ê rêzeyê meqamî nenirxînin). Beriya ku em qala gamên bingehîn ên muzîka rojavayî (major, mînor) bikin, divê em modên wan ên di Şaristaniya Yewanî ya Antîk û Ewropaya Serdema Navîn de vekolin (ku ev gam di wan serdeman de çêbûne û ji gamên wan serdeman re mod tê gotin). Di Şaristaniya Yewnanî ya Antîk de, mod bi berhevbûna 'tetrakord'ên 4 dengî pêk dihatin. Di wê serdemê de modên bi navên mîksolîdyan, lîdyan, frîgyen, doryan, hîpolîdyan, hîpofrîgyen û hîpodoryan hatine bikaranîn û ev mod ji modên di serdema navîn de hatine bikaranîn cudatir in. Ji ber ku di nav de gamên major û mînora xwezayî heye, em ê 7 modên dêrê ku di Serdema Navîn de hatine bikaranîn bi hûrgilî vekolin. Modên dêrê ew gam in ku ji 7 dengan pêk tên.

Di muzîka rojavayî de nirxên pileyên gamê;

  • A=La
  • B=Sî
  • C=Do
  • D=Re
  • E=Mî
  • F=Fa
  • G=Sol

Girêdanên derve[biguherîne]