Kartikeya

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Jump to navigation Jump to search
Kartikeya
Gombak Selangor Batu-Caves-01.jpg
PerestvanKaumaram, perestgeha Thirupparamkunram Murugan Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
ÇekBrahmastra, Gada Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Siwar dibeTeyrên tawis li ser wîkîdaneyê biguherînê
ZayendNêr li ser wîkîdaneyê biguherînê
Agahiyên kesane
Dê û bav
  • Shiva Li ser Wîkîdaneyê biguherînê (bav)
  • Parvati Li ser Wîkîdaneyê biguherînê (dê)
Xwişk û bira
  • Ganesha Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Hevjîn
  • Devasena Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
XanedanDevasena Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
biguherîne - Wîkîdaneyê biguherîneBelge

Kartikeya herwesa weka Skanda, Kumara,[1] Murugan û Subrahmanya, tê naskirin. ew xwedayê Hindusiya yê şer e. [2] [3] [4] Ew kurê Parvati û Shiva ye, û birayê Ganesha ye, xwedayakî hindusiyaye yê ku çîroka jiyana wî di Hinduîzmê de gelek muhima. [5] Ew li Asyaya Başûr jî dinav xelkê de tê abdat kirin. û ev xwedayê hindusiya li Hindistana Başûr li welatên weka Srî Lanka, Singapûr û Malezyayê wekî Murugan tê naskirin. [2] [5] [3]

Ew bi gelemperî dinav xelkê hindusi de wekî mirovek hertim ciwan tê temsîl kirin, an jî waka hêmayêykê nêzê tawusê ye, Piraniya îkonan wî bi yek serî nîşanî dikin, lê hin deran bi şeş serîya jî efsaneya wî nîşan dide. [2] [5] [3] Ew ji bo wê yekê hat bûn dakû zilm xerabiyên Taraka yê Dêw tune bike, fêrbûna lêgerîna jiyana exlaqî û teolojiya Shaiva Siddhanta hîn dike . [3] [4] Wî gelek şaîr-pîroz, wekî Arunagirinathar îlham girtiye . [4] [6]

Etîmolojî û navdêr[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Kartikeya di nav nivîsarên kevnar û serdema navîn ên çanda Hindistanê de bi gelek navan tê nas kirin. Di nav van de herî gelemperî Murugan, Kumara, Skanda, û Subrahmanya ne.

Navê Skanda ji skanḍr-, ku tê maneya "leaper an êrişkar" wekî di piraniya çîroka de, xweda dixwest ku Skanda ji dayik bibe da ku dêwê bi navê Taraka ji nav bibe, ku bû bexşînek da ku ew tenê ji hêla kurê şîfave ve were kuştin. Wan Parvati şand daku raz Shîva wê bizewicîne. Lêbelê, Shiva di medîtasyonê de winda bû û Parvati ne kişand ser xwe heya ku tîrê ji kevanê Kama, xwedayê evînê, ku wî tavilê şewitand, xist. Piştî gelek salan ji bêbaweriyê, tovê Shiva ew qas xurt bû ku xweda, ji encamê ditirsin, Agni, xwedayê agir dişînin ku lîstika hezkirina Shiva ya bi Parvati re qut bike. Agni tov stend û ew avêt Ganga, ku Skanda lê çêbû.

Kartikeya tê wateya "ya Krittikas". [3] Ev destan jî bi bûyîna wî ve girêdayî ye. Piştî ku ew li qiraxa Çemê Ganga xuya dibe, ew ji hêla şeş ji heft stêrkên herî geş di ezmana şevê de bi navê Krittikas di nivîsarên Hîndû de (ku di nivîsarên Grekî de Pleiades tê gotin) de kom dibe. Van şeş dayîkan hemî dixwazin wî û pitika Kartikeya şîrmij bikin. Kartikeya nîqaşê bi mezinbûna pênc serî zêdetir dike ku bi tevahî şeş serî hene da ku ew li her şeş dayikan binihêre, û bila her yekê yek hemşîre bike. [3] [7] sixeş Krittikas Śiva, Sambhūti, Prīti, Sannati, Anasūya û Kṣamā ne.

Îkonografî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Efsane[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Perestgeh[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Galerî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Çavkanî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  1. James G. Lochtefeld 2002, r. 377.
  2. a b c Asko Parpola 2015, r. 285.
  3. a b c d e f James G. Lochtefeld 2002.
  4. a b c Fred W. Clothey 1978.
  5. a b c Constance Jones & James D. Ryan 2006, r. 228.
  6. Mohan Lal 1992, r. 4339.
  7. Doris Srinivasan 1997.