Lîsteya Sor a IUCN

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Rewşa parastinê
li gorî xetereya nemabûnê
Nemabûyî

Nemabûyî
Cureyên li sirûştê nemabûyî

Metirsiya nemabûnê

Cureyên bi bilindtirîn xetereya nemabûnê
Cureyên bi xetereya nemabûnê
Cureyên bêparastin

Di xetereya kêm de

Cureyên hewceyî parastinê
Cureyên nêzîkê xetereyê
Cureyên bi kêmtirîn metirsî


Herwiha binêre

Lîsteya Sor a IUCN
Yekîtiya Navneteweyî ya Parastina Xwezayê


Nemabûyî Nemabûyî Cureyên li sirûştê nemabûyî Cureyên bi bilindtirîn xetereya nemabûnê Cureyên bi xetereya nemabûnê Cureyên bêparastin Cureyên nêzîkê xetereyê Metirsiya nemabûnê Cureyên bi kêmtirîn metirsî Cureyên bi kêmtirîn metirsîIUCN conservation statuses
 n  g  b 

Lîsteya Sor a Cureyên bi Metirsiya Nemabûnê an jî Lîsteya Sor a IUCN li cîhanê ji bo zanyariya di derbarê ajal û riwekan de ya herî berfireh e. Di sala 1963'yan de hatiye damezrandin û IUCN kurtebira International Union for Conservation of Nature a bi îngilîzî ye ku bi kurdî Yekîtiya Navneteweyî ya Parastina Xwezayê ye.
Lîsteya Sor a IUCN bi metirsiya nemabûna bi hezaran cure û binecureyan bi daneyên vebirî li hev kom dike û wan agahiyan diparêze. Daneyên van cureyan ji hemû aliyê cîhanê û herêman pêk tê. Mebesta Lîsteya Sor ew e ku cureyên li ber metirsiya windabûnê werin zanîn û bi raya giştî re ji bo parastinê werin parvekirin e. Lîsteya Sor alîkariya parastina cureyan dike. Lîsteya sor bi bingeheke hêzdar hatiye avakirin lewma di cîhanê de weke çavkaniya herî ewle tê zanîn.

Weşana 2006'an[biguherîne]

Margîska Kurdistanê ku rewşa wan nêzîkê xetereyê ye
Kurteya Lîsteya Sor a 2006'an a ji bo cureyan.

Lîsteya Sor a 2006'an bi 40.168 cure û 2.160 bincure, cureyên binê avê, bingelheyan hate weşandin. Ji van hemû cureyan 16.118 weke cureyên di bin metirsiyê de hatine ragihandin. Ji wan 7.725 ajal, 8.390 riwek û sê ji wan kuv bûn. Di vê weşanê de li ser weşana 2004'an guhertin nehate kirin û 784 cureyên ji sala piştî zayînê (PZ) 1500'î ve ji bo nemabûnê lîste hatiye çêkirin. Ev ji lîsteya 2000'î 16 cure bêhtir in. Her sal cureyên nemabûyî tên dîtin an jî dibine fosîl û di nav kategoriya bê agahî de tên lîstekirin. Di sala 2002'an de cureyên nemabûyî weke 759 hatiye ragihandin lê ev hejmar her sal zêde dibe.[1]

Weşana 2007'an[biguherîne]

Lîsteya Sor a 2007'an di 12'ê rezberê de hate weşandin. 16.306 cure weke di bin metirsiya nemabûnê de hatin eşkerekirin ku ev hejmar ji sala 2006'an 188 cure bêhtir bû.[2]

Kurteya Lîsteya Sor a 1994'an a ji bo cureyan (versiyona 2.3)

Weşana 2008'an[biguherîne]

Lîsteya Sor a 2008'an di 6'ê kewçêrê de li Barcelonayê hate weşandin. Hate ragihandin ku ji çar guhandaran yek di bin metirsiya nemabûnê de ye.[3] Ev agahî jî dide zanîn ku li cîhanê 1.141 cureyên ji 5.487 guhandaran di bin metirsiya nemabûnê de ne.

Kategorîkirin[biguherîne]

Kategorîkirina rewşa parastinê
Cure (nirxandî) (têr
agahî)
Nemabûyî
Li sirûştê nemabûyî
(metirsiya
nemabûnê)
Bilindtirîn xetereya nemabûnê
Xetereya nemabûnê
Bê-parastin
Nêzîkê xetereyê
Kêmtirîn metirsî
Daneya kêm
Nenas
Agahiya di derbarê wateya kurtebiran de
Status iucn EX icon.svg Nemabûyî: Kategoriya cureyên bê-guman nemane ye.
Status iucn EW icon.svg Li sirûştê nemabûyî: Kategoriya cureyên ku li xwezayê nema ne, lê li cihên mîna xwedîkirin û nîşandanê hê mane ye.
Status iucn CR icon.svg Bilindtirîn xetereya nemabûnê: Kategoriya cureyên ku li xwezayê nemabûna wan di asta herî bilind de ye.
Status iucn EN icon.svg Xetereya nemabûnê: Kategoriya cureyên ku li xwezayê nemabûna wan pir bilind e.
Status iucn VU icon.svg Bê-parastin: Kategoriya cureyên ku li xwezayê nemabûna wan bilind e û bê parastin in.
Status iucn NT icon.svg Nêzîkê xetereyê: Cureyên niha ne di bin xetereyê de ne ku di pêşerojê de dibe ku bikevine kategoriyên VU, EN û CR.
Status iucn LC icon.svg Kêmtirîn metirsî: Cureyên pir têne dîtin.
Status iucn DD icon.svg Daneya kêm: Cureyên di derbarê wan agahiya berfireh tune.
Status iucn NE icon.svg Cureyên nenas: Cureyên heta niha li kategoriyên li jor nayên.[4]

Kategorîkirina 1994'an[biguherîne]

Di kategorîkirina 1994'an ″Xetereya Kêm″ ango Lower Risk bi sê binkategoriyan hatiye lîstekirin.

  • Hewceyî Parastinê (LR/cd)
  • Nêzîkê Metirsiyê (LR/nt)
  • Kêmtirîn metirsî (LR/lc)

Çavkanî[biguherîne]