Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Arma PDK-Îran

Partiya Demokratîk a Kurdistana Îranê (PDK-Î) yek ji partiyên serekî û neteweperwer ên kurd li Kurdistana rojhilat e.

Danasîn[biguherîne]

Navê partiyê, Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê ye. Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê, partiya pêşeng û şoreşvan ya xelkê Kurdistana Îranê ye û hemû tex û qatên gelê Kurd bo gihîştina bi armancên partiyê, ku di bernameyê de hatine, di nav refên xwe de rêk dixe. Navê partiyê di astê navneteweyî de “Democratic Party Of Iraniyan Kurdistan” û kurtiya wê jî “PDKI” e. Arma Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê, pêk hatiye ji: Bazinek bi rengê şîn, ku li aliyê wê yê rastê gule genimek bi rengê zer heye, û li aliyê çepê jî çerxeke pîşesaziyê bi rengê sipî heye ku ji heft dendan pêk hatiye. Di naverasta baznê de rojek ku deh tîrêj lê ketine û çiyayek bi rengê kesk. Di bin armê de di navbera gule genim û çerxa pîşesaziyê de, zemîneyeke sor 32 heye ku pirtûkeke sipî li ser de ye û hejmara 1324 di bin pirtûkê de hatiye nivîsîn ku sala avabûna Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê ye. Têdîtin: di çalakiyên PDKÎ li astê navneteweyî û derekî de di cihê sala 1324, 1945 tê bikar anîn, û li bin armê de jî “PDKI” tê nivîsandin.

Organa herî bilind ya partiyê kongire ye. Kongire her çar salan carekê ji endamên eslî, cîgir û şêvirmendên Komîteya Navendî û nûnerên endamên din ên partiyê, bi radeyekê ku Komîteya Navendî diyarî dike pêk tê, bi awayekê ku du ji sê endamên kongireyê li encama pirosya hilijartinê, beşdarî kongireyê bin. Kongireya awarte li ser daxwaza Komîteya Navendî, yan du li ser sê ya personêlên tewaw dem yên partiyê pêk tê.

Organa herî bilind ya di navbera du kongire da Komiteya Navendî ye. Sekreterê Giştî û Cîgirê Sekreterê giştî yê partiyê û endamên ku Deftera Siyasî hildibijêre li hember Komîteya Navendî de berpirs in.

Deftera Siyasî ji sekreterê giştî, cihgirê sekreterê giştî û hejmareke endamên Komîteya Navendî, ku ji aliyê Komîteya Navendî ve tên hilbijartin, pêk tê. Di dema navbera du civînên Komîteya Navendî de, Deftera Siyasî organa herî bilind a birêveberî û berpirsê cîbicîkirina biryarên Komîteya Navendî ye. Deftera Siyasî civînên xwe pêka hewcehiyê pêk tîne û rapora xebata xwe dide Komîteya Navendî.

(Ev danasin li gor kongireya 15emîn ya Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê hatiye nivîsîn)

Sekreterê Giştî yê vê partiyê Mistefa Hicrîye.

Dîrok[biguherîne]

Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê (PDKÎ) di 16'ê gelawêja 1945'an li Mehabadê wek PDK'a yekem hat damezrandin. Serokê PKD-Î yê yekem Qazî Mihemed bû. Li rasti de ew parti cenişîna Komeleya Vejiyana Kurd an KJK bû ku sê sal berî hatbu damezrandin.

159 rojan piştî damezrandina PDK-Î'yê, li 22'ê janviyeya 1946'an ew partî karî bi kelk girtin ji doxa lebara wê serdemê Îranê yekemîn komara kurdî li rojahilatî Kurdistanê bi navê Komara Kurdistan damezrîne. Ku dîroknivîsan dibêjnê Komara Mehabadê liberku ew komar bajarê Mehabadê kirbû pêtexta xwe.

Komara Mehabadê bi tenê 11 mehan domand liberku hikûmeta Îranê pêmanek dij be kurdan ligel Sovyetê çê kir û hêriş kir ser Kurdistanê. Hejmareka mezin ji lîder, serok u endamên komarê li aliya hikûmeta Îranê hatin girtin û 20 ji wan li bajarên Mehabad, Bokan û Seqizê hatin idamkirin.

Kêmtir ji dû salan piştî rûxana komarê, PDK-Î xebata xwe li ser girt u li maweyeke kurt de li hemî nawçce yên Kurdistanê rîşe kutand.

Dû helmeta polisî li salên 1959 u 1964 zebreke qurs li rekxistiya PDK-Î da u bo sedema girtin u xwe weşartina pêtir ji 300 endamën wê parti. Lê ew parti duçara nahumêdî nebu u zararên xwe qerebu kir bi çeşneki ku li sala 1967-68 bo 18 mehan ew parti xebata çekdarî dijî deselata şahenşahi ya Îranê dest pê kir û hukumetê duçare astengi kir.

Piştî raperîna xelkê Îranê dijî deselata şah, li sala 1979 u rûxana rejîma şah, PDK-Î helmet bir ser qereqola mehabadê u çek u teqemeniyên wê hîna dest u li nav bajarê mehabad xebata çekdarî ya xwe ragehand.

Piştî wê yekê li bajare Sine jî ew tişt qewmi u PDK-Î u Komele karîn kontrola Kurdistanê rojhilatê bigirin dest xwe. u bo çend salan Kurdistan azad kirin lê mexabin disan jî li sala 1983 piştî 3 sal şerê qurs navberî Pêşmerge (an Gerilla) yên wan 2 partiyên kurdî u erteşê Îranê careke din Kurdistan ket destê deselata Tehran.

Kongre yên PDK-Î[biguherîne]

Ala Partiya Demokratik a Kurdistana Îranê

PDK-Î heta nehe 13 kongreyan bestîye:

  1. Kongra 1945
  2. Kongra 1946
  3. Kongra 1973
  4. Kongra 1980
  5. Kongra 1981
  6. Kongra 1984
  7. Kongra 1985
  8. Kongra 1988
  9. Kongra 1992
  10. Kongra 1995
  11. Kongra 1997
  12. Kongra 2000
  13. Kongra 2004

Li kongra 20ema Enternasyonal Sosyalist ku li rojên 9-11 septambra 1996 li Netewên Yekgirtî hat li dar xistin PDK-Î wek endama wê rekxistiyê hat wergirtin.


Liderayeti ya PDKÎ Komîta Nawendi ye ku ji 23 endamên sereki u 12 endamên laweki dêt berhev.

ji wan endaman 7 kesan wekî defterê siyasi dên helbijardin ku Sekretera giştî jî yek ji wan e.

Sekreterên Giştî yên PDK-Î[biguherîne]

  1. Qazî Mihemmed (22.01.1946-31.03.1947)
  2. Ebdulrehman Qasimlo
  3. Mihemed Sadiq Şerefkendî
  4. Mistefa Hicrî

Çavkanî[biguherîne]


Girêdanên derve[biguherîne]


Wiki letter w cropped.svg Ev gotar şitlek e. Heke tu bixwazî berfireh bikî, biguherîne bitikîne. (Çawa?)