Rijên

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Jump to navigation Jump to search
Memik rijênê şîr e.
Simple Tubular Gland ku.png
Rijênên kor ên sereke yê laşê mirov
Pankreas hormon û enzîm berhem tîne loma pankreas rijênê têkel e.

Rijên an jî toşpî ji boy peyva “gland” a bi zimanê îngilîzî tê bikaranîn. Di laşê mirov de derkirina madeyên wek hormon, enzîm, çewrî (rûn), xwêdan, şîr, lîncemade hwd, wekî derdan tê binavkirin. Xane an jî komela xaneyan(ango şane) derdan çê dikin û ji xaneyê der dikin. Eger derdan ji aliyê xaneyek ve bê berhemkirin û derkirin, ew xane wekî xaneya derdanî bi nav dibe. Eger derdan ji hêla komek xaneyan va were derkirin, îcar ew koma xaneyan wekî rijên bi nav dibe. Di dibistan û zanîngehên başûrê Kurdistanê de ne peyva toşpî, lê peyva rijên tê bikaranîn.[1] Ev peyv di nav xwendekarên Başûr de zindiyê û belavî ye. Di laşê mirov de sê cure rijên heye.

Rijênê cogedar (rijênê bicogî)[biguherîne]

Hin minak ji boy derdana rijênên cogedar; enzîm, xwêdan, lîncemade(mukus) û şîr e. Xane derdana xwe der didin nav cogê, cog ji rijênê dirêj dibe û derdanê dikişîne ber bi cihê ku derdan bê bikaranîn. Rijênê memik, rijênê prostad, rijênê xwedanê û lîkerijên(rijênê tûkê) rijênên cogedar ên sereke ne.

Rijênê kor (korerijên)[biguherîne]

Ev rijênan hormon çê dikin û der didin. Rijênên kor derdanê xwe der didin nav xwînê. Mînakên sereke ji boy korerijên; rijênê hîpofîz, rijênê adrenal, rijênê tîroîdê.

Rijênê têkel[biguherîne]

Kezeb û pankreas rijênên têkel in, derdanên vana hem enzîm hem jî hormon e.

Çavkanî[biguherîne]

  1. Barewabarayti Parwarda (e-learning),[[1]]Korrijên

Girêdanên derve[biguherîne]