Rijên

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Jump to navigation Jump to search
Memik rijênê şîr e.
Simple Tubular Gland ku.png
Rijênên bêcoyî yên sereke
Pankreas hormon û enzîm berhem tîne loma pankreas rijênê têkel e.

Rijên an jî toşpî ji boy peyva “gland” a bi zimanê îngilîzî tê bikaranîn. Di laşê mirov de derkirina madeyên wek hormon, enzîm, çewrî (rûn), xwêdan, şîr hwd., wekî derdan tê binavkirin. Xane an jî komela xaneyan (şane) derdan çê dikin û ji xaneyê der dikin. Eger derdan ji aliyê xaneyek ve bê derkirin, ew xane wekî xaneya derdanî bi nav dibe. Eger derdan ji hêla komeleya xaneyan va were derkirin, îcar ew komeleya xaneyan wekî rijên (toşbî) bi nav dibe. Di dibistan û zanîngehên başûrê Kurdistanê de ne peyva toşpî, lê peyva rijên tê bikaranîn.[1] Ev peyv di nav xwendekarên Başûr de zindiyê û belavî ye. Di laşê mirov de sê cure rijên heye.

Rijênê bicoyî (rijênê cogedar)[biguherîne]

Hin minak ji boy derdana rijênên bicoyî (rijênên cogedar) enzîm, xwêdan, mukus û şîr e. Xane derdana xwe der didin nav coyê, co ji rijênê dirêj dibe û derdanê dikişîne ber bi cihê ku derdan bê bikaranîn. Rijênê memik, rijênê prostad, rijênê xwedanê, rijênê tûkê rijênên bicoyî yên sereke ne.

Rijênê bêcoyî (rijênê kor)[biguherîne]

Ev rijênan hormon çê dikin û derdidin. Rijênê bêcoyî derdanê xwe der dikin nav xwînê. Mînakên sereke ji boy rijênê bêcoyî: rijênê hîpofîz, rijênê adrenal, rijênê tîroîdê.

Rijênê têkel[biguherîne]

Kezeb û pankreas rijênên têkel in, derdanên vana hem enzîm hem jî hormon e.

Çavkanî[biguherîne]

  1. Barewabarayti Parwarda (e-learning),[[1]]Korrijên

Girêdanên derve[biguherîne]