Şemzînan

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Navçeya Şemzînanê
Şemdinli
Semdinli Hakkari.jpg
Şemzîna

Welat Bakurê Kurdistanê
Dûgel Tirkiye
Parêzgeh Hekarî
Serbajar Şemzînan
Qeymeqam Mesut Gençtürk

Hejmara nahiyan 1 nahiye
Hejmara bajarokan 2 bajarok
Hejmara gundan 22 gund

Gelhe (2008) 52.779 kes
Rûerd 1.661 km2
Berbelavî 31,8 kes/km2
Bajarê navendî
Koordînat 37°18′21″Bk 44°34′26″Rh / 37.30583°Bk 44.57389°Rh / 37.30583; 44.57389
Gelhe (2008) 13.081 kes
Bilindayî 1.400 m
Koda postayê 30800
Koda telefonê (+90) 438
Nexşeya cihan Tirkiye
Şemzînan (Tirkiye)
Şemzînan

Şemzînan (bi tirkî, Şemdinli) yêk ji navçeyên Colemêrgê ye. Navê navenda bajêr Nawşar e.

Navê herêmê[biguherîne]

Ew herême bi navêt Şemzîna û Şemdîna jî yê hatiye gotin û baskirin lê belê navê wêderê li eslê da Şemsdîna ye[çavkanî pêwîst e]. Kurd herweto carcar dibêjne wê navçê Navçiya û dibêjine bajêrê wê Navşar.

Tewawî kitêbêt berê Şemzînan bi navê Şemsdîna, yêt naskirine, bo nimune li kitêba Mîr Şerefxanê Bitlîsî, Şerefname, yan li kitêba W. A. Wigram The cradle of mankind, life in eastern Kurdistan. Nimûneyek dî, xirîteya Şemsdîna ye, ku ingilîsiya li duwahiya sedsalêt 19ê zayînî yê çêkiri û navê Şemsdîna yê bikar înaye.

Şêx Ubeydulayê Nehrî, yê navdar, li dîwana helbestêt xwe da bi farsî yê nîvîsî[çavkanî pêwîst e]:

Ism ”Şemsedîn” der esl nehad / Şod bi “Şemzîn“ mosteşar bêyinûl’ebad Hest “Şemsedîn“ nami naḧiyeh / Ḧeq bidared ez mezalim naḧiyeh

Yanî navê wê navçê li eslê xwe da Şemsedîn danabûn lê belê nav xelkê bi Şemzîna dihête gotin û bi wi navî navûdeng yê bûye.

Hem Nikitin û hem jî Minorsky navê Şemdînan yê bikar anîne.

Vasîlî Nîkîtîn (Basile Petrovich Nikitine) li kitêba xweda, bi navê Kurd û Kurdistan, (wergêrê farsî, Mihemed Qazî) yê nivîsî, ku damezrênerê binemala Begzada (Beyzadêt Hekarî, Amêdiyê, Kilîsê, Şemzîna û Tergewerê) mêrek bûye bi navê Mîr Şemsedîn, ku Şemsdîna bi navê wi Mîr Şemsedîni yê hatiye navkirin.

Ewê binemalê, yanî Beyzada, heta dewrê Şêx Ubeydela li Şemsdîna hukum dikirin. Dewrê Şêx Ubeydela li sala 1870ê zayînî qawet kete destê Seyîdêt Nehriyê.

Nehrî heta sala 1930ê zayînî navenda Şemsdîna bûye, ku paşi hingî Navşar binavê Şemzîna (Şemdînlî) yê bûye navenda Şemsdîna.

Eşîrên herêmê[biguherîne]

Li Şemsdîna çar eşîr dijîn: Begzade (li gel Bayî û Mela Bemboyî), Herkî, Gerdî û Zerza. Dewrê mîretiyê sê binamalêt Begzade (Musabegî, Bênturî û Şêxanî) her salê yêk dibû mîr. Mîri desteyek çekdarêt taybetî hebûye, ku digotinê Xunxor.

Dîrok[biguherîne]

Navdarên navçeyê[biguherîne]

Girêdanên derve[biguherîne]

Çavkanî[biguherîne]

  • Harita Umum Müdürlügü 1:800,000 (1934).
  • "Köylerimizin adlari" (1928).
  • Kek Ergîn (Şemsdîna), 2009.
  • Vital Cuinet (1891/2001). "La Turquie d'Asie".
  • Xefur, Ebdulla (Abdulla Ghafor) (2000/2001). Kurdistan - Dabeşî Kargêrî Terrîtorî 1927-1997.
  • Xefur, Ebdulla (Abdulla Ghafor) (2001). Kurdistan - Rûpêw û jimarey danîştuwan.

37°18′21″Bk 44°34′26″Rh / 37.30583°Bk 44.57389°Rh / 37.30583; 44.57389