Arîstoteles

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Jump to navigation Jump to search
Arîstoteles
Aristotle Altemps Inv8575.jpg
Peykerê Arîstoteles ku li Muzeya Louvre ya Parîsê
Navê rastî
Ἀριστοτέλης
Jidayikbûn 384 b.z.
Mirin 322 b.z.
Yewnanistan
Esil Yewnanî
Pîşe metafîzîk, fîzîk, felsefe polîtîka, helbest
Bandorbar

Platon, Demokrîtos

Teofrastos, Thomas Aquinas, Hegel, Bîrûnî, Îbn Sîna, Farabî, Kindî, Îbn Ruşd, Îbn Heysem
biguherîneBelge

Arîstoteles (bi yewnaniya kevn: Ἀριστοτέλης, lat. Aristotélēs) (jdb. 384 b.z., m. 322 b.z.) fîlozofê Yewnana kevnare bû. Aristoteles bi Platon re filosofê herî mezin û grîng ê cîhana rojava tê pejirandin. Li ser fîzîk, helbest, mentiq, ramyarî û biyolojiyê gelek berhemên wî hene.

Berî Zayinê 384an de li Stageirayê ji dayik bû. Navê bavê wî Nikomachos e. Bavê wî bijîjkê Keyê Makedonyayê Amyntas II bû. Di 17 saliya xwe de ket akademiya Platon a li Atînayê. Hetanî Platon mir 20 salan perwerde girt.

Berhemên wî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Mentiq[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  • Organon (Hemû nivîsên wî ên li ser mentiqê)
    • Kategorî (Categoriae)
    • Li ser Şîroveyê (De Interpretatione)
    • Prîor Analîtîk (Analytica Priora)
    • Posterîor Analîtîk (Analytica Posteriora)

Berhemên Zanyariyê[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  • Fizîk (Physica)
  • Li ser Giyanê (De Anima)
  • Dîroka Ajalan (Historia Animalium)
  • Skalasa Peresînê, Pêlekên Peresînê,Rasteka xwezayê (Scala Naturae)
  • Beşên Ajalan (De Partibus Animalium)
  • Pêşveçûna Ajalan (De Incessu Animalium)
  • Tiştên biçûk ên xwezayî (Parva Naturalia)
  • Tevgera Ajalan (De Motu Animalium)
  • Çêbûna Ajalan (De Generatione Animalium)
  • Mekanîk (Mechanica)

Metafîzîk[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  • Metafizîk (or Metaphysica)

Rewişt[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  • Rewişta Nicomakosê (Ethica Nicomachea)
  • Rewişta Eudemosê (Ethica Eudemia)
  • Polîtîka (Politica)

Estetîk[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  • Retorîk (Ars Rhetorica)
  • Poetîka (Ars Poetica)

Girêdanên Derve[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]