Farabî

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Farabî
Al-Farabi.jpg
Navê rastî Abū Nasr Muhammad ibn al-Farakh al-Fārābi
Bûyîn 872
Tirkmenistan
Mirin 950
Şam
Hemwelatî Tirkmenistan
Esil  Fars
Serdem Serdema Zêrîn a Îslamê
Pîşe Fîlozof, Astronom û Muzîkvan
Bandorbar Arîstoteles, Platon, Betlemyûs
Bandorker Şihabedînê Suhrewerdî, Îbn Sîna, Kîndî, Ibn Ruşd, Îbn Bace, Ehmedê Xanî

Farabî, an jî Ebû Nesr Mihemed ibn el-Ferex el-Farabî (bi tirkî: Farabi, farisî û erebî: Abū Nasr Muhammad ibn al-Farakh al-Fārābi) fîlozof û astronomê bi koka xwe fars e. Di sala 872'an li Farabê (Otrar) ya Turkmenistanê ji dayîk bûye û di sala 950'an de li Şamê jiyana xwe ji dest daye. Navê wî yê rastî Mihemed kûrê Tahran kûrê Uzlug e û li rojava jî ew bi navê Alpharabius, Alfarabi û Abunaser tê naskirin. Ji bona ku ew li bajarê Farabê yê Tirkmenistanê hatiyê dinê jê re dibêjin Farabî. Wî perwerdeya xwe ya serata li Farabê dest pê kir û bi şûnde jî li Rey û li Bexdayê xwend.

Dema ku wî li Haranê lêkolîn li ser felsefê dikir wî Yûhana bin Haylan naskir û rêgezên dibistana nepen fêr bû. Li Helebê ew bû mêvanê hukûmdarê Hamedanan Seyfûdewlet.

Berhem û ramanên Farabî[biguherîne]

Farabî di dema piştî mirina Pêxember Mihemed û rewşa polîtîk a ku piştî wî re di navbera xelîfeyande derketiye jiyaye û ev rewş çavdêrî kirye. Ew bi giranî li ser têkiliyên olî û polîtîk sekiniye û ji bona ku şîroveyekî li vê rewşê bîne, ew li ser nivîsên Platon û Arîstoteles xebitiye. Gerek mirov vê rewşê bîne ber çavên xwe û nivîsên Farabî li gor vê yekê şîrove bike.

Farabî wek mijîyekî ensîklopedîk, bi teybetê bala xwe daye birêvebiriya polîtîk. Ji ber vê yekê gelek nivîsên wî şîrove û sentezên şexsî li ser felsefa Platon û Arîstoteles in.

wî pirtukek bi navê "Lihevhatina fîlozofan Arîstoteles û Platon" nivîsand. ev pirtuk bahsa "ramanên şêniyên siteya dilpak" dike. wekî din wî kurtebirek li ser zagonên Platon jî nivîstiye.

  • At-Ta’lim As Sanî wa İhsâu all-Ulûm
  • El-Madinat al-Fazila
  • As-Siyasah-al Madaniyyah
  • Risalah fi Ma'ani all Akl
  • Ihsa Al-Ulm Musiki Al-Kabir
  • Ketāb al-Musiqā al-Kābir
  • Ketâb Fi al-Musiqā
  • Al Moodhal Fi al-Musiqā
  • Ketâb Ustukesat
  • Alm Al-Musiqā
  • Ehsa al-Alm
  • Ketab Fi al-lhsâ al-Ikâ
  • Ketab al-Musiqā
  • Ketâb Ad-Advar
  • Ketab al-Farab

Girêdanên derve[biguherîne]