Kevneşopî

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Jump to navigation Jump to search

Kevneşopî, di jiyanê de, ku jiyanê li gor xalna zagonî dide bi rê ve birin a. Di jiyanê de kevneşopî, bi demê re diafirê û dibe. Jiyane mirov ya demên berê di roja me ya î ro de, dibê kevneşopî. Mirov karê wê weke kevneşopîyê bi navkê. kevneşoûî, di temenê wê de Hizir, aqil, (Ahlaq rewîst) û hwd heya. Bi taybetî, mirov karê bêje ku xal, zagon û destûrên civatiyê bi xwe re diafirêne. Wê mirov, çawa bijî, wê civak, xwediyê nêzîkatiyên çawa bê, wê cihê mirov di civatê de çawa bê, berpirsiyariyên mirov çîna di nav civate ku mirov di nav de ya û an jî jê ya û hwd, hemû xal bi xal di kevneşopîyê de tên kifşkirin.

Kevneşopî, hertimî bûya xalaka taybet di demê de. Di roja me de jî, bahse "Modernîte"yê tê kirin. Modernîte bixwe jî, ji gelek aliyan ve kevneşopîyê bi nerîna xwe ya ku bi awayê wê re lê dinerê re dike temenê xwe de. Ahlaq, destûr û nêzîkatiyên civatê bi kevneşopîyê re diafir in û li ser lingan in.

Dîroka kevneşopîyê bi pêşketina civakê re[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Kevneşopî, dîroka wê, ji aliyekî ve dibe dîroka civatiyê û pêşketina wê jî.

Di kevneşopîyê de Ahlaq[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Kevneşopî, di temenê wê de, tê kifşkirin ku mirov wê çawa li hevdû bi nerê û nêzîkatiyê bike. Ahlaq, aliyekî wê yê giring ê ji binî ya.

Ûrf û adetên keseyetî û civatî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Di jiyana civatî de, çand û nêzîkatiyên çandî hene. Bi devkî bê û bi nivîskî bê, li gorî ku jiyangerî û an jî serpêhatî hatina jînkirin tên ser ziman.

Çand û kevneşopî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Çand, bi devkî bê û bi nivîskî bê, hanina li ser ziman ya wê kevneşopîyê ya.

Kevneşopî û ol[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Ol, bi qasî ku xwediyê kevneşopiya xwe bi demê re diafirê ya, ewçendî jî, ji kevneşopiyên civatî ên xalkê jî hizir û nêzkatiyên ku dike nava xwe de hene.

Kevneşopiyên jev cuda ku bûna Û jînbûna[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Herêm bi herêm, kevneşopiyên jev cuda diafir in. Bi wê re bi heman rengî mirov karê bêje, gelek xalk hatina û çûna bi demê re di dîrokê de. Her xalkê ku hatiya û çûya ziman û kevneşopî û çandaka wan ya li gorî jiyan û jiyandina wan bûya.

Dem bi dem kevneşopiyên ku hatina û buhurtina[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Bi demê re, car bi car li gor demê hin kevneşopî tên jîn kirin. Lê ji wê demê buhurin bû, êdî hin kevneşopiyên din diafir in û dijîn. Bi vê yekê re, mirov karê bêje ku her dem li gorî xwe kevneşopiyên wê ku ew wan çêdike bi jiyana civatî û ya mirovî re hene û wan dijî û li gor wan jiyandin dibêt.

Kevneşopiya kurdan ên demên berê[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Kurd, dîroka wan ya demdirêj ku bûya, bi wê re, kevneşopiyên wan yên ku wan weke destûrên ku li gor wan jînbûna afirandina. Dem bi dem, guharin jî di wan de kirina. Lê bi awayekî destûrî bi kevneşopiyên xwe re bi hezar salan jiyina.

Kevneşopiyên demên Hûrî û Mîtaniyan[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Kevneşopiyên demên Gûtiyan[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Kevneşopiyên demên Lorî û Qasîtiyan[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Kevneşopiyên demên Qardoxiyan[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Kevneşopiyên demên Mediya[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Kevneşopiyên demên Şadadiyan[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Kevneşopiyên demên Merwaniyan[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Kevneşopiyên demên Ayûbiyan[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Kevneşopiyên ji deme Eyûbiyan û heta deme me li Kurdistanê[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

kevneşopiyên xalkên cihanê ên din ên cuda[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Her xalkek, bi dîroka xwe ya ku jînkiriya û bi jiyana xwe ya ku buhurandiya re, xwediyê kevneşopîyna ku li gor wan dijî û li gor wan di rêya xwe de di jiyanê de dimeşê ya.

Wiki letter w cropped.svg Ev gotar şitlek e. Heke tu bixwazî berfireh bikî, biguherîne bitikîne. (Çawa?)