Komkujiya Rewandizê 1916
Komkujiya Rewandizê 1916 | |
|---|---|
| |
Wêneyî çiyayekî li bo bajarê Rewandizê piştî qetlîamê | |
| Welat |  Kurdistan |
| Dewlet | Împeratoriya Osmanî  |
| Dema destpêkirinê | Gulana 1916an |
| Hejmara miriyan | 5.000 (Kurdên misilman) |
| Damezrîner | Împeratoriya Rûsî
|
| Cihê damezrandinê | Rewandiz |
| Motîv |
|
biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre | |
Komkujiya Rewandizê ji aliyê Împeratoriya Rûsî û hevkarên wan ên dilxwazên suryanî û ermenî ve hatiye kirin. Di gulana 1916an de kurdên misilman ên ji Rewandizê kirine armanc. Li gor texmînan di vê komkujiyê de 5.000 kurd hatine kuştin Kemal Mezhar Ehmed bi xwe got ku 5,000 xuya dike ku zêdegavî ye[1][2]
Komkujî
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]Di sala 1915an de dema ku Şerê Cîhanî yê Yekem didomiya, Împeratoriya Rûsî bi alîkariya suryanî û ermenî êrîşî bajarê Rewandizê kirin.[3] Rûs û hevalbendên wan ên suryanî û ermenî ; piştî ku bajar ket, tenê ji sedî 20ê nifûsa kurdên misilman karî bijîn.[4] Hemû kurdên Rewandizê nehatin gulebarankirin, hinek jî avêtin nav geliyê navdar a Rewandizê. Gelek jinên kurd jî ji bo ku rastê destdirêjî ya leşkeran neyên, xwe bi ser zinaran ve avêtibûn mirinê.[1] Tevahiya bajarê Rewandizê wêran bû ji xeynî herêmên dewlemendtir, ku leşkerên rûs-suryanî-ermenî mal wek lojman bi kar dianîn û pişt re beriya ku derkevin talan kirin. Kurdên Hewlêr, Koye, û Ranye bi xwebexş hatin Rewandizê ji bo parastina Kurdên Rewandizê. Leşkerên Rûs-Asûrî-Ermenî nikarîbûn Çiyayê Çiyayê Korek bigrin û piştî du-sê mehan ji ber berxwedana giran a Kurdan neçar man vekişin.[5] Sîxurê îngîlîz Edward Noel piştî qetlîamê bi mehan çû serdana Revandizê û raporek fermî pêşkêşî Qraliyeta Înglistanê kir. "Rêwîyekî ku li herêmên Rewandiz û Nelle geriya, delîlên berfireh û berfireh ên tawanên hovane yên ku Xiristiyanan li dijî Misilmanan pêk anîne dîtin," raporê got. Her wiha ji Ermenî û Suryaniyan re gotibû “Artêşa xirîstiyan a tolhildanê”.[6] Kenneth Mason, serbaz û sîxurê brîtanî, diyar kir ku "di navbera Rewandiz û Derbenda Garavushinke de ti gundek bêdestûr nemaye, piraniya wan bi temamî wêran bûne."[7]
Çavkanî
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]- ^ a b MassisPost (28 tîrmeh 2011). "The Kurds and the Armenian Genocide • MassisPost". MassisPost (bi îngilîziya amerîkî). Roja gihiştinê 18 adar 2023.
- ^ Aḥmad, Kamāl Muẓhar (1994). Kurdistan During the First World War (bi îngilîzî). Saqi Books. r. 170. ISBN 978-0-86356-084-2.
- ^ "Assyrians & the Assyrian Identity in the Ottoman Empire". Zinda magazine. 16 çiriya paşîn 1999. Ji orîjînalê di 5 adar 2016 de hat arşîvkirin. Roja gihiştinê 6 îlon 2009.
- ^ Shattering Empires: The Clash and Collapse of the Ottoman and Russian Empires 1908-1918, Michael A. Reynolds, page 158, 2011. Quote "The Russian's local allies often abetted this line of thinking. One Assyrian officer urged his superiors to drop the Russian rule of concilatings one's enemy peacefully in favor of all-out warfare on Muslims. The British Major E. W. C Noel described the extermination of the town of Rowanduz and the wholesale massacre of its [Muslim] inhabitants by what he dubbed Christian Army of Revenge of Agha Petros as one example of a long record of outrages
- ^ Hay, Rupert (1921). Two Years in Kurdistan: Experiences of a Political Officer, 1918-1920. rr. 192.
- ^ A., Weems, Samuel. Armenia Secrets of a "Christian" terrorist state : the Armenian great deception series volume 1. r. 28. ISBN 0-9719212-3-7. OCLC 1030931191. Ji orîjînalê di 4 sibat 2022 de hat arşîvkirin. Roja gihiştinê 22 adar 2023.
{{cite book}}: CS1 maint: multiple names: lîsteya nivîskaran (lînk) - ^ "Central Kurdistan" (PDF). The Geographical Journal. Wiley, The Royal Geographical Society. 54 (6): 331. 1919.
{{cite journal}}: Ji|pêşnav=ev|pêşnav=kêm e (alîkarî)[girêdan daimî miriye]
| Ev gotara kurt şitlekê ye. Heke tu bixwazî berfireh bikî pê li biguhêre bike. (Çawa?) |