Sîstema parlamenter

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
(Ji Sîstema parlementeriyê hate beralîkirin)
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Nexşeya dinyayê li ser sîstemên hikûmetê
Sîstemên hikûmetê li cîhanê
Formên hikûmeta komarî:
     Sîstema bi serokatî

     Sîstema bi nîvserokatî      Sîstema parlamenter      Parlamena bi rêveberiya tund û bişidet ve      Sîstema yekpartiyî


Formên hikûmeta bi padîşah:

     Padîşahiya parlementer      Padîşahiya destûrî      Absolutîzm


     Hikûmeta meşrûtiyetê Derbe
(de facto pir caran Dîktatoriya leşkerî)
     Sîstemên din
an di rewşên siyasî ku ne diyar in.

Hilwest: 2012

Wekî ku Sîstema Parlementeriyê ji hikûmetê re tê gotin ku wan formasyonên pergalên parlemanî yên demokratîk ên rojava, ên ku hikûmetê ji bo xwe hispêre li ser hilbijartinê û bikaranîna di ofîsa xwe de wê li ser piştgirîya ji parlamentoya rasterast yan nerasterast girêdayînê bike. Li vir, her du dezgehên bi girêdanêke karmend bi Parlamentoya zanîna xurt de, serî de di hilbijartinan de û berdana xwe ji hikûmetan dike. Jî girîng e ku divê serokê hikûmetê (ango serokê hikûmetê yên weke Wezîrê Angela an Serokwezîrê) ji aliyê parlamentoyê bê mafên dijî wezîrên hilbijartin hatiye dirêjkirin.

Alternatîva tîpa tê zanîn ji Sîstema demokratîk ya hikûmetê bi navê Serokatiyê tê gotin wekî bi prototîpa Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê. Forma têkel bi regezên her du cureyên bi navê Sîstema nîv-serokatîyê, ku mînaka herî bi hêz di Pêncemîn Komara Fransayê e dîtin.

Pêşketina têgehî û sazîyan[biguherîne]

Bi navdêr teswîrê navê "Parlemento" ji peyva ferhenga Fransîya Kevn hate nîqaş kirin û peyva "parlement" di gotûbêjan de hate axaftin. Yekem peyva Fransî di sedsala 12'mîn de têne ji civînan re emperyal yên Padîşahê Frankîş xûya kir. Li Îngilîstanê yên sedsala 13'an de, di hevpeyvînekê de ku di navbera padîşah û standên "parliamentum" hat gotin, ku îro esas di koka pergala parlemanî de ne. Ev heta nîvê sedsala 19'an de jî hevbeşê li Almanya bu, lê ji alîyê pêşbirkê de hin bi mercên mîna "Roj" an "Civîn" (Bundestag, NRW).