Seyîd Riza

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Seyîd Riza
Seyid Riza with his sons.jpg
Seyîd Riza, ligel zava û lawê xwe (1937)
Bernavk Lacê Baboyî
Roja jidayikbûnê 1862
Gundê Lirtîk, Dêrsim
Roja mirinê 18'ê sermawezê 1937 (75 salî)
Xarpêt
Dîn Mezheb, Elewîtî
Eşîr Şêx Hesenan
Bav Seyîd Îbrahîm (bernavk: Babo)
Hevjîn Anî Xatûn
Zarok − Şêx Hesen (lawkê herî gir; m. 17.08.1937)
− Bira Îbrahîm (Bira)
− Resik Huseyîn (lawkê herî piçûk; m. 15.11.1937)
− Leyla Ağlar (1918 – 15.07.2015 li Sêxangê, Mamekî)[1]
Pîşe Şoreşger
Raman Rizgarkirina Dersimê

Seyîd Riza (z. 1862 li gundê Lirtîka Pilûrê, herêma Dêrsim − m. 15'ê sermawezê[2] 1937 li Xarpêtê) yek ji pêşengên serhildana Dêrsimê bû.

Jînenîgarî[biguherîne]

Seyîd Riza sala 1862'an, li Dêrsimê ji dayik bû ye. Seyîd Riza lawê Seyda Brahîm e. Ji zanyarekî bi navê Mehmet Elî Efendî ders dît û mezin bû. Mehmet Elî, ji aliyekî ve agahiyên olî, ji aliyê din ve jî di warê neteweyîtiyê de perwerdehiye dida Seyîd Riza. Piştî mirina bavê xwe, wî Seyîdî dewir girt û di bajarê Axdadê de bi cîh bû.

Terteleya Dêrsimê[biguherîne]

Information icon.svg Gotara bingehîn: Serhildana Dêrsimê

Di rojên serhildana Qoçgiriyê de komeke çekdar, çûn Dêrsîmê û birqiyeeke ku pişgtgiriyê dide serhildêran, kişandin. Seyîd Riza, piştî serhildana Şêx Seîd alîkarî da koçberan. Berî serhildana Dêrsimê Seyîd Riza, li hemberî gumana operasyonê bi li sereke eşîran rê hevdîtinê çê dike ku di nava xwe de yekîtiyê çê kin. Di demeke ku li Dêrsîmê serhildanê berdewam dikir, di 5'ê rezberê 1937'an de rayedarên hikûmetê ji bo hevdîtinan li Erzînganê bangî Seyîd Riza dikin. Seyîd Riza, di reya Ezirganê de tê girtin û wî dibin Elezîzê û bi berdariye tê darazxwarî kirin.

Serokê serhildana Dersimê, Seyîd Riza, di 15'ê mijdarê sala 1937'an de, bi tevahî şeş hevalên xwe ve, ji aliyê rejîma Tirkiyê ve hatin darda kirin.

Çar têkoşerên din jî berê bi sizayê berdariye siza dikin, paşê sizayê wan werdigerînin girtî bû nê. Hin ji wan ji li ser 90 salî rê bûn, tirkan nexwestin navê xwe xirab bikin. Lê herçendî gorî zagonan diviya bû Seyîd Riza jî darve nekiran, salên wî bi qanûnî mezin dikin û berdariya dikin.

Siyasetmedar û têkoşerên darvekirî[biguherîne]

Kesên ji berdariye filitî[biguherîne]

Çavkanî[biguherîne]

  1. ANF: Keça Seyîd Riza Leyla Aglar wefat kir
  2. M. Kalman (1995) Belge ve taniklariyla Dersim Direnişleri. Nûjen, Stenbol; Cumhuriyet, 16.11.1937: "Seyid Riza ile 6 avenesi dün idam edildiler."

Girêdanên derve[biguherîne]