Zengiyan

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Here cem: navîgasyon, lêgerîn

Zengî yan jî Zengiyan xanedekî misilmanan e. Zengî binemaleke Selçûqiye desthilatdariya bakurê Sûriyê, Îraqê û piştrejî desthilatdariya xwe fere kirin û gihandine sînorê Misir. Li Sûriyê û Îraqê (1127-1174) an û li Mûsilê berdewam bûn heta 1262 z. Paytexta wan berê Heleb bû û ji 1154an de bû Şam (Damascus).


Esil[biguherîne]

Bavpîrê vê binemalê Aqsenqer bû, ewjî serleşkerekî Memalîkan bû. Atabeg (serleşgere) ji aliyê serdarê Selçûqî Teteş ve, bû desthilatdarê Helebê.Kurê wî Îmadeddîn Zengî di navbera (1127an û 1146) an de birêvebirê mîrneşîna Îraqê bû. Wî di 1127an de Mûsil dagir kir, û di 1128an de Heleb jî, û gellek bajarên dî li Şamê. Şêweyê birêvebirina dewletê ji aliyê Îmadeddîn ve gellekî bi rêkûpêk bû û ji ber wê jî gellek caran zora lêşgerê filleyan bir.


Destpêk[biguherîne]

Destihilatiya xwe li ser Îraqê û hinek beşên girîn ji Şamê xurttir kir.Kurê wî Nûreddîn cihê wî girt di navbera 1146 û 1174an de.Nûreddîn di 1154an de Dîmeşq xiste bin destê xwe. Piştî mirina birayê wî Seyfeddîn (desthilatdarê Îraqê di navbera 1146 û 1149an de) Nûreddîn Îraq jî teve milkê xwe kir û Mûsil kire paytext, û desthilatiya wî li sere beşê Mûsilê heat 1262an ma. di dema Nûreddînê Zengî de dewlt xurt bû û baş bi rê ve diçû, tevgera avakirinê geş bû û aboriya dewletê xurt bû û sînorên xwe fere kirin heat gihandine Misrê. Nûreddîn leşgerê xwe bi serokatiya Silhedînê Eyûbî şande Misrê û dawî li dewleta Fatimî anî. Di 1174 an de Silheddîn li Zengiyan vegeriya û dawî li desthilatiya Îsmayîl kurê Nûreddînê Zengî li Helebê anî. Dethilata Zenkiyan li Şengalê (1170-1220) û li Cizîrê (1180-1250) hebû û ewjî li ser destê Eyûbiyan bi dawî bû.


SERDARÊN BINEMALA ZENGÎ[biguherîne]

A- Zengiyên Mûsilê[biguherîne]

  • 1- Îmadeddîn Zengî – waliyê Mûsilê (1127-1146)
  • 2- Seyfeddîn Gazî (1146-1149)
  • 3- Qutbeddîn Mewdûd (1149-1169)
  • 4- Seyfeddîn Gazî 2 (1169-1177)
  • 5- Izzedîn Mesûd (1177-1193)
  • 6- Nûreddîn Erselan Şah (1193-1211)
  • 7- Izzedîn Mesûd 2 (1211-1218)
  • 8- Nûreddîn Erselan Şah 2 (1218-1219)
  • 9- Nasireddîn Mehmûd 2 (1219-1234)
  • 10- Bedreddîn Lu,lu, (1233-1259)


B- Zengiyên li Helebê[biguherîne]

  • 1- Nûreddîn Mehmûd ê Zengî (1146-1174)
  • 2- Îsmayl Nûreddîn Zengî (1174-1183)


C- Zengî li Şamê[biguherîne]

  • 1- Nûreddîn Mehmûd Zengî (1154-1174).


Giredaniyên derve[biguherîne]