Fruktoz

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Fruktoz
D-L-Fructose V1.png

D-Fruktoz (çep), L-Fruktoz (rast)

Agahiyên gelemper
Nav Fruktoz
Navên din Şekirê fêkiyê, fêkîşekir?
Direfş C6H12O6
Taybetmendî
Baristeya molekulî 180,16
Tîrbûn 1,59
Rewşa di germiya odê de hişk
Xala helînê 100–104 °C

Fruktoz (bi latînî: fructus, tê wateya "fêkî") an jî şekirê fêkiyê. Di nav hegzozan da şekira herî tehmşirîn fruktoz e. Wekî levuloz ji bi nav dibe. Ji ber ku di nav fêkiyên wekî tirî, sêv, û hirmiyan da fruktoza serbest bi mêjerek mezin heye, fruktoz wekî şekira fêkî jî tê bi nav kirin. Hingiv û nektar(şîreya şîrîn a kulîlkan) jî gelekî fruktoz dihundirînin. Şekira çayê(sukroz) ji fruktoz û glukozê pêk tê. Fruktoz di kezeba mirov de tê guherandinê, ji fruktoz molekulên wekî glîserol û trîglîserîd çê dibin. Ji van molekulan jî dibe ku molekulên rûnê, glukoz û glîkojenê çê bibin. Hema hemû xaneyan ji bo peydakirina enerjiya ATPyê ligel glukoz, fruktozê jî bi kar tînîn. Fruktoz cureyek monosakkarîd e. Formula wî ya kîmyayî C6H12O6 ye. Cudahiya wê ji glukoz ew e ku şekirê fêkiyê kêton şûna aldehîd pêve ye.