Sîstema nîvserokatiyê

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Jump to navigation Jump to search
Nexşeya dinyayê li ser sîstemên hikûmetê
Sîstemên hikûmetê li cîhanê
Formên hikûmeta komarî:
     Sîstema bi serokatî

     Sîstema bi nîvserokatî      Sîstema parlamenter      Parlamena bi rêveberiya tund û bişidet ve      Sîstema yekpartiyî


Formên hikûmeta bi padîşah:

     Padîşahiya parlementer      Padîşahiya destûrî      Absolutîzm


     Hikûmeta meşrûtiyetê Derbe
(de facto pir caran Dîktatoriya leşkerî)
     Sîstemên din
an di rewşên siyasî ku ne diyar in.

Hilwest: 2012

Yek sîstema nîv-serokatiyê (an: têkel sîstema serokatiyê-parlemanî yên hikûmetê) nîşana herdu hêmanên Parlementarîsmê û sîstema serokatiyê dide.

Wek ku têgeha di sala 1980 de ji aliyê Maurice Duverger di sîstema siyasî ya Fransayê di bin Komara Pêncemîn nasandin bû. Paşê dema bête ji bo danasîna formên hybrid hate dirêjkirin.

Taybetî[biguherîne]

Di pergala serokatîyê, ku serokkomar ji aliyê hemwelatiyê hatine hilbijartin û divê hikûmet bêyî ku Parlamentoya form bigre ber pêkatiyên çavan. Dîvê lê dîsa jî gerek Serok bi parlamentoyê re hevkariyê bike, ji ber ku ew li ser qanûnê biryarê dide. Mînaka wek herî baş tê zanîn Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ye. Di sîstemeke parlamentarî, Parlamentoya berpirsiyar ne tenê ji bo qanûnan e, di heman demê de jî hikûmeta hildibijêre. Sîstemeke bi vî rengî, serokê erk bi piranî di merasîman de derbasî dibe wek prototîpa Keyaniya Yekbûyî, jî Komara Federal a Elmanyayê yek ji wan e. Di yek sîstema nîv-serokatiyê de ji sîstema serokatiyê bi serokê hilbijartin rasteraste, ku ev karekî giring li pêkanîna hikûmeta nû bike. Hikûmet her çiqas girêdayî bawerîya ji parlamentoyê bibe jî, dikare bi tenê bi rêya ku birêvebirinê bike.