Tesalonîkî

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Tesalonîkî
Θεσσαλονίκη (Thessaloniki)
Overlooking modern Thessaloniki seafront from Old Town 2006.jpg
Tesalonîkî
Alaya Tesalonîkî(y)ê
(Ala)
Damezrandin 315 bz
Tesalonîkî (Yewnanistan)
Tesalonîkî
Nexşeya cihan Yewnanistan
Kargêrî
Welat  Yewnanistan
Herêma erdnigarî Makedonyaya Navîn
Parêzgeh Tesalonîkî
Şaredar Yiannis Boutaris
Demografî
Gelhe 800.764 kes[1] (2007)
Berbelavî xxx kes/km²
Erdnîgarî
Rûerd 111,703 km² km²
Koordînat 40° 38′ 21″ Bakur
      
22° 56′ 40″ Rojhilat
 / 40.63917°Bk 22.94444°Rh / 40.63917; 22.94444
Dem (UTC) UTC+2
Agahiyên din
Koda postayê 53xxx, 54xxx, 55xxx, 56xxx
Koda telefonê 231
Malper www.thessaloniki.gr

Teselonîkî (bi yewnanî: Θεσσαλονίκη Thessaloníki), bajêrê mezin yê duyê û paytextê devera Makedonya ya Yewnanê e. Ji Tesalonîkiyê re dibêjin 'symprotevousa' anko tevpaytext, ji ber dîroka dirêja wê û giringî ya stratejîk û aborî ye wê. Bi awayekê gelek fermîtir ji Tesalonîkiyê re dibêjin Paytextê Karûbarên Kultûrî. Tesalonîkiyê 13 şehredarî hene, û li gorî serjimêra 2001'ê, hijmara akinciyên wê 809,457 kes in. Tesalonîkî bajêrekê bibizav û jîntijî yê Yewnanê û yek ji pêvendgeh (hub)ên rojhilata Ewrûpayê e. Du zanîngeh li vî bajêrî hene û hijmareka mezin ji akinciyên bajêrî xwîndinkarên zanîngehan in. Gelek kar û şûnwarên nijyarvanî (arkitekt) a Bîzantî û Osmanî yên dîrokî li vî bajêrî hene.

Mistefa Kemal Ataturk li Tesalonîkiyê hat ser dinyayê.

Dîrok[biguherîne]

Çaxê Yewnanî anko Helênî[biguherîne]

Li sala 315'ê berî bûna Îsayî, bi destê Kasanderê şayê Makedonê li ser cihê bajêrê kevnê Termayê û gundên derdora wê hat avakirin. Wî navê bajêrî ji ber navê jina xwe (Tesalonik a kîja Eskenderê Makedonî) kir Selanik. Eskenderê Mezin jî navê kîja (keça) xwe ji ber serkevtina xwe bi ser gelê Tesalînî hilbijart bû. Ev bajêr gelek zû mezin bû û mîna hemî bajêrên dî yên Makedonî yên wî çaxî perlenana xwe û nîv-xwe-serîyek hebû.

Çaxê Romanî[biguherîne]

Piştî herifyana Emperatoriya Makedonê li sala 168'ê berî bûna Îsayî, Tesalonîkî kevt bin destê Komara Romê.

Çaxê Bîzantî[biguherîne]

Dema Emperatoriya Romê dabêşî du parên rojavayî û rojhilatî bû, Selanik kevt bin destê Emperatoriya Romê a Rojhilatî anko Bîzansê.

Çaxê Osmaniyan[biguherîne]

Dema Emperatoriya Bîzansê nikarebû Tesalonîkiyê ji êrîşên Osmaniyan biparêzit, bajêr firot Vênîziyan. Venîzî jî li beranberî Osmaniyan şkestin û Tesalonîkî piştî 3 rojên dorgirtinê li 29'ê Adara 1430'ê kevt bin destê Sultan Muradê Duyê.

Çaxê Nû[biguherîne]

Li roja 26'ê Çiriya Pêşîna sala 1912'ê, piştî şerê Balkanê yê Yekê ji destê Osmaniyan rizgar bû û gehişt Yewnanê.

Çavkanî[biguherîne]

Girêdanên derve[biguherîne]


40°38′21″Bk 22°56′40″Rh / 40.63917°Bk 22.94444°Rh / 40.63917; 22.94444