Ualens

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Jump to navigation Jump to search
Ualens
Kemera avê ya Ualens, li Stenbolê, Tirkiye

Flauius Ualens (bi yewnaniya kevn: Οὐ̑άλης, lat. Ouálēs;[1] zayîn, li Cibalae, herêma Panonniayê (îro Vincovci, li Kroatiyayê ye) 328 - mirin, 9'ê gelawêjê 378 li Şerê Adrianopolisê) yek ji împeratorên Romê yê ku li rohilat di navbera 364'an û 378'an de împeratorî kargêr kirî bû.

Jiyan û Împeratorî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Ualens birayê împerator Ualentinianus I bû, yê ku di 364'an de bi xwe re împeratorê pardar da zanî, û heta 375an tev împeratorî karger kirî bûn.

Ualens di dema xwe de bi paganan re xwînşîrîn nêzî bû û ji bo wê bi metran û papayan re gengeşî kir.

Ji pê Ualentinianus I Ualens wek pardar da zanîn li hemberî Ualens serîhildan ji bo derbazbûna textê ji aliyê Procopius derket. Ualens di 366'an de bin xist û di 27'ê gulanê de Procopius îdam kir.

Di navbera 367'an û 369'an de Ualens li dijî vîzîgotan ji bo êrîşên wan ên ser Dakyayê bêrewastane têkoşîn kir. Di 376'an de êrîşên vîzîgotan ji bo bandora hunan li rojhilatê rawestandin.

Di wê demê de tevî ku Ualens sefereke li ser sasaniyan plan kiribû jî, ji bo zêdebûna êrîşên gotan û derbazkirina wan a sînorên împeratoriyê nêzîkî Danûbiyê Ualens di 378an de bêçare çerxa ser gotan bû.

Di wê salê de Şerê Adrianopolîsê çêbûye û di 9'ê gelawêjê de Ualens bi xwe hat kuştin û pê re artêşa wî jî bi piranî hat tunekirin. Bi vê cengê re hilwaşîna Romê lezbû.

Bawermendên xiristiyan bawer dikir ku kuştina Ualens ji ber paganbûna wî wek cezaya xwedê bû. Ji Ualens şûnda Theodosius I derbazî textê bû.

Çavkanî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  1. Gregory, Timothy E. (2005) [1991]. "Valens". In Kazhdan, Alexander P. (ed.). The Oxford Dictionary of Byzantium (bi îngilîzî). Oxford University Press. doi:10.1093/acref/9780195046526.001.0001/acref-9780195046526-e-5678. ISBN 978-0-19-504652-6.
Wiki letter w cropped.svg Ev gotar şitlek e. Heke tu bixwazî berfireh bikî, biguherîne bitikîne. (Çawa?)