Zimanê azerî

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Jump to navigation Jump to search
Azerî
Azəri, Azərbaycan dili
Welatên lê tê axaftin  Îran
 Azerbaycan
 Rûsya
 Gurcistan
 Tirkiye
 Îraq
 Sûrî
 Ûkrayna
 Qazaxistan
Axiverên zimanê zikmakî 40–45 milyon
Malbata zimanî Zimanên tirkî
  • Azerî
Şiklê kevn
Rewşa fermî
Welatên lê zimanê fermî ye  Azerbaycan
 Rûsya (Daxistan)
Sazkerên ziman
Kodên zimanê
ISO 639-1 az
ISO 639-2 aze (B)  azb (T)
ISO 639-3 azeMacrolanguage
individual codes:
azj – Azerbaycaniya bakur
azb – Azerbaycaniya başûr
Idioma azerí.png

Zimanê azerî

Azerî (acemî û tatî jî jê re dibêjin[çavkanî pêwîst e]) ji ziman û taybetiyên gelên Azerbaycanê re tê gotin. Zimanê azerbaycanî an jî acemî (bi azerî: Azəri, Azərbaycan dili; Азәрбајҹан дили; آذربایجان دیلی) yek ji zimanên tirkî ye. Ji malbata zimanên altay, şaxê zimanên oxuz (an okiz, oguz) e. Gelê Azerbaycanê di bingehê xwe de ne tirkî ne. Azerî îranî ne û bi belavbûna ola îslamê bi qasî demeke dirêj zimanê wan ketiye bin bandora erebî. Paşê mîrên azeriyan ketine xizmeta berên desthilat ên tirkan û zimanê wan tirkandî bûye.

Piraniya dîrokanas û zimannasên azeriyan xwe wekî tirk napejirînin û dibêjin: "Erê zimanê me heliyaye, tirkîze bûye, lê em îranî ne. Ola me jî ne sunnî ye, şî ye."[çavkanî pêwîst e]

Di dema YKSS´ê de ji bo zimên alfabeya kîrîlî hat bikaranîne, lê niha pirranî latînî bi kar tînin.

Hin agahiyên derbarê zimanê azerî de[biguherîne]

Alfabeyên zimanê azerî[biguherîne]

Alfabeya azerî bi tîpên kîrîlî[biguherîne]

А а, Ә ә, Б б, Ҹ ҹ, Ч ч, Д д, Е е, Ф ф, Ҝ ҝ, Ғ ғ, Һ һ, Х х, Ы ы, И и, Ж ж, К к, Г г, Л л, М м, Н н, О о, Ө ө, П п, Р р, С с, Ш ш, Т т, У у, Ү ү, В в, Ј ј, З з.

Alfabeya azerî bi tîpên latînî[biguherîne]

A a, B b, C c, Ç ç, D d, E e, Əə, F f, G g, Ğ ğ, H h, X x, I ı, İ i, J j, K k, Q q, L l, M m, N n, O o, Ö ö, P p, R r, S s, Ş ş, T t, U u, Ü ü, V v, Y y, Z z.

Pirtûkeke azerî yê ku li Azerbaycana Îranê hate çapkirin. Bi tîpên erebî ye.

Girêdanên derve[biguherîne]

Wiki letter w cropped.svg Ev gotar şitlek e. Heke tu bixwazî berfireh bikî, biguherîne bitikîne. (Çawa?)