Bretanya

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
(Ji Bretagne hate beralîkirin)
Jump to navigation Jump to search
Bretanya
Bretagne
Flag of Brittany (Gwenn ha du).svg Wappen bretagne.svg
Ala Bretanyayê Arma Bretanyayê
Serbajar Rennes
Rûerd
27.208 km²
Nifûs (2006) 3.081.000
Berbilavî 113 kes/km²
Serokherêm Jean-Yves Le Drian
Départements Côtes-d'Armor (22)
Finistère (29)
Ille-et-Vilaine (35)

Morbihan (56)

Arrondissements 17
Cantons 204
Communes 1.268
Bretagne map.png
Bretanya di Fransayê de

Bretanya (bi bretonî Breizh, bi fransî: Bretagne) yek ji herêmên Fransayê ko li pozikê bakur-rojavayê Ewropayê dikeve. Ew ji çar départmentên bi navên Côtes-d’Armor (bretonî Aodoù-an-Arvor), Finistère (bretonî Penn-ar-Bed), Ille-et-Vilaine (bretonî Il-ha-Gwilen) û Morbihan (bretonî Mor-bihan) pêk tê. Serbajarê Bretanyayê bajarê Rennes (bi bretonî Roazhon) e.


Erdnîgarî[biguherîne]

Axên Bretanyayê li ser nîvgiraveke ko bakura nîvgirava îberê ko bakura Ewropa pêk tîne rûdinin. Beravên wêyê bakur li ber La Manche (bretonî Mor Breizh) dikevin. Başûr û roava wêyê beravên Okyanûsa Atlantîk (bretonî Meurvor Atlantel) in.

Gel û Ziman[biguherîne]

Gelê Bretanyayê ji keltên ko ji başûr rojavayê Îngîltere de koçbûnî, normanan û fransiyan de pêk tê. Ji bo zimanên hinikeyan li Fransayê demeke dirêj hatibû qedexe kirin îroj zimanê bretonî ji bi piranî hatiye jibîrkirin. Zimanê bretonî pê têkoşînên dirêj re, di salên 70ên vir de li dibistanan wek zimanê duyemîn tê hîn kirin. Îroj nêzî 3.000 kes li dibistanan wî zimanî în dikeye jî ew bi piranî di axaftênên rojane de nêbikaranîne û ew êdî hema hema wek zimaneke aborî ye. Ji 2,3 milyon Bretonan de encax nêzî 250.000 kes bi zimanê bretonî dikarê biaxive. Ewna bi piranî jî yên pîr ser 60 salî re ne. Kargeriya herêmî jî ji 2004an virde bo jibîrnekirina zimanê bretonî bi fermî dixebite.