Bretanya

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Jump to navigation Jump to search
Bretanya
Herêm
Satellite picture of Brittany - NASA, 2002.jpg
Flag of Brittany (Gwenn ha du).svg
Ala
Armoiries Bretagne - Arms of Brittany.svg
Mertal
Dirûşm: Potius mori quam fœdari Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Bretanya li ser nexşeyê
Bretanya li ser nexşeya Fransa nîşan dide
Bretanya
Bretanya
Koordînat: 48°Bk, 3°Ra
Parzemîn Ewropa Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Dûgel  Fransa
Rûerd
 • Giştî
  • 34.022 kîlometre çargoşe Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Gelhe 4.687.381 (2016) Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Dem UTC+1 (dema standard), UTC+2 (Demjimêra havînê)
biguherîne - Wîkîdaneyê biguherîneBelge

Bretanya (bi bretonî: Breizh, bi fransî: Bretagne) yek ji herêmên Fransayê ko li pozikê bakur-rojavayê Ewropayê dikeve. Ew ji çar départmentên bi navên Côtes-d’Armor (bretonî: Aodoù-an-Arvor), Finistère (bretonî: Penn-ar-Bed), Ille-et-Vilaine (bretonî: Il-ha-Gwilen) û Morbihan (bretonî: Mor-bihan) pêk tê. Serbajarê Bretanyayê bajarê Rennes (fr) (bi bretonî: Roazhon) e.

Erdnîgarî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Axên Bretanyayê li ser nîvgiraveke ko bakura nîvgirava îberê ko bakura Ewropa pêk tîne rûdinin. Beravên wêyê bakur li ber La Manche (bretonî: Mor Breizh) dikevin. Başûr û roava wêyê beravên Okyanûsa Atlantîk (bretonî: Meurvor Atlantel) in.

Gel û Ziman[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Gelê Bretanyayê ji keltên ko ji başûr rojavayê Brîtaniya Mezin de koçbûnî, normanan û fransiyan de pêk tê. Ji bo zimanên hinikeyan li Fransayê demeke dirêj hatibû qedexe kirin îroj zimanê bretonî ji bi piranî hatiye jibîrkirin. Zimanê bretonî pê têkoşînên dirêj re, di salên 70ên vir de li dibistanan wek zimanê duyemîn tê hîn kirin. Îroj nêzî 3.000 kes li dibistanan wî zimanî în dikeye jî ew bi piranî di axaftênên rojane de nêbikaranîne û ew êdî hema hema wek zimaneke aborî ye. Ji 2,3 milyon Bretonan de encax nêzî 250.000 kes bi zimanê bretonî dikarê biaxive. Ewna bi piranî jî yên pîr ser 60 salî re ne. Kargeriya herêmî jî ji 2004an virde bo jibîrnekirina zimanê bretonî bi fermî dixebite.