Roj (stêrk)

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Roj

Roj, Ro, Roh, Hetav, Tav, Xor[1][2][3][4], (bi zazakî û farsî: roz; bi soranî: xor an hetaw; hewramî ruçiyar), stêreke ji agir e ku gelek gerstêrkên din û Erd li dora wê digerin. Her wiha, her ko Erd dorekê li dora xwe dizivire, rojek diqede û ji wan 24 saetan ra jî rojek dihê gotin.

Roj jî bi wateya peyva inglîziya day e û hetav di wateya tava Xorê ye.

Hin agahiyên li ser stêra rojê:

  • Firehî: 1 392 000 km (109 caran li dinê ye)
  • Giranî : 1,99 x 10 30 kg (333 caran li dinê ye)
  • Cihgirtin : 1 300 caran li dinê ye.
  • Hêza kişandina rûyê wê: 28 caran li dinê ye
  • Germahiya rûyê wê: 6 000 C
  • Germahiya navikê: 15 000 000 C

Tav bi lezeke pir kêm li dora menzûmeya xwe digere û ev yek dibe sedem ku em wê wek dayîre yan gilovereke gulmutîk bibînin.

Eger leza zivirîna Tavê pir pir zêde ba hingî menê wê gunikî bidîta.

Eger hûn li ser Seth yan rûbara Tavê bisekinin hingî hûnê fasileya navbera Makû Heya Xuresanê di 14 deqeyan da, bimešin.

Eger bîyanîyên pêšketî, bikaribin teorîya nisbîyeta taybet( Einstein) neqz bikin, hingî werin em wisa bidin ber çavan ku ew rabihorîya me biguherin, wek mînak di 10 hezar salan berîya dema me ya niha da, hêrišî me bikin lê bê guman ew nabe çimku ew jî li hember leza ronahîyê teslîm in û çok danîne.

Enerjîya pir pir mezin ku Tav di sanîyekê da, berhem tîne, têra berhemanîna elekterîsîteya pêwîst ya hemû dewletên cîhanê xwejî bi qasî 1 milyon salan, dike.

Sedema pir pir terikîbûna( mezinbûna zêde) Tav û stêrkan vedigere ser lawazî û bêhêzbûna herî zêde ya hêza kašê( gravity).

Eger hêza kaš, bihêztir biba dê hejmara atomên pêwîst jibo pêkhanîna stêrkek, bi milyonan car, kêmtir ji yên niha ba.


Eger çirîya Tavê, 70%'ê çigalîya wê ya niha ba û di okyanûsa Aram da jî cî biba, hingî dê li ser avê bima, dê tê ra neçûya û noqî avê nebûya.



18-Çigalî( çirî yan baristeya) Tava ku pir pir terikî ye, tenê 30% baristeya Erdê ye!

Ev yek jî pir ecêb nîne çimku Goga Erdê, cismek req û berk e lêbelê Tav dagirtîye ji gazên sivik yên wek Hydrogen û Helium!




Gerstêrkên li dora wê digerin:

Çavkanî[biguherîne]