Siyasetnasî

Siyasetnasî
Academic major dîsîplîna akademîk
Pêk tê ji	ethnopolitics
cameralism
biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre

Siyasetnasî dîsîplîneke civaknasiyê ye ku bi xebatên dewlet û netewe û hikûmet û siyaset û siyaseta hikûmetê ve têkildar e. Siyasetnasî bi sîstemên rêveberî, qûwet û analîzkirina çalakiyên siyasî, ramana siyasî, tevgerên siyasî, û destûr û qanûnên pêwendîdar re mijûl dibe. Pisporên di vî warî de zanyarên siyasî ne. Berevajî felsefeya siyasî ku bi giranî normativ e û siyasetê bi riya nirxandinên giran dinirxîne, siyasetnasî tekezê li ser ravekirina tiştê ku heye dike û delîlên ampîrîk li ser nirxandinên exlaqî tercih dike. Siyasetnasî di dawiya sedsala 19an de wekî dîsîplînek akademîk a cuda derketiye holê, bi bandora rabûna empîrîzm û pozîtîvîzmê. Ev ji dîrok, felsefe û hiqûqê di nav profesyonelbûna zanîngehê û damezrandina dezgehên wekî Komeleya Zanistên Siyasî ya Amerîkî di sala 1903an de derketiye holê. Şoreşa reftarî ya salên 1950î roleke giring lîstiye di guhertina giraniyê de bo ravekirina zanistî ya reftarên mirovan ji perspektîfek bêalî bi karanîna rêbazên lêkolînê yên hejmarî ên wekî anket, hîstografî û ceribandina empîrîk.

Arîstotelês vî karî wek xebatên dewletê dide nasîn. Ev li gel teorî û praktîkên siyasetê û analîzên sîstemên siyasetê û tevgera, çanda siyasetê ve têkildar e. Zanyarên siyasetê xwe wek mijûlkerên rûdaw û rewşên siyasî yên di bin têkiliyan de derdikevin dibînin û ev zanyarên hane ji bo prensîbên giştî derbarê rêberiya dinyayê yên xebatên siyasî dixebitin.

Siyasetzanî li gel warên din jî têkildar e; aborîyê, dadê, civaknasîyê, dîrokê, mirovnasiyê, rêvebirina civakê, siyaseta giştî, siyaseta netewî, têkiliyên navnetewî, siyasetên berawird, derûnnasî, rêxistinên siyasî û felsefeya siyasetê dihundirîne. Her çend li sedsala 19an de kodkiriyî be jî, dema hemû civakzanî ava bûn, siyasetzanî xwediyê rehên kevn bû; bi rastî, ew berî 2500 sal pêş niha di nav xebatên Platon û Arîstotelês de hebû.

Bindîsîplînên siyasetnasiyê

Siyasetnasî gelek caran dibe 5 parên cuda yên bin-dîsîplînê ku rewşên hevrebûnê çêdike.

• Felsefeya siyasetê
• Siyasetên berawird
• Rêvebirina civakê
• Têkiliyên navnetewî
• Dada giştî

Felsefeya siyasetê li gel lêzedekirinên cur be cur yên ramanvanên klasîk wek Arîstotelês, Niccolò Machiavelli, Cicero, Platon û yên din ve gelek têkildar e.