Xanedana Han
Xanedana Han 漢朝  |
||
|---|---|---|
| Sirûd: |
||
 |
||
Xanedana Han li ser nexşeyê | ||
| Paytext | 34°18'16"Bk, 108°51'26"Rh | |
| Rêveberî | keyîtî |
|
| Avakirin | ||
| • | Dema avakirinê | 206 b.z. |
| • | Dema hilweşînê | 220 (Julian) |
| • | Rûerd | 6.000.000 kîlometre çargoşe (50 b.z.) |
| Gelhe | ||
| • | Giştî | 59.594.978 (2), 56.486.856 (156) |
Xanedana Han (bi çînî: 汉朝; Hàn cháo), xanedaneke bû ku di navbera salên 206 b.z. û 220î p.z. de li Çînê desthildar bû. Ew ji hêla klana Liu, yek ji klanên girîng ên serdemê hate damezrandin. Paytext wê bajarê Chang'an bû. Xanedana Han yek ji mezintirên xanedana Çînê bû. Gelê Çînê ji bo rêzdarî, xwe wekî "Gelê Han" bi nav dike. Herwiha jî, xanedan ji dû beşan pek dihatiye. Ev beş xanedana Jin ya rojava (206 b.z. – 8 p.z.) û xanedana Han ya Rojhilat (25 p.z. - 220 p.z.) bû.
Împerator Han Gaozu hikûmdariya otorîter a navendîparêz pêk aniye. Barê giran li ser gel kêm kir. Bacên ku ji gel tê hildan kêm kiriye. Pîştê mirina Han Gaozu, Hui Di li ser textê bû, lêbelê rêvebirî bî rastî di destê jina împerator Han Gaozu, Lu Zhi, bû. Lu Zhi ku 16 salan di desthilatê de ma, di dîroka çînî de yek ji rêveberên herî girîng yê jin bû. Pîştî mirina wê împerator Wen Di û lawe wî împerator Jing (156 b.z.- 141 b.z.) li ser textê bûn. Van jî barê giran li ser gel kêm kirin. Xanedan her ku çû bi hêz bu û di sala 141î b.z. de gelê Hun têk birin. Piştre di warê aborî û çandinê de pêşketin.
Di dema xanedana Han ya rojavayê de, rêvebirên heremî gelekî bi hêz bûnê. Di sala 8an p.z. de, Wang Mang xanedana Xin damezrandiyê û desthildariya xanedana Han ya rojavayê bi dawî bû. Liu Xiu di sala 25an p.z. de Wang Mang ji text dûr xistiye û bi împeratorî bi vê awayî xanedana Han ya rojhilat hatiye damezrandin. Paytexta vê Luoyang bû. Çîn heta sala 220an di bî bandora vê xanedanê de ma.
Mijarên têkildar
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]Çavkanî
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]
 | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| KEVNAR | ||||||||
| Neolîtîk d. 8500 – d. 2070 B.Z. | ||||||||
| Xia d. 2070 – d. 1600 B.Z. | ||||||||
| Shang d. 1600 – d. 1046 B.Z. | ||||||||
| Zhou d. 1046 – 256 B.Z. | ||||||||
| Zhou (Rojava) | ||||||||
| Zhou (Rojhilat) | ||||||||
| Serdema Bihar û Payiz | ||||||||
| Serdema Dewletên Şer Dikin | ||||||||
| ÎMPERATORÎ | ||||||||
| Qin 221–207 B.Z. | ||||||||
| Han 202 B.Z. – 220 P.Z. | ||||||||
| Han (Rojava) | ||||||||
| Xin | ||||||||
| Han (Rojhilat) | ||||||||
| Sê Împeratorî 220–280 | ||||||||
| Wei, Shu and Wu | ||||||||
| Jin 265–420 | ||||||||
| Jin (Rojava) | ||||||||
| Jin (Rojhilat) | Şanzdeh Keyanî | |||||||
| Xanedanên Bakur û Başûr 420–589 | ||||||||
| Sui 581–618 | ||||||||
| Tang 618–907 | ||||||||
| (Wu Zhou 690–705) | ||||||||
| Pênc Xanedan û Deh Keyanî 907–979 | Liao 916–1125 | |||||||
| Song 960–1279 | ||||||||
| Song (Bakur) | Xia (Rojava) | |||||||
| Song (Başur) | Jin | Liao (Rojava) | ||||||
| Yuan 1271–1368 | ||||||||
| Ming 1368–1644 | ||||||||
| Qing 1644–1912 | ||||||||
| MODERN | ||||||||
| Komara Çîn 1912–1949 | ||||||||
| Mançukuo 1932–1945 | ||||||||
| Komara Gel a Çînê 1949– | ||||||||
| Komara Çînê (Taywan) 1949– | ||||||||
| Danegehên kontrola otorîteyê: Neteweyî |
|---|
 | Ev gotara têkildarî Çînê şitlekê ye. Heke tu bixwazî berfireh bikî pê li biguhêre bike. (Çawa?) |