Dêrelûk

Dêrelûk Deraluk
Dêrelûk Nexşeya cihan Îraq
Kargêrî
Welat	Kurdistan (Başûr)
Dûgel	Îraq
Parêzgeh	Dihok (parêzgeh)
Serbajar	Amêdî
Demografî
Gelhe	41.000 (2009)
Erdnîgarî
Koordînat	37° 03′ 17″ Bakur        43° 39′ 16″ Rojhilat
Nexşe
Nexşeya parêzgehê
Wêne
Nahiyeya Dêrelûkê

Dêrelûk an jî Dêrelok (bi tîpên erebî, دێره‌لوك, bi tîpguhêziya wê: Deraluk), li devera Badînan, navê nahiyeyê ye. Bi qasî 10 km ji sinorên Tirkiyeyê dûr e. Bajar di navbera çiyayê Metîn û Gare dikevîte layê gundê Roşavayê. Do aliyên nahiyeyê çiyayên navdar û bilind hene: li jor çiyayê Metîn; li jêr çiyayê Gare. Di nava nahiyeyê ve rûbarê Zêyê Mezin û Siping û Şêrank diherike, nahiyeya Dêrelûkê axeke zêrîn heye, ku ji bo çandina dexil, dan û dikakî baş e.

Dîrok

Nahiyeya Dêrelûkê êk ji nahiyeyên ser bi qezaya Amêdiyê ve ye, dikevîte rojhelata qezayê. Nahiyeya Dêrelûkê pêk hatiye ji çendîn devera ku li ser destê rejîma be's a faşil di sala 1975ê ta 1978ê jiber helbûna çirîska şoreşa gûlan a pêşkeftin xwoaz, bi merema lawazkirina şoreşê xelkê gundên deverê hatine veguhastin bo komelgehan û gûndên wan hatin şewitandin.

Ev nahiye di berê da bi navê Bêbo hatiye niyasîn ku li sala 1938ê li gundên Bêbo - devera Nihêl - Nêrwe û Rêkan li sinorê Tirkiyeyê hatin damezirandin, li sala 1976ê bi biryareka rejîma be's a faşil hatiye helweşandin, li sala 1978ê her vê nahiyeyê ji Bêbo veguhast bû nahiyeya Dêrelûkê bi navê nahiyeya Nihêl - Nêrwe û Rêkan, belê vê çendê hez û viyana kurdîniyê û miletînyiyê pitir lê kir.

Li sala 1986ê dîsan bi rengekê fermî Rejîmê ev nahiye helweşandiye. Piştî serhildana adara sala 1991ê û damezirandina Hikûmeta Herêma Kurdistanê li sala 1996ê bi biriyareka fermî careke din rêveberiya nahiyeyê dihête vekirin û bi dehan projeyên xizmetgozarî pêşkêşî xelkê xoragirê deverê kirin.

Rûberê senterê nahiyeyê 890 km² ne, rûberê nahiyeyê ji bilî devera Nihêl - Nêrwe û Rêkan 166.390 km² ne, serjmêriya nahiyeya Dêrelûkê nêzîkî 41.000 kesan pêk têt, 132 gund bi ser vê nahiyeyê ve ne, belê heta niha zorbeyî wan nûke kavil in û ji nû ve nehatine avakirin û xelkê wan li komelgehên Dêrelûk, Şêladizê, Sîriyê, Bagêra, Qediş û gelek cihên din akincî bûne.

Erdnîgar

Wêneyê Geliyê Rişavayê û rûbarê Zêyê Mezin

Wêneyê Şêrankê: Gera Rişavayê

Cihê erdnîgarî

Ji layê bakurê nahiyeyê devera Nihêl - Nêrwe û Rêkanê û ji layê rojhelatê dikevîtê devera Barzan û ji layê başûr ve dikevite qezaya Akreyê û ji layê rojava dikevîte senterê qezaya Amêdiyê bi dûratiya 17 km.

Deşt, zozan û gelî

• Geliyê Rîşvê

Çiyayên herêmê

• Çiyayê Metîn
• Çiyayê Gare

Çem û gol

• Çemê Deşt

Babetên heywanan

Li çiyayên Deverê qertel û baz hene. Hirç, rûvî, gur, mar, kew, sivore û kewroşk jî li deverê hene.

Çand û huner

Ol û civak

Nifûsa herêmê îslam (misilmanên sunî) û file ne.

Ciyên turîstîk, tarîxî û gerê

Pirakeliya, Şêrank...

Çavkanî

• Mhêl Dêrelûkî / Roşavayî