Îshaq
| Pêxember | |
|---|---|
| Patriarch |
| Jidayikbûn | |
|---|---|
| Mirin | |
| Cihê goristanê |
Cavern of the Patriarchs (en) |
| Hevwelatî |
- |
| Cîwar | |
| Pîşe | |
| Bav | |
| Dê |
Sarah (en) |
| Xwişk û bira | |
| Hevjîn |
Rebecca (en) |
| Zarok | |
| Endamê |
Patriarchs (en) |
| Festîval |
Ishaq (bi erebî: إِسْحَاق an إِسْحٰق,ʾIsḥāq) di dînên îbrahîmî de pêxemberekî Xwedê ye, di nav de cihûtî, samarîtî, xiristiyanî, îslam, dînê behaîtî û rastafarî. Îshaq cara yekem di Tewratê de xuya dibe ku tê de ew kurê Îbrahîm û Sarayê, bavê Yaqûb û Esaw, û bapîrê diwanzdeh eşîrên Îsraîlê bûye. Ew kurê pêxemberê Îbrahîm û birayê pêxemberê Îsmaîl bû.
Di îslamê de
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]Îslam Îshaq wek pêxember dibîne û wî wek bavê îsraîliyan û xizmetkarekî rast ê Xwedê bi nav kiriye.[1]
Ji ber ku piştî bavê xwe Îbrahîm peyama yekxwedayîtiyê berdewam kirine, Îshaq ligel Îsmaîl ji bo misilmanan pir girîng e. Di nav zarokên Îshaq de serokê îsraîlê yê piştî wî Yaqûb hebû ku ew jî wekê pêxemberekî îslamî hatiye qebûlkirin.
Di Quranê de navê Îshaq bi qasê hevdeh caran hatiye behskirin ku pir caran bi bav û kurê xwe Yaqûb re bi hev re hatiye behskirin.[2] Quran dibêje ku Îbrahîm "mizgîniya Îshaq wekê pêxemberekî rastîn" wergirtiye û Xwedê herduyan jî pîroz kiriye (37:112). Di ravekirinek berfirehtir de, dema ku milyaket hatin ba Îbrahîm da ku cezayê pêşerojê yê ku dê li ser Sodom û Gomorayê were sepandin jê re bibêjin, jina wî Sara "kenîya, û me mizgîniya Îshaq, û piştî Îshaq jî ya (neviyê) Yaqûb da wê" (11:71–74); û bêtir tê ravekirin ku ev bûyer dê tevî pîrbûna Îbrahîm û Sara pêk were. Çend ayet behsa Îshaq dikin wekî "diyariyek" ji bo Îbrahîm (6:84; 14:49–50), û 24:26–27 zêde dike ku Xwedê "pêxembertî û Pirtûk di nav nifşên wî de" kiriye ku hatiye şîrovekirin ku behsa du kurên pêxember ên Îbrahîm, neviyê wî yê pêxember Yaqûb, û neviyê wî yê mezin Yûsif dike. Di Quranê de, paşê tê vegotin ku Îbrahîm jî pesnê Xwedê da ji bo ku di temenê xwe yê kal de Îsmaîl û Îshaq daye wî (14:39–41).
Li deverên din ên Quranê, behsa Îshaq di navnîşan de tê kirin: Yûsif dîna bav û kalên xwe Îbrahîm, Îshaq û Yaqûb dişopîne (12:38) û behsa kerema Xwedê ji wan re dike (12:6); kurên Yaqûb hemî baweriya xwe şahidî dikin û soz didin ku Xwedayê ku bav û kalên wan, "Îbrahîm, Îsmaîl û Îshaq", perestî dikirin, biperizin (2:127); û Quran ji misilmanan re ferman dike ku baweriya xwe bi wehyan bînin ku ji "Îbrahîm, Îsmaîl, Îshaq, Yaqûb û Bav û Kalan" re hatine dayîn (2:136; 3:84). Di vegotina Quranê ya qurbanîkirina kurê xwe ji aliyê Îbrahîm ve (37:102), navê kur nayê behs kirin û nîqaş li ser nasnameya kur berdewam kiriye, her çend gelek kes difikirin ku nasname hêmana herî kêm girîng e di çîrokekê de ku ji bo nîşandana wêrekiya ku mirov bi baweriyê pêş dixe tê dayîn.[3]
Quran
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]Quran behsa Îshaq dike wek pêxember û mirovekî rast ê Xwedê. Tê gotin ku Îshaq û Yaqûb wek diyariyên Xwedê ji Îbrahîm re hatine dayîn û piştre tenê ji Xwedê re îbadet kirine û di rêya Xwedê de rêberên rast bûne:
Û me Îshaq û wek diyariyek din (ji neviyê xwe) Yaqûb da wî, û me ji her yekî (ji wan) mirovên qenc kirin. Û me ew kirin rêber, bi fermana xwe rêberiya (mirovan) kirin, û me ji wan re îlham da ku karên qenc bikin, nimêj bikin û xêrxwaziyê bikin; û ew bi berdewamî ji me re (û tenê ji me re) xizmet dikirin.
Û ME mizgîniya Îshaq, pêxemberekî ji qencîkaran, da wî.
Di xiristiyanî de
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]Peymana Nû dibêje ku Îshaq ji aliyê bavê wî Îbrahîm ve "hatiye qurbankirin" û Îshaq kurên wî pîroz kiriye. Pawlos Îshaq ku sembola azadiya xiristiyaniyê ye, bi kurê mezin ê redkirî Îsmaîl ku sembola koletiyê ye, berawird kiriye; Hacer bi peymana Sînayê ve girêdayî ye, lê Sara bi peymana keremê ve girêdayî ye ku kurê wê Îshaq dikeve nav wê. Nameya Yaqûb beşa 2, ayetên 21-24, dibêje ku qurbana Îshaq nîşan dide ku rastdarkirin (bi wateya Yûhenna) hem bawerî û hem jî karan hewce dike.[4]
Di Mektûba ji bo Îbraniyan de, amadebûna Îbrahîm ji bo şopandina fermana Xwede ya qurbanîkirina Îshaq wekî mînakek baweriyê tê bikaranîn, herwiha kiryara Îshaq di pîrozkirina Yaqûb û Esaw de bi referansa pêşeroja ku Xwede soz dabû Îbrahîm. Di ayeta 19an de, nivîskar azadkirina Îshaq ji qurbanîkirinê wekî dişibihe vejîna Îsa dibîne, ramana qurbanîkirina Îshaq pêşbîniyek qurbanîkirina Îsa li ser xaçê ye.[5]
Çavkanî
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]- ^ Glassé, Cyril (1991). The Concise Encyclopedia of Islam (bi îngilîzî). HarperCollins. r. 193. ISBN 9780060631260.
- ^ Watt, W. Montgomery. "Isaac". Encyclopedia of Islam. Brill.
- ^ Glassé, C. (1991). "Isaac". The Concise Encyclopedia of Islam. HarperSanFrancisco. r. 472. ISBN 9780060631260.
- ^ Encyclopedia of Christianity, Bowden, John, ed., Isaac.
- ^ F.F. Bruce, The Epistle to the Hebrews Marshall. Morgan and Scott, 1964 rr. 308–313
Girêdanên derve
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]| Navneteweyî | |
|---|---|
| Neteweyî | |
| Însan | |
