Harry Potter

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Jump to navigation Jump to search
Harry Potter
Harry Potter wordmark.svg
Nivîskar J.K. Rowling
Şêwe Roman
Welat  Keyaniya Yekbûyî
Ziman Îngilîzî
Dîrok 1997-2007
Weşanxane Bloomsbury

Harry Potter rêzeromana fantazî ye ku ji hêla nivîskara brîtanî J. K. Rowling ve hatine nivîsandin. Roman jiyana ciwanê sêrbaz ê bi navê Harry Potter û hevalên wî Hermione Granger û Ron Weasley wekî kronîkî vedibêje ku hemû li Xwendegeha Cadûgerî û Sêrbaziyê ya Hogwartsê xwendekar in. Çîroka sereke bi tekoşîna Harryyî re têkildar e ku wî li ber Lord Voldemortê sêrbazê tariyê radibe ku dixwaze nemiriyê dest bixe, desthilatdariya sêrbaziyê ku wekî Wezareta Sêrbaziyê tê binavkirin, hilbiweşîne û hemû sêrbaz û Mugglean (mirovên ne-sêrbaz) li bin hêza xwe stûxwar bike.

Di 26ê Hezîrana 1997an de ji weşandina romana yekem Harry Potter and the Philosopher's Stoneê vir ve, rêzeroman li seranserê cîhanê populerbûnek berbiçav pêk anî û pesnê rexnegir û serkeftinek bazirganî dest xist. Rêzepirtûk him bala xwendevanên mezin û him jî ya xwendevanên biçûk kişand ser xwe û êdî yek ji kevirên kevneşopî yên wêjeya mezinên ciwan tê hesibandin.[1] Heta Sibata 2018an, ji zêdetirî 500 mîlyon kopiya rêzeroman li çar aliyê cîhanê hate firotin û ketiye nav lîsteya pirtûkên ku di dîrokê de herî pir hatine firotin û li heştê zimanan hatine wergerandin.[2] Çar pirtûkên dawî yên rêzeromanê li DYAyê di nav bîst û çar demjimêran a çapkirina xwe de nêzî yanzdeh mîlyon kopî firotin ku bi vê taybetiyê bûye yekemîn a lîsteya pîrtûkên ku zûtirîn hatine firotin.

Pirtûk di destpêkê de bi zimanê îngilîzî ji hêla du weşanxaneyên mezin ve hat weşandin, Bloomsbury li Keyaniya Yekbûyî û Scholastic Press li Dewletên Yekbûyî. Şanoya Harry Potter and the Cursed Child, li ser bingeha çîrokek e ku ji hêla Rowling ve hatibû nivîsandin, li Londonê di 30yê Tîrmeha 2016an de li Palace Theaterê hat pêşandan, berhem ji hêla Little, Brown ve hate çapkirin. Fîlmên heft pirtûkên xwemalî di nav heşt beşan de bi heman navê ji hêla Warner Bros. Pictures ve hatin çêkirin, ku heta Sibata 2018an bûye sêyemîn rêzefîlma ku herî zêde dahatê dest xistiye. Di sala 2016an de, nirxa giştî ya takemafa Harry Potter wekî $25 mîlyar hatiye texmîn kirin[3] ku bi vê jî Harry Potter dibe yek ji takemafên medyayê yên herî bilindtirîn yên hemî deman.

Logoya ku beriya sala 2010an di weşanên Brîtanya, Awistiralya û Kanadayê de dihat bikaranîn. [4]

Rêzeroman ji gelek cureyan pêk hatiye, di cîhana Harry Potter de fantazî, drama, mezinbûn û çîroka xwendegehê ya Brîtanî (ku tê de hêmanên sêrbazî, rakêşanî, serpêhatî, tirsnakî jî) hene, gelek mijaran hatine nexşandin û gelek referans û wateyên çandî jî dihewîne.[5] Li gorî Rowling, temaya sereke mijara mirinê ye.[6] Mijarên din ên girîng ên rêzeromanê pêşdarazî, gendelî û dînîtî ne.[7]

Serkeftina pirtûk û fîlman destûr daye nivîskêr ku cîhana Harry Potter bi gelek xebatên din ên alîgir re berfireh bike û bi vê derfetê ve J. K. Rowling bi riya malpera Pottermoreê ji bo geşedana cîhanê çîrokên alîgir diweşîne û wan rojane dike ku di nav wan de ya herî navdar Fantastic Beasts and Where to Find Them e. Di van demên dawî de, li seranserê cîhanê li çend Universal Parks & Resortsê bi navê Wizading World of Harry Potter parkên temadar hatine çêkirin ji bo gerr û geştên tûrîstîk.  

Bûyer[biguherîne]

Platforma 9¾ li stasyona trenê ya London King Crossê

Lehengê navendî yê rêzeromanê Harry Potter e, lawikê yanzdeh salî li Surreyê li bajarroka honakî ya bi navê Little Whingingê bi xaltîk, ap û pismamên xwe -bi Dursleysan- re dijî û her çiqas ew mirovên ne-sêrbaz bin jî ku wekî Muggles têne zanîn, Harry sêrbaz e.[8] Cîhana sêrbaziyê ya veşartî bi cîhana Muggle re paralel e. Hêza wî ya sêrbazî zikmakî ye û zarokên xwedî hêzên bi vî rengî têne vexwendin ku biçin xwendegehên sêrbazî yên taybetî yên ku behreyên pêdivî yên ser efsûnî fêr bibin da ku di cîhana sêrbaziyê de bi ser kevin.[9]

Harry dibe xwendekar li Xwendegeha Cadûgerî û Sêrbaziyê ya Hogwartsê, vê akademiya sêrbaziyê li Skoçyayê ye û piraniya bûyerên rêzeromanê li wir qewimiye. Her ku Harry di temenên xwe de pêşve diçe, ew fêr dibe ku pirsgirêkên têne ber wî, çawa çareser bike: sêrbazî, civakî û hestyarî, mîna pirsgirêkên xortaniyê yên normal, weke hevaltî, dilşikestî, têkiliyên romantîk, karûbarên xwendegehê û ezmûnan, xeyal, depresiyon, stres û hêj mezintir ceribandina tundîtî bi riya şerên cîhana sêrbaziyê.[10]

Di her pirtûkê de ji 1991ê heta 1998an ve saleke temenê Harryî tê vegotin.[11] Di pirtûkan de gelek flashback jî hene, ku bi gelemperî bi riya bikaranîna amûra Pensieveyê tevlî honakê dibin ku Harry tê de bîranînên karekterên din dibîne.

Jîngeha ku ji Rowling ve hatiye afirandin bi rastiyê ve girêdayî ye. Civakên sêrbaziyê yên Brîtanî ya pirtûkên Harry Potter li bin bandora çanda Brîtanî ya 1990an û gelêriya Ewropî ye û nivîskar sûd ji mîtolojiya klasîk û sîmyayê girtiye û hêmanên cîhana xwe ya mîna şivikên sêrbazan, nebatên efsûnî, melkisên firrinde, peyv û gotinên cadûgerî/efsûnî, sentor û afirîdeyên din ên efsûnî û kevirê fîlozofê hwd. çêkiriye. Digel cîhana mîtolojîk a Narniayê û Cîhana Navîn a Lord of the Ringsê cîhana sêrbazî ya Harry Potter tevî cîhana rastîn e û di nav xwe de gelek hêmanên jiyana normal a rojane dihewîne û bûyerên diqewimin piranî li Skoçyayê (Hogwartsê), West Country, Devon, London û Surreyê li başûrê rojhilata Îngilîstanê pêk tên.[12] Cîhana ku tenê ji sêrbazan re gihîştîye, ji komek perçebûyî ya kolanên veşartî yên tirsnakî, barên kevnar, xanûmanên welatê tenêtî û kela û şatoyên veşartî yên ku ji xelkê Muggle re nedîtî ne, pêk tê. [9]

Salên destpêkê[biguherîne]

Harry Potter and the Philosopher's Stone[biguherîne]

Pirtûka yekemîn a rêzeromanê, Harry Potter and the Philosopher's Stone (li Dewletên Yekbûyî wekî Harry Potter and the Sorcerer's Stone hatiye weşandin) dema hate weşandin, diyar dibe ku bûyerek girîng û balkêş di cîhana sêrbaziyê de qewimiye ku Muggles (mirovên ne-sêrbaz) jî nîşanên wê dibînin. Daxuyaniya tevahî ya vê bûyerê û paşeroja Harry Potterê di seranserê rêzeromanê de bi hêdî hêdî û bi piledarî tê diyarkirin. Piştî beşa danasînê, pirtûk bi beriya rojbûna yanzdehem a Harry Potterî vedibe û pê re serpêhatiya wî ya sêrbazî dest pê dike.

Şopa êrîşê.

Herçiqas met û apê wî hewil dide ku Harry behreyên xwe yên sêrbazî ferq neke,[13] hewildanên wan pûç dibe. Harry nîv-efsûnî Rubeus Hagrid nas dike ku ew pêwendiya wî ya yekem bi cîhana sêrbaziyê re ye. Hagrid xwe wekî Nobedarê Kilît û Erdên Hogwartsê û şahidê hin bûyerên dîroka wî dide nasîn [13] Harry fêr dibe ku, di pitikiyê de, ew bûye şahidê kuştina dêûbavên xwe a ku ji hêla sêrbazê tariyê Lord Voldemort ve hatine kuştin û piştre jî hewil daye ku wî jî bikuje.[13] Di cihê kuştinê de, bûyerek ecêbmayî qewimiye: Harry ji vê êrîşî xelas bûye, tenê bi şopa brîneke birûskî ya li ser eniya xwe û Voldemort bi qelsbûneke şûnde winda bûye.

Ji ber vê bûyerê ya bêxwestek û bêhewila wî pêk hatiye, Harry di cîhana sêrbaziyê de bûye efsaneyek zindî. Lê belê, bi fermana sêrbazê pîrê navdar Albus Dumbledore, Harryê sêwî li mala xizmên xwe yên cirnexweş ên Muggle, Dursleyan hat hewandin lê tevî parêziyê tevgerên xirab jî pê kirin; wî gelek caran di dolabekê de bêxwarin hebskirin û wî wekî xulamê xwe dîtin. Hagrid ew bi riya fermî vexwend Xwendegeha Cadûgerî û Sêrbaziyê ya Hogwartsê ku di vê xwendegeha navdar a Skoçyayê de ji zarokên deh saliyan heta ciwanên hevde saliyan re heft salan perwerdehiya sêrbaziyê dihat dayîn.

Bi alîkariya Hagrid, Harry amadekariya xwe dike û dest bi xwendina xwe ya sala yekem a li Hogwartsê dike. Gava ku Harry dest bi venasîna cîhana sêrbaziyê dike, xwendevan li gelek deverên sereke yên ku li seranserê rêzeromanê de têne bikaranîn, nas dike. Harry bi piraniya lehengên sereke re hevdîtinê dike û bi du hevalên xwe yên herî nêzîk re li hev tê: Ron Weasley, endamê malbatek kevn, mezin û şa, lê hejar e û Hermione Granger ciwanekê hêja, jêhatî û zaroka dêûbaveke ne-sêrbaz e.[13][14] Ji wan pê ve Harry rastî van kesan jî tê: mamosteyê îksîrê yê xwendegehê, Severus Snape ê ku her tim bi dilsarî nêzî Harryî dibe; Draco Malfoyê ku ji destpêkê ve dijminatiya Harryî dike û Quirinus Quirrellê ku dersa Parastina Li Dijî Hunerên Tarîyê dide ku piştre hevalbendiya wî ya bi Lord Voldemortî re eşkere dibe. Her wiha ew behreya xwe ya ajotina melkisên firrindeyê vedibîne û piştî serkeftinên xwe li tîma Quidditch tê peywirdarkirin, ku ev werzîşek e di cîhana sêrbaziyê de. Pirtûka yekemîn bi rûbirûmana duyemîn a Harryî bi Lord Voldemortî re dawî dibe, ku ew pir dixwaze ji bo laşek nû, bibe xwediyê kevira fîlozofê, ji ber ku hêza kevir derfeta jiyanek bêdawî û behreya zêrkirina hemû metalan dide xwediyê xwe.[13]

Harry Potter and the Chamber of Secrets[biguherîne]

Rêzeroman bi Harry Potter and the Chamber of Secretsê didome, ku salvegera duyemîn a Harryî ya li Hogwartsê vedibêje. Ew û hevalên wî dikevin şopa sirrek 50 salî, ku têkiliya wê bi bûyerên xirab ên herî dawiya xwendegehê re girêdayî xuya nake. Xwişka biçûk a Ron, Ginny Weasley, sala xwe ya yekem li Hogwartsê tomar dike û lênûskek kevn li nav alavên xwendekarekî berê Tom Marvolo Riddleî dibîne, piştre eşkere dibe ku ew ezîtiya xortaniyê ya Voldemort e. Bîra Tom Riddle di hundurê wê rojnivîskê de veşartî maye û dema ku Ginny dest bi pêbaweriyê dike, Voldemort derfetê dibîne ku bibe xwediyê wê.

Harry Potter

Bi domahiya rojnivîskê re, Ginny li ser fermanên Voldemort tevdigere û bêhemdê xwe bo berdana cinawirekî, "Odeya Sirran" vedike, piştre tê fêmkirin, êrîşa ku li ser xwendekarên Hogwartsê tê birin, ji aliyê cinawirekî bi navê basiliskê tê kirin. Ew kesên ku rasterast li çavên wî dinihêrin dimirin û kesên ku bi dizîka lê dinihêrin jî dibin kevir. Pirtûk her wiha mamosteyê nû yê Parastina Li Dijî Hunerên Tarîyê Gilderoy Lockhartî dide nasîn; sêrbazek pir şa û bixwebawer be jî piştre tê dîtin ku sixtekar e. Harry vedibîne ku pêşdaraziya nav Cîhana Sêrbaziyê di dîroka xwendegehê de jî heye, û fêr dibe ku hikumdariya terorê ya Voldemortî bi gelemperî li ser sêrbaz û cadûyên bingeh-Mugglean pêk aniye.

Her wiha Harry fêri behreyek xwe ya din dibe ku dikare zimanê maran Parseltongueê biaxive û ev behreya kêmdîtin bi Hunerên Tariyê re girêdayî ye. Gava ku Hermione êriş kir û bû kevir, Harry û Ron asoxî parçeyên pazilê li hev anîn û Odeya Sirran vekir. Harry rojnivîskê ji holê rakir û Ginnyê xelas kir, piştre fêr dibin ku ew perçeyek ji giyana Voldemortî jî tune kirine. Dawiya pirtûkê diyar dike ku Lucius Malfoy ê ku bavê Draco û dijberê bavê Ron û Ginny ye, wê rojnivîskê têxistiye nav alavên Ginnyê.

Harry Potter and the Prisoner of Azkaban[biguherîne]

Romana sêyemîn, Harry Potter and the Prisoner of Azkaban, li ser sala sêyemîn a perwerdeya sêrbaziyê ya Harryî disekine. Ev pirtûk bi ti awayî Lord Voldemortî tevlî bûyeran nake ku di rêzeromanê de tenê ev pirtûk vê taybetiyê hildide. Di şûna wê de, Harry bi Sirius Black re mijûl dibe, ku ew hevalê herî baş ê bavê wî bû lê belê bi ya Cîhana Sêrbaziyê ew mêrkujek girseyî ya reviyayî ye û di kuştina dêûbavên Harryî de alîkariyê kiriye, ji ber vê tawanbariyê ew avêtine girtîgeha Azkabanê. Gava ku Harry bi dementoran dikoşiya (afirîdeyên tarî yên ku giyanên mirovan dimêjin, giyanmêj) ku bi dîtinê ve xwendegehê jî diparêzin, wî digihîje mamosteyê Parastina Li Dijî Hunerên Tarîyê Remus Lupin ê ku dawiyê derdikeve holê ku ew gurmirov e. Lupin hunerên parastinê li Harryî dide fêrkirin ku behreya wî yê sêrbaziyê ji yên hevsalên xwe bilindtir e. Harry fêr dibe ku him Lupin û him jî Black hevalên baştirîn ên bavê wî bûn û hevalê wan ê çaremîn, Peter Pettigrew, diyar dibe ku di canê mişka malî ya Ronî, Scabbersê de hatiye veşartin, ku wî ketibû bin fermana Voldemortî.[15] Bi vê pirtûkê re diyar dibe ku dê di hemû salên perwerdehiyê de mamosteyek nû ya dersa Parastina Li Dijî Hunerên Tarîyê were xwendegehê ku yek ji wan jî dê salek zêdetir nemîne.

Voldemort vedigire[biguherîne]

Harry Potter and the Goblet of Fire[biguherîne]

"The Elephant House", a small, painted red café where Rowling wrote a few chapters of Harry Potter and the Philosopher's Stone
The Elephant House yek ji kafeyên li Edinburghê ye ku Rowling beşa yekemîn a Harry Potter tê de nivîsandiye.

Di dema xwendegeha sala çaremîn a Harry de (di pirtûka çaremîn, Harry Potter and the Goblet of Fireê de ), Harry bêdilxwazî beşdarî Triwizard Tournament bû ku ev pêşbaziyek gelek xeternek û qasî wê peroşîner e, sê pêşbazên xwendegehan di sê peywiran de ji bo destxistina kupaya Triwizardê bi hev re pêşbaziyê dikir. Îsal, Harry divê li dijî cadûyekê û sêrbazekî şampîyon re pêbaziyê bike ên ku ji xwendegehên dûr ên aliyê din ên deryayê Beauxbatonsê û Durmstrangê hatine, û ev dibe sedema ku hevalên Harry ji wî dûr bikevin.[16]

Harry di domahiya tûrnûvayê de ji hêla mamosteyê xwe yê nû yê Parastina Li Dijî Hunerên Tarîyê ve tê rêberîkirin ku ew Alastor "Mad-Eye" Moody ye ku yek ji alîgirên Voldemort e û navê wî yê rast Barty Crouch, Jr. e. Plana Voldemort ev e ku Crouch di tûrnûvayê de Harry bibe ji wî re. Her çend Harry karibe xwe jê xelas bike jî, Cedric Diggory, şampiyonê din ê Hogwartsê bû, ji hêla Peter Pettigrew ve tê kuştin û Voldemort dîsa bi bedeneke fîzîkî re têdikeve Cîhana Sêrbaziyê.

Harry Potter and Order of the Phoenix[biguherîne]

Di pirtûka pêncemîn de, Harry Potter and Order of the Phoenix, Harry divê bi darî Voldemortê nûvekirî keve. Ji bo bersivê bide nûvekirina Voldemortî, Dumbledore Order of the Phoenixê (Celebiya Sîmûrgê) ji nû ve çalak dike ku ev civakek veşartî ye û di mala malbata tarî ya Sirius Black de dixebite da ku peyrewên Voldemortî têk bibin û li hemberî armancên Voldemortî bi taybetî Harryî jê biparêze. Tevî ku daxûyaniya Harryî li ser çalakiyên vê dawiyê yên Voldemortî, Wezareta Efsûnê û gelek kesên din ên li cîhana sêrbaziyê red dikin û dibêjin Voldemort venegeriyaye. Li hemberî hewilên Dumbledore û Harryyî yên ku hewil didin ku qala vegera Voldemortî, Cîhana Sêrbaziyê hişyar bikin, Wezareta Efsûnê Dolores Umbridgeê wek Vekolînera Bilind a Hogwartsê û mamosteya Parastina Li Dijî Hunerên Tarîyê dişînin xwendegehê. Ew xwendegeh vediguherîne rejîmek dîktatorî û destûrê nade xwendekaran ku li hemberî sêrbaziya tarî, dersên parastinê bistînin. [17]

Hermione û Ron "Artêşa Dumbledore"î ava dikin, komek veşartî ye û tê de Harry ji hevalên pola xwe re efsûnên Parastina Li Dijî Hunerên Tarîyê rê dide ku wî li pevçûnên xwe yên berê ya li dijî sêrbazên tariyê ceribandibû. Bi saya van dersan bala Harryyî dikeve Cho Changê a ku navdar û dilkêş. Karûbarên xwendegêhê û xebatên komê Harryî têdixe tengasiyê û di xewnên xwe de her tim dibîne ku ew di eywanên wezaretê yên tarî de ye, bi vê rewşê ew bi bêxewiyê de diçe. Paşê kehanetek girîng di derbarê Harry û Lord Voldemortî de eşkere dibe[18] û Harry vedibîne ku di navbera wî û Voldemortî de têkiliyeke êş heye, ku destûrê dide Harry da ku hin çalakiyên Voldemortî telepatîkî bibîne. Di lûtkeya romanê de, Harry ji aliyê Wezareta Efsûnê ve tê xapandin û ev dibe sebeba ku Sirius êşkence bibîne. Ew û hevalên wî bi peyrewên Voldemortî (bi navê Death Eaters, mirinxuran) ên li Wezareta Sêrbaziyê ne, rû bi rû dimînin. Her çiqas bi hatina endamên Order of the Phoenix jiyanên ciwanan xilas bibe jî, di pevçûnê de Sirius Black tê kuştin.

Harry Potter û Half-Blood Prince[biguherîne]

The Making of Harry Potter 29-05-2012 (7415396442).jpg

Di pirtûka şeşan de, Harry Potter û Half-Blood Prince, Voldemort dest bi şerek bipergal dike. Harry û hevalên wî kêm zêde ji xeterên li Hogwartsê têne parastin. Lê ew bi tengasiyên xortaniyê mijûl dibin - Harry di dawiyê de bi Ginny re dest bi têkiliyê dike, Ron bi xwendekara Hogwartsê Lavender Brown re têkiliyek xurt ava dike û Hermione di nav xwe de hestên romantîkî pêşde dixe bo Ronî. Di destpêka romanê de, Harry pirtûkek bi dest dixe ku ji xwediyê kevn ve bi gelek şîrove, jêrenot û pêşniyazan re hatiye dagirtin: "the Half-Blood Prince"(Mîrzayê Melez). Ev pirtûk çavkaniya serkeftinek zanistî ya skolastîk e û bi saya wê di nav hosteyên îksîran de navdariyeke mezin a nivîskarê wê, Horace Slughornî pêk hatiye; lê ji ber bandorên mezin ên îksîran bûye çavkaniyek xeternak jî.

Bi nêzîkbûna şerê ve Dumbledore bi Harry re dersên taybet dimeşîne, ku Harry bi saya amûra Pensieveê ji bîranînên cûda yê wî di wê kevirê de ew dîtin, di derheqê destpêka jiyana Voldemortî de agahiyan hev dide. Van agahiyan eşkere dikin ku, ji bo ku jiyana xwe biparêze, Voldemortî giyanê xwe parçe parçe kiriye û ji bo afirandineke nû wan têxistiye nav Horcruxan - alavên efsûnî ên şeytanî yên ku li cihên ji hev cûda hatine veşartin, ku yek ji wan rojnivîsk bû a ku di pirtûka duyemîn de hatibû tunekirin.[19] Draco, ku tevlî Death Eateran bûbû, piştî vegera xwe ya ji berhevkirina Horcruxan, hewl dide ku êrîşek bibe ser Dumbledoreî û pirtûk bi kuştina Dumbledoreî ji hêla Severus Snape ve diqede, yê ku bi Half-Blood Prince hatibû binavkirin.

Harry Potter and the Deathly Hallows[biguherîne]

Harry Potter Book and Wand.jpg

Harry Potter and the Deathly Hallows, romana dawîn a rêzeromanê ye, rasterast piştî bûyerên pirtûka şeşemîn dest pê dike. Lord Voldemort hêza xwe ya desthilardariyê temam dike û Wezareta Efsûnê dixe bandora xwe. Harry, Ron û Hermione xwendegehê berdidin ku karibin bi rehetî têkevin şopên Horcruxên mayî yên Voldemortî û wan hilweşînin. Him ji bo ewlehiya xwe û him jî yên malbat û hevalên xwe neçar dibin ku xwe bi xwe îzole bikin. Ron wekî bi nexweşiyeke ketiye tev dide û ji malbata xwe dûr dikeve, ji xwe Harry û Dursleyan ji hev cihê ne û Hermione jî bîranînên dê û bavê xwe ji hişê wan paqij dike û wan dişîne derveyî welêt.

Gava ku li Horcruxa sêyemîn digeriyan, ew hûrguliyên li ser kehaneteke kevn a Deathly Hallowsê (Qencinên Mirinê) bi dest dixin, bi ya efsaneyê heke kesek sê alavên efsanewî li bin Nobedarê bike yek, dê ew ê bibe Serdarê/a Mirinê. Invisibility Cloak (Kitana Nedîtbariyê) a Harry yek ji wan alvan e û ew pê dihese ku Voldemort li yekî din digere: Elder Wand, şivika herî hêzdar a dîrokê. Di dawiya pirtûkê de, Harry û hevalên wî hînî pêşeroja Dumbledoreî û her armancên rastî yên Snapeî dibin - ew ji kuştina dayika Harryî vir ve ji bo Dumbledoreî xebitiye. Di encamê de, Snape ji hêla Voldemortî ve tê kuştin.

Pirtûk bi Şerê Hogwartsê diqede. Harry, Ron û Hermione, bi hevkariyên endamên Order of the Phoenixê û gelek mamoste û xwendekaran, Hogwartsê ji Voldemortî, Death Eater û afirîdeyên efsûnî yên cûrbecûr diparêzin. Di pêla yekem a şerê de çend lehengên mezin têne kuştin, mîna Remus Lupine û birayê mezin ê Ron Fred Weasley. Piştî ku fêr dibe, ew bixwe jî Horcrux e, Harry li Forbidden Forestê (Daristana Qedexe) xwe berdide destên Voldemortî lê di wê kêliyê de lenet (Avada Kedavra) li wî dike. Parêzgerên Hogwartsê ji ber texmîna mirina Harryî radestî dijminê nabin û şerê didomînin. Harry hişyar dibe û tê ber rûyê Voldemortî, ê ku hemû Horcruxên wî hatin hilweşandin. Di şerê dawîn de, leneta Voldemortî li efsûna Harryî (Expelliarmus) ket û Voldemort kuşt.

Epîloga "Nineteen Years Later" (danîn li 1 Septemberlon 2017) [20] li ser jiyanên lehengan e ku ji şerê xelas bûbûn û bandorên mirina Voldemortî ya li ser Cîhana Sêrbaziyê vedibêje. Di epîlogê de, Harry û Ginny zewicî ne û sê zarokên wan hene;` Ron û Hermione jî xwediyên du zarokan in.[21]  

Malpera Pottermore[biguherîne]

J.K. Rowling, a blond, blue-eyed woman, who is the author of the series
Romannivîs, J. K. Rowling

Di 2011an de, Rowling ji bo ragihandina projeyek paşerojê bi navê Pottermore, malperek nû da destpêkirin.[22] Pottermore di 14ê Avrêla 2012an de ji raya giştî re vebû.[23] Pottermore destûrê dide bikarhêneran ku bên hilbijartin, ji hêla şivikê ve bêne komkirin û derfeta lîstikên biçûk ên cuda cuda dide ku bilîzin. Armanca sereke ya malperê ew bû ku ku çîrokên qasî 18.000 bêjeyan pêk hatine ji aliyê bikarhêneran ve bêne gihaştin ku berê nehatibûn weşandin.[24]

Di Îlona 2015an de, malper bi tevahî hate sererastkirin û piraniya taybetmendiyên wî hatin guhertin. Malper ji nû ve hatî çêkirin û êdî ew giraniya xwe dide agahiyên heyîn û di pirtûkan de tên peydakirin.[25]

Werger[biguherîne]

Wergera rûsî ya The Deathly Hallows li Moskoyê, di 2007an de, xwendevan li benda firotina çapa yekem e

Pirtûk li 80 zimanan hatiye wergerandin,[2] Rowling di nav nivîskarên herî wergerandî yên di dîrokê de cih digire. [26] Pirtûk ji zimanên cihêreng ên wekî koreyî, ermenkî, ukraynî, erebî, urdu, hindî, bengalî, bulgarî, afrîkî, albanî, letonî, viyetnamî û hawaîyî hatiye wergerandin. Romana yekem ber bi latînî û hetta yewnanîya kevn ve hatî wergerandin,[27] û ji ber vê wergerandinê ew wekî xebata herî dirêj a nivîsandî ya yewnanîya kevn e, ji romanên Heliodorus of Emesayê vir ve ya ku di sedsala 3an PZ. hatibûn nivîsandin.[28] Romana duyem jî bo zimanê Latînî hat wergerandin.[29]

Hin wergêrên ku ji bo wergerandina pirtûkan xebitîne, berî wergerê jî nivîskar û rexnegirên zimanên xwe bûn ên ku di civata wêjeyî de xwedî hêz bûn, wekî Viktor Golyshev, ê ku wergera rûsî an jî Sevin Okyay, wergera tirkî kiriye.[30]

Di Fransayê de yekemîn pirtûka ziman-biyanî ya ku têketiye lîsteya pirtûkên herî pir hatine firotin, romana pêncemîn a Harry Potter e.[31]

Weşanên DYAyê bo îngiliziya Amerîkayê hatin adaptekirin da ku wan ji txwendekarên ciwan ên Amerîkî re bêtir famdar bibe.[32]

Pirtûkên dengî[biguherîne]

Hemû heft pirtûkên Harry Potter bi versiyonên xwe yên dengî yên nekurtkirî jî hatine weşandin. Stephen Fry çapa Keyaniya Yekbûyî û Jim Dale jî ya amerîkî xwendiye. [33] [34]

Girêdanên derveyî[biguherîne]

Çavkanî[biguherîne]

  1. Allsobrook, Dr. Marian (18 June 2003). "Potter's place in the literary canon". BBC News. Archived from the original on 9 January 2008. Retrieved 15 October 2007.
  2. a b The Pottermore News Team (1 February 2018). "500 million Harry Potter books have now been sold worldwide". Pottermore. Archived from the original on 14 March 2018.
  3. Meyer, Katie (6 April 2016). "Harry Potter's $25 Billion Magic Spell". Time. Archived from the original on 10 April 2016. Retrieved 4 November 2016.
  4. "Harry Potter Books (UK Editions) Terms and Conditions for Use of Images for Book Promotion" (PDF). Bloomsbury Publishing Plc. 10 July 2007. Archived from the original (PDF) on 10 July 2007. Retrieved 7 September 2012.
  5. Sources that refer to the many genres, cultural meanings and references of the series include:
  6. Greig, Geordie (11 January 2006). "'There would be so much to tell her...'". The Telegraph. London. Archived from the original on 11 March 2007. Retrieved 4 April 2007.
  7. Mzimba, Lizo (28 July 2008). "Interview with Steve Kloves and J.K. Rowling". Quick Quotes Quill. Archived from the original on 9 May 2015.
  8. Lemmerman, Kristin (14 July 2000). "Review: Gladly drinking from Rowling's 'Goblet of Fire'". CNN. Archived from the original on 29 June 2006. Retrieved 28 September 2008.
  9. a b "A Muggle's guide to Harry Potter". BBC News. 28 May 2004. Archived from the original on 27 December 2008. Retrieved 22 August 2008.
  10. Hajela, Deepti (14 July 2005). "Plot summaries for the first five Potter books". SouthFlorida.com. Archived from the original on 15 May 2010. Retrieved 29 September 2008.
  11. Foster, Julie (October 2001). "Potter books: Wicked witchcraft?". Koinonia House. Archived from the original on 20 August 2008. Retrieved 15 May 2010.
  12. Farndale, Nigel (15 July 2007). "Harry Potter and the parallel universe". The Daily Telegraph. London. Retrieved 28 September 2008.
  13. a b c d e Memmott, Carol (19 July 2007). "The Harry Potter stories so far: A quick CliffsNotes review". USA Today. Archived from the original on 18 December 2008. Retrieved 28 September 2008.
  14. "J K Rowling at the Edinburgh Book Festival". J.K. Rowling.com. 15 August 2004. Archived from the original on 23 August 2008. Retrieved 27 September 2008.
  15. Maguire, Gregory (5 September 1999). "Harry Potter and the Prisoner of Azkaban". The New York Times. Archived from the original on 13 July 2010. Retrieved 28 September 2008.
  16. King, Stephen (23 July 2000). "Harry Potter and the Goblet of Fire". The New York Times. Archived from the original on 4 April 2009. Retrieved 28 September 2008.
  17. Leonard, John (13 July 2003). "'Harry Potter and the Order of the Phoenix'". The New York Times. Archived from the original on 17 May 2012. Retrieved 28 September 2008.
  18. A Whited, Lana (2004). The Ivory Tower and Harry Potter: Perspectives on a Literary Phenomenon. University of Missouri Press. p. 371. ISBN 978-0-8262-1549-9.
  19. Kakutani, Michiko (16 July 2005). "Harry Potter Works His Magic Again in a Far Darker Tale". The New York Times. Archived from the original on 16 April 2009. Retrieved 28 September 2008.
  20. "Archived copy". Archived from the original on 2 January 2018. Retrieved 2017-12-28.CS1 maint: Archived copy as title (link)
  21. "Archived copy". Archived from the original on 18 September 2011. Retrieved 2011-09-09.CS1 maint: Archived copy as title (link)
  22. "J.K. Rowling Has Mysterious New Potter Website". ABC News. 16 June 2011. Archived from the original on 18 June 2011. Retrieved 16 June 2011.
  23. "Waiting for Pottermore?". Pottermore Insider. 8 March 2012. Archived from the original on 10 March 2012. Retrieved 9 March 2012.
  24. Gilder Cooke, Sonia van (23 June 2011). "'Pottermore' Secrets Revealed: J.K. Rowling's New Site is E-Book Meets Interactive World". Time. Archived from the original on 29 August 2012. Retrieved 6 January 2013.
  25. "Pottermore". Pottermore. Pottermore. Archived from the original on 26 September 2015. Retrieved 8 October 2015.
  26. "WHO IS THE WORLD'S MOST TRANSLATED AUTHOR?". Tomedes. 27 July 2016. Archived from the original on 12 June 2018.
  27. Wilson, Andrew (2006). "Harry Potter in Greek". Andrew Wilson. Archived from the original on 21 June 2008. Retrieved 28 July 2008.
  28. Castle, Tim (2 December 2004). "Harry Potter? It's All Greek to Me". Reuters. Archived from the original on 19 January 2008. Retrieved 28 July 2008.
  29. LTD, Skyron. "Harry Potter and the Chamber of Secrets (Latin)". Bloomsbury Publishing. Archived from the original on 5 September 2015. Retrieved 13 August 2015.
  30. Güler, Emrah (2005). "Not lost in translation: Harry Potter in Turkish". The Turkish Daily News. Archived from the original on 30 September 2007. Retrieved 9 May 2007.
  31. "OOTP is best seller in France - in English!". BBC News. 1 July 2003. Archived from the original on 13 June 2017. Retrieved 28 July 2008.
  32. "Differences in the UK and US Versions of Four Harry Potter Books". FAST US-1. 21 January 2008. Archived from the original on 19 March 2015. Retrieved 17 August 2008.
  33. Valentine, James (13 July 2012). "It's time for the compleat, omnipresent me". The Australian. Archived from the original on 9 August 2012. Retrieved 9 August 2012.
  34. "Creator Bryan Fuller Hints at PUSHING DAISIES Broadway-Bound 'Revival'". broadwayworld.com. 16 July 2012. Archived from the original on 20 July 2012. Retrieved 9 August 2012.