Bilalya

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Jump to navigation Jump to search

Bilalî (bi tirkî: Alımlı) gundekî girêdayî bajarê Mêrdînê ye. Bakûrê Welat

Navê gund “BILALΔ ye, navê wî yê bi tirkî jî “Alimli” ye, lê di navenda Mêrdînê û navçeya Qoserê de bi navê xwe yê rasteqîn ango Bilalî ve tên naskirin. Gundê Bilalî, girêdayî navenda Mêrdînê ye, jixwe hûn jî wekî dizanin dûv ku Mêrdîn bû bajarê mezin gundan wekî taxan hate tomar kirin. (TAXA BILALÎ), gund 5 km dûrî navenda Mêrdînê ye, bi sedan sal e ku bi suryaniyan re jî cîrantî kirine jixwe dema ku em ji navenda Mêrdînê ber bi gundê Bilalî ve bi rê dikevin pêwîste mero ji ber Dêra Zehferan a ku navdar û dîrokî ye jî derbas bibin.


Ez dixwazim balê bikişînim avahiyên ku di nav gund de ne ango malên gund, dema mirov avahiyên gund dinêre temaşe dike matmayî dimîne ji ber ku şêniyên gund malên xwe ji kevirên heremê lêkirine. Di her malekê de hêwanekê heye, û li gorî hejmara malbatan mezinbûna malan jî tên guhertin û taybetmendiya wan a sereke jî dema zivistanê hundirê malê germ e, dema hevînê jî hundurê malê hênik e.

PÎROZBAHIYA BILALÎ (DEMA CEHZERA)


Ev pîrozbahî li navenda Mêrdînê pir navdar e, bi piraniya wan şêniyên gund ve û bi şêniyên gund ên derdorê ve têne li dar xistin. Dema pîrozbahiyê jî; hefteya ewul a gulanê ye. Dema Cehzera jî tên ravekirin, dema pîrozbahiyê gelek kes ji Mêrdîn û gundên derdora wê jî tên Bilalî û ji xwe re kêfî çêdikin. Ev pîrozbahî di Mezopotamyayê de ev heşt(8) hezar salan e didome û destpêka serdem a çandinê hatiye pejirandin. Di vê erdnigariyê de her kes dicîvin û di bêndera gund de dema Cehzera ango dema çinînê pîroz dikin û qurbanan serjêdikin û xwarinên xwe li gel hev dixwin û dawiyê def, zirne û Ribabê lêdixin û bi dengê ribabê ve şêniyên gund radibin dîlana Mêrdînkî a Ribabê dilîzin û dengbêj derdikeve ser dikê û dengbêjan distrê. Û wilo pîrozbahiya xwe ya qedîm pîroz dikin. Şêniyên gund dû xwarin û govendê, derdikevin li ser girê Bilalî Hebeş da ku ji bo tenduristiyê, ji bo pêşerojê û ji bo hêviyên xwe due û şikir dikin ji XWEDAyê pîroz re. Zarokên gund bafirokên xwe tînin û bafirokên xwe difirînin û gelek lîstikên kevnar û çandî dilîzin.

DÎROKA NAVÊ GUND;


Navê gund bi hin çîrokên ku şêniyên gund ve têne qalkirin dixuye û mero fêm dike ku navê gund ji Bilalî Hebeş hatiye, di çîrokê de dibêje ; Bilalî Hebeş, dema di Rojhilat Navîn de digere hatiye gund û li ser girê beranberî gund bi alîkariya şêniyên gund ve ji xwe re malekê lêdike û tên gotin ku Bilalî Hebeş azana sibehê berbanga sibehê li gund bang kiriye û loma jî navê gund bûye BILALİ