Here naverokê

Midyad

Midyad
Midyat
Midyad a kevn
Midyad li ser nexşeya Bakurê Kurdistanê nîşan dide
Midyad
Midyad
Midyad li ser nexşeya Mêrdîn nîşan dide
Midyad
Midyad
Koordînat: 37°25′0″Bk 41°22′11″Rh / 37.41667°Bk 41.36972°Rh / 37.41667; 41.36972
WelatBakurê Kurdistanê
DewletTirkiye
ParêzgehMêrdîn (parêzgeh)
SerbajarMidyad
Hejmara nahiyeyan1 nahiye
Hejmara bajarokan7 bajarok
Hejmara gundan54 gund
Qada rûerdê
 • Giştî1.054 km2 (407 sq mi)
Bilindahî
1.000 m (3000 ft)
Nifûs
 (2008)
113.960
 • Berbelavî108,1/km2 (280/sq mi)
 • Serbajar
 (2008)
54.799
Koda postayê
47500
Koda telefonê(+90) 482
Map
biguhêreBelge
Bajarê nû û bajarê kevin (2013)

Midyad (bi tirkî: Midyat, Classical Syriac: ܡܕܝܕ Medyad; bi suryankî Midyadê: Miḏyôyo) navçekî û bajarekî biçûk ê li Bakurê Kurdistanê ye. Navçe li herêma Mehelmiyan ne . Midyad li ser Parezgeha Mêrdînê ye. Li rojavayê Midyadê bajarokê Hezexê heye, li başûrê wê Nisêbîn, li rojava Mehsert û li bakûrê wê Kircews û Kirboran hene. Midyad navenda herêma Torê ye, ku bi taybetî di dîroka Xiristiyaniyê de cihekî girîng digire. Ji Medyadê re ji ber zêdebûna dêrên bajêr Bajarê heft dêran jî tê gotin.

Civak[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Li navenda bajêr û gundên derûdorê bi piranî Kurd dijîn, lê hejmarek biçûk Suryanî û Ereb jî dijîn. Li vî bajerî ji aliyekî ve dengê naqosên dêra, ji aliyê din ve bangên melayan di heman demê de tên bihîstin. Îro Midyad ji du beşan pêk tê. Yek jê Êstil e ku piraniya şêniyên wê Mehelmî ne, ya din jî Midyada kevn e ku piraniya şêniyên wê Kurdên Sunî û AramîSuryanîyên Xirîstiyanî ne. Li gundên derdora Midyadê heta beriya çend salan gelek gundên Kurdên Êzdî jî hebûn, lê niştecihên wan gundên ji ber tahde dewleta tirk û cahşên herême neçar man û di salên heşteyî û nodî de warê xwe terikandin û koçberî Ewropa kirin. Ji ber heman sedeme piraniyê rûniştvanên Xirîstiyanî jî Midyad û gundên derûdorê terikandin û wan jî koçberî Rojavaya Tirkiyê - bi taybetî Stembolê - Ewropa û welatên din kirin. Îro hejmarek kem Xirîstiyanî û Kurdên - Êzdî li Midyadê û gundên derdorê wê mane. Li gor serjimartinên şêniyan di sala 1997a de 61.378 kes li Midyadê dijiyan.

Dîroka Bajêr[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Belgenameyên nivîskî yên pêşî derbarê Midyadê de digihêjin sedsala 13an B.Z. ev der herêmek e ku divê ji bo keyayên Asûrê were talankirin. Aşûrnasîpalê Duyem bi gewzî di 879an de dibêje wî ev herêm xistiye bin desthilatdariya xwe. Midyad di serdema Hz. Omer de dikeve bin darazê Îslamê de (640).

Ajalên herêma Midyadê[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Li Midyadê wekî hemî deverên Kurdistan ê, xwedî hinek taybetmendiyên ajalên cude ne.

Li herêmê Ajalên kedî û yên berî bi du beşa ne

  1. yên Kedî; Mê=Mîh/Mêşin, Bizin, Çêlek, Qantir, Mirîşk, Şamî, Mehîn, Kevok, Qaz,
  2. Yen Kedî; Nêr= Beran, Nêrî, Ga, Qantir, Dîk, Elok, Hesp, Kevok, Ordek,

Jiyana Civaknasî[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Wargehên Midyadê[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Pîşeyên Midyadê[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Li Midyadê cûrbecûr kar û pîşeyên herêmê yên bi nav û deng hene:

  1. Zîvkerî
  2. Cumik
  3. Kevirbirîn
  4. Kurtankerî
  5. Hekîmtî
  6. Hosteyî ya kevira
  7. Hedadî
  8. Terzîti

Gundên Xirbe[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Xirbê Ilto, Dêrhadet, Kûndelê, Xerabê Fêro, Qêsra Jêrî, Qêsra Jorî, Qûzre, Xirbê Koçek, Xirbê Diza, Bamered, Mamûsiva û Qiryasa.