Midyad

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Jump to navigation Jump to search
Midyad
Midyat
Navçe
Welat Bakurê Kurdistanê
Dûgel Tirkiye
Parêzgeh Mêrdîn (parêzgeh)
Serbajar Midyad

Hejmara nahiyan 1 nahiye
Hejmara bajarokan 7 bajarok
Hejmara gundan 54 gund

Gelhe (2008) 113.960 kes
Rûerd 1.054 km2
Berbelavî 108,1 kes/km2
Bajarê navendî
Gelhe (2008) 54.799 kes
Koordînat 37°25′0″Bk 41°22′11″Rh / 37.41667°Bk 41.36972°Rh / 37.41667; 41.36972
Bilindayî 1.000 m
Koda postayê 47500
Koda telefonê (+90) 482
Midyad li ser nexşeya Tirkiye nîşan dide
Midyad
Midyad
Midyad (Tirkiye)
Midyad li ser nexşeya Bakurê Kurdistanê nîşan dide
Midyad
Midyad
Midyad (Bakurê Kurdistanê)
Midyad li ser nexşeya Mêrdîn nîşan dide
Midyad
Midyad
Midyad (Mêrdîn)
Bajarê nû û bajarê kevin (2013)

Midyad (bi tirkî: Midyat, bi asûrî: ܡܕܝܕMëḏyaḏ; bi suryaniya Midyadê: Miḏyôyo) navçekî û bajarekî biçûk li Bakûrê Kurdistanê ye. li herêma mehelmiyan ne . Midyad ser bi Parezgeha Mêrdînê ye. Li rojavayê Midyadê bajarokê Hezexê heye, li başûrê wê Nisêbîn, li rojava Mehsertê heye û li bakûrê wê Kercews û Kerboran hene. Midyad navenda herêma Torê ye, ku bi taybetî di dîroka Xiristiyaniyê de cihekî girîng digire. [çavkanî hewce ye]. Ji Midyadê re ji ber zêdebûna dêrên bajêr Bajarê heft dêran jî tê gotin.

Civak[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Li navenda bajêr û gundên derûdorê bi piranî Kurd dijîn, lê hejmarek biçûk Suryanî û Ereb jî dijîn. Li vî bajerî ji aliyekî ve dengê naqosên dêra, ji aliyê din ve bangên melayan di heman demê de tên bihîstin. Îro Midyad ji du beşan pêk tê. Yek jê Êstil e ku piraniya şêniyên wê Mehelmî ne, ya din jî Midyada kevn e ku piraniya şêniyên wê Kurdên Sunî û AramîSuryanîyên Xirîstiyanî ne. Li gundên derdora Midyadê heta beriya çend salan gelek gundên Kurdên Êzdî jî hebûn, lê niştecihên wan gundên ji ber tahde dewleta tirk û cahşên herême neçar man û di salên heşteyî û nodî de warê xwe terikandin û koçberî Ewropa kirin. Ji ber heman sedeme piraniyê rûniştvanên Xirîstiyanî jî Midyad û gundên derûdorê terikandin û wan jî koçberî Rojavaya Tirkiyê - bi taybetî Stembolê - Ewropa û welatên din kirin. Îro hejmarek kem Xirîstiyanî û [[Kurd]]ên - Êzdî li Midyadê û gundên derdorê wê mane. Li gor serjimartinên şêniyan di sala 1997a de 61.378 kes li Midyadê dijiyan.

Dîroka Bajêr[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Belgenameyên nivîskî yên pêşî derbarê Midyadê de digihêjin sedsala 13an B.Z. ev der herêmek e ku divê ji bo keyayên Asûrê were talankirin. Aşûrnasîpalê Duyem bi gewzî di 879an de dibêje wî ev herêm xistiye bin desthilatdariya xwe. Midyad di serdema Hz. Omer de dikeve bin darazê Îslamê de (640).

Ajalên herêma Midyadê[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Li Midyadê wekî hemî deverên Kurdistan ê, xwedî hinek taybetmendiyên ajalên cude ne.

Li herêmê Ajalên kedî û yên berî bi du beşa ne

  1. yên Kedî; Mê=Mîh/Mêşin, Bizin, Çêlek, Qantir, Mirîşk, Şamî, Mehîn, Kevok, Qaz,
  2. Yen Kedî; Nêr= Beran, Nêrî, Ga, Qantir, Dîk, Elok, Hesp, Kevok, Ordek,

Jiyana Civaknasî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Wargehên Midyadê[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Pîşeyên Midyadê[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Li Midyadê cûrbecûr kar û pîşeyên herêmê yên bi nav û deng hene:

  1. Zîvkerî
  2. Cumik
  3. Kevirbirîn
  4. Kurtankerî
  5. Hekîmtî
  6. Hosteyî ya kevira
  7. Hedadî
  8. Terzîti

Gundên Xirbe[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Xirbê Ilto, Dêrhadet, Kûndelê, Xerabê Fêro, Qêsra Jêrî, Qêsra Jorî, Qûzre, Xirbê Koçek, Xirbê Diza, Bamered, Mamûsiva û Qiryasa.