Nîl

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Jump to navigation Jump to search
Nîl
Agilkia.jpg
Çeme Nîl be roj
Cih
Herêm Afrîka
Dewlet
Taybetî
Dirêjayî      6650 km
Tejane 3.255.000 km2
Debî 2700 m3/s
Robar
Cihderk Kaîro
 - Cih Sûdan
 - Bilindayî 678 m
Dev Deryaya Navîn
 - Cih (Misir)
 - Bilindayî 2700 m
Çemê Nîlê
biguherîneBelge

Nîl yek ji çemên herî dirêj ên cîhanê ye. Dirêjiya wî 6.650 km ye. Ji başûr ber bi bakur ve diherike û sê milên wê hene: Nîla Spî û Nîla Şîn û Atbera.

Kaniya Nîlê ya herî dûr, li Herêma Golên Afrîkaya Rojhilat a li Bûrûndiyê ye û bi navê Nîla Kagera dest pê dike û pîştî çêkirina sînorên Tanzanya, Rwanda û Ûganda tevlî Gola Viktoriyayê dibe. Nîla esasî ji vê golê derdikeve û ber bi Deryaya spî ve diherike û dikeve vê deryayê.

Etîmolojî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Navê Nîlê bi hiyeroglîfê

Peyva "Nîl" (bi erebî: النيل‎, lat. an-nīl) ji peyva yewnanî ya Νειλος, Neilos ango "korta çem" tê. Di Misira kevnare de ji çem re "iteru" digotin. Wateya Iteru "çemê mezin" e (Her weha di çarçovê de li rastê bi Hiyeroglîfên misrî jî tê xuyangkirin. Gotina orjînal "Itrw" e) Bi zimanê qiptî navê çem "piaro" an "phiaro" ye, ku tê wateya "çem".


Wêneyên çemê Nîlê[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Çavkanî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Girêdanên derve[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Wîkîferheng Wîkîferheng: Nîl – Mane, etîmolojî, werger û bêhtir