Nîl

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Jump to navigation Jump to search

Nîl yek ji çemên herî dirêj ên cîhanê ye. Dirêjiya wî 6.650 km ye. Ji başûr ber bi bakur ve diherike û sê milên wê hene:

Nîl
Agilkia.jpg
Çeme Nîl be roj
Cih
Herêm Afrîka
Dewlet  Misir,

 Sûdan,

 Sûdana Başûr,

 Ûganda

Taybetî
Dirêjayî      6650 km
Tejane 3.255.000 km2
Debî 2700 m3/s
Robar
Milên wê Assuan

Asyut Atbara Banha Beni Suef al-Chartum Bahri Damanhur Damietta Giseh Jinja Juba Helwan Kairo Khartum Kigali Kusti Luxor Mahalla al-Kubra Malakal Mansura Minya Omdurman Qena Rabak Sohag Tanta

Cihderk Kaîro
 - Cih Sûdan
 - Bilindayî 678 m
 - Koordînat Koordînat: Missing longitude
Dev Deryaya Navîn
 - Cih (Misir)
 - Bilindayî 2700 m
 - Koordînat Koordînat: Missing longitude
Çemê Nîlê
biguherîneBelge

Kaniya Nîlê a herî dûr, li Herêma Golên Afrîkaya Rojhilat a li Bûrûndiyê ye, û bi navê Nîla Kagera dest pê dike û pîştî çêkirina sînorên Tanzanya, Rwanda û Ûganda tevlî Gola Viktoriyayê dibe. Nîla esasî ji vê golê derdikeve û berbî Deryaya spî diherike û dirje vê deryayê.

Çem û welatên derbaz[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Çemê Nîlê ji başûr ber bi bakur ve diherike û ji sê çemên sereke pêk tê: Çemê Spî, Çemê Blueîn û Çemê Atbera.

Nîlê SpÎ

Ew li Taxa Gola Rojhilata Afrîka ya li Burundi çêdibe. Li vê derê navê çem Çemê Saguenay e. Çemê Kagera; Tanzania beşdarî Gola Viktoria dibe, û tixûbên Rwanda û Uganda ava dike. Piştî derketina golê, ew dikeve nav axa Sûdanê û bi Sûlava Blueînê ya li Sûdanê re dibe yek. [1]

Etîmolojî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Nûneriya Hieroglyphic a navê Nîlê.

Bêjeya " Nîl" '(Erebî: النيل, an-nīl) Grekî ji peyva "Neilos" (Νειλος), ango "bera çem" tê. Di kevnar Misirê de, ji çem re "iteru" digotin. Wateya Iteru "çemê mezin" e (Her weha di çarçovê de li rastê bi Hiyeroglîfên misrî jî tê xuyang kirin. Gotina orjînal "Itrw" e) [2] Coptic navê çem "piaro" an "phiaro" ye, ku di heman demê de tê wateya "çem".

Wêneyên çemê Nîlê[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Çavkanî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  1. name = ": 5"
  2. 802 Misriyên kevnar ji çemê Nîlê re dibêjin? Şablon:Webarshiv Misirolojî Vekirî. (Gihîştiye 17 Çirî 2006 - Têketin hewce ye an wekî Mêvan bikeve)

Girêdanên derve[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Wîkîferheng Wîkîferheng: Nîl – Mane, etîmolojî, werger û bêhtir