Afrîka

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Jump to navigation Jump to search
Afrîka di nexşeyê cîhanê de
Afrîka ji ezman
Dewletên Afrîkayê

Afrîka (bi latînî: Africa), parzemîna cîhaneyê, gorî pîvana rûerdê xwe, ji pê Asyayê re duyem mezin e. Reşahiyên wê li rojhilat ji Okyanosa Hindê de dest pê dike û li rojava digihe Okyanosa Atlasê ango Atlantîkê re dawî dibe û li bakur jî ji Deryaya Navîn de dest pê dike û li başûr nêzî Antarktîkê dawî dibe.

Afrîka, li gorî nifûs û rûberê, parzemîna herî mezin a duyem ya cîhanê ye. Bi giravên ku li rex hev tê pejirandin qada wê digihîje 30,8 milyon km û ev hejmar ji sedî 24,4'ê erdên ku li ser cîhanêye digirê. Bi gelheya xwe ya 1 milyarî ve ji sedî 15ê gelheya cîhanê digire. Li parzemîn 54 heb dewletê serbixwe yê wek dîplomatîk hatine naskirin û 9 herêm heye. Di navbera hemû parzemînan de gelheya herî ciwan li Afrîkayê ye. Ji sedî 50yê Afrîkayiyan di bin 19 salî ne. Cezayîr li gorî rûberê dewleta herî mezin ê Afrîkayê ye û li gorî gelheyê jî Nîjerya dewleta herî mezin ê Afrîkayê ye. 


Welatên Afrîkayê[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  • Afrîkaya Başûr
  • Angola
  • Bênîn
  • Botswana
  • Burkîna Faso
  • Bûrûndî
  • Cezayir
  • Cîbûtî
  • Çad
  • Erîtrea
  • Etiyopya
  • Gabon
  • Gambiya
  • Gana
  • Gîne
  • Gînê-Bissau
  • Gîneya Rojbendî
  • Etiyopya
  • Kamerûn
  • Kenya
  • Komara Afrîkaya Navend
  • Komara Kongoyê
  • Komara Demokratîk a Kongo
  • Komor
  • Lesoto
  • Lîberya
  • Lîbya
  • Malawî
  • Malî
  • Maroko
  • Misir
  • Madagaskar
  • Morîtanya
  • Mozambîk
  • Namîbya
  • Nîjer
  • Nîjerya
  • Peravê Diranfîl
  • Rwanda
  • Sahraya Rojava
  • Senegal
  • Sierra Leone
  • Somalya
  • Sûdan
  • Swazîlenda
  • Tanzanya
  • Togo
  • Tûnis
  • Ûganda
  • Zambiya
  • Zîmbabwe
  • Sûdana Başûr

Çavkanî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]