René Descartes

René Descartes

Profesor

Jidayikbûn	31ê adara 1596an Descartes (Touraine (en), Keyaniya Fransayê)
Mirin	11ê sibata 1650an (53 salî) Stokholm
Cihê goristanê	Royal abbey of Saint-Germain-des-Prés (en) (dp. 26ê sibata 1819an)
Hevwelatî	Fransa
Perwerde	Collège Henri-IV de La Flèche (en) Universiteit Utrecht (en) Zanîngeha Leidenê (en) Prytanée National Militaire (en)
Pîşe	Fîlozof, matematîknas, muzîknas, fizîknas, stêrnas, teorîsyenê muzîkê, correspondent, mechanical automaton engineer, leşker, nivîskar, polymath
Bav	Joachim Descartes (d)
Dê	Jeanne Brochard (d)
Xwişk û bira	Pierre Descartes (d)
Zarok	Descartés (en)
Xizm	Catherine Descartes (en) (niece)
Qadên xebatê	Felsefe, metafizîk, Epîstemolojî, matematîk, mekanîk, Cartesianism (en), Rasyonalîzm, fizîk, Optîk, music theory (en), deng
Roja imadkirinê	3ê nîsana 1596an
Endamê	French Academy of Sciences (en)
Tevger	Rasyonalîzm
Şêwirmendên doktorayê	Jacobus Golius (en), Isaac Beeckman (en) (1616)
Bandorbar	Platon, Arîstotelês, Anselmê Kanterburiyî (en), Thomas Aquinas, William of Ockham (en), Francisco Suárez (en), Marin Mersenne (en)

Mertal

Xebatên navdar

Discourse on the Method (d), La Géométrie (d), The Description of the Human Body (d)

Şanenav

lewheya yadîgar

Wêneyê goristanê

René Descartes (jdb. 31ê adarê 1596an – m. 11ê reşemiyê 1650an) matematîknas, zanyar û fîlozofê fransî bû ku wî bi piranî li ser hebûna xwedê û mentiqê lêkolîn kiriye.

Jiyana wî

Di sala 1596an de li La Haye jidayik bû. Descartes zarokek zeîf bû û herdaî nexweş bû. Xwendina xwe li kolejek Cizwît a li Anjouinê kir. Di sala 1616an de ji Zanîngeha Poitiersê dîploma dadê girt. Di ciwantiya xwe de di artêşê de cih girt. Li gellek deveren geriya û li bajarên cuda ên Ewropayê jiya. Di sala 1628an de vegeriya Fransayê û li ser felsefe û optîkê hin cerb kirin. Di heman salê li Holendayê bi cih bû.

Di sala 1649an de Şahbanûya Swêdê Christina ew vexwendî Stockholmê kir. Descartes li Stockholmê bi cih bû ders dan Şahbanûya Swêdê. Li ser daxwaza Şahabanû Descartes mecbûr dima saet li pêncê sibê di serma wî welatî de rabe û ders bide. Bi du sê mehan piştî çûna xwe ya Swêd ji ber sermê zatûre ket û di 11ê sibata 1650an de jiyana xwe ji dest da.

Descartes gelekî alîkariya wî li ser mijarên matematîk û optîkê bûye.

Di serî de Spinoza û Leibniz gellek fîlozof di bandora wî de mane.

Ramanên wî mîna "Difikirim naxwe heme" (Cogito ergo sum) îro jî di gellek berheman de cih digre.

Descartes mîna bavê felsefa modern tê qebûlkirin.

Berhemên wî

Principia philosophiae, 1685

• Discours de la méthode
• Meditationes de prima philosophia
• La Géométrie
• Le Monde, ou Traité de la Lumière
• La Dioptrique
• Les Météores
• Musicae compendium (1618)
• Regulae ad directionem ingenii (1628)

Girêdanên derve

• Rene Descartes – 1596-1650 - Ji Malpera Felsefevan ^{Girêdana arşîvê 2016-03-14 li ser Wayback Machine}
• Felsefeya Zanayiyê ya Rene Descartes - Ji Malpera Felsefevan ^{Girêdana arşîvê 2016-03-05 li ser Wayback Machine}
• Taybetmendiyên Şika Metodîk Ya Descartes- Ji Malpera Felsefevan ^{Girêdana arşîvê 2016-03-14 li ser Wayback Machine}