Romaya Kevnare

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Romaya Kevin di cîhanê de
Peykerê kevnare Çemê Tiber, çemê Romayê ya, û peykerê gur û Romûlûsê û Remûsê (Muzeya Louvre)
Komara Romê û Împeratoriya Romê navbera salên 510 b.z. û 480 p.z.

Romaya Kevnare bajarwarî anko şaristaniyetek bû ko li derdora sedsala 9ê berî zayînê wekî civakeka cotkar li Nîvgirava Îtalyayê hat damezirandin û li dawiyê bû împeratorîyek ko tevaya herêmên Deryaya Navîn vegirtin. Di sedsala 12ê di jiyana xwe da, Rom ji keyatiyekêkomareka ko bingehê wê li ser hîmê olîgarşiyê û demokrasiyê hatibû danan û paştir jî bû împeratoriyeka otokratîk anko yeksalarane. Wê hemî Ewropaya Rojava û piraniya deverên derdora Deryaya Navîn bi dagîrkirin û navxwehelandinê anko asîmîlasiyonê vegirtin.

Di sedsala 5ê împeratorî ber bi herifyanê çû. Aliyên rojavayî yên împeratoriyê, bi herêmên mîna Hispania, Gaul û Îtalyayê jê cida bûn û li sedsala 5ê keyatiyên xweser pêkanîn. Navê aliyê rojhilatî yê împeratoriyê ko navenda wê Konstantînopolîs bû ji sala 476ê û şûnda bû Împeratoriya Bîzansê. Ev sal, sala kevneşopî ya herifyana Împeratoriya Romê û destpêka Serê Çaxên Navîn e ko bi Çaxên Tarî dihêt niyasîn.

Bajarwariya Roma Kevin bi awayekê edetî digel Yewnana Kevin bi hevra wekî Kevnariya Klasîk dihên niyasîn. Yewnana Kevin hêvênê hebûna ferhengî ya Roma Kevin bû. Roma Kevin di dîroka Ewropaya Rojava da dewrekê gelek mezin lîstiye û bingehê huner, şer, qanûn, wêje, teknolojî û nijargerî anko arşîtektê li wêderê hat danîn. Dîroka wê împeratoriyê hêşta jî bandora xw li ser cîhanê heye.

Serdema Arxaik û Serdema Klasîk[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Etrûskî[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Gotara bingehîn: Etrûsk

Keyaniya Romê: 753–509[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Gotara bingehîn: Keyaniya Romê

Serdema Helenîstîk[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Komara li 44 b.z. (Mirina Iulius Caesarê)

Komara Romê: 509–27[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Gotara bingehîn: Komara Romê

Serdema Romê Keyserane[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Pont du Gard (en), nêzîkê Nemausus, Gallia Transalpina (Nîmesê, Fransa)
Gotara bingehîn: Serdema Romê Keyserane
Împeratoriya li 150an

Împeratoriya Romê: 27–286[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Gotara bingehîn: Împeratoriya Romê

Serdema Antîk Dereng[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Împeratoriya Romê: 286–641[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Împeratoriya Romê ya Rojava: 286–476[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Serdema Navîn[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Gotara bingehîn: Împeratoriya Bîzansê
Împeratoriya li 1025an

Serdema Bîzansê Navîn: 641–1204[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Împeratoriya li 1435an

Serdema Bîzansê Dereng: 1204–1453[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]