Zimanê çeçenî

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Jump to navigation Jump to search
çeçenî 
Northeast Caucasian language spoken mostly in Chechnya and by Chechen people
Chechen alphabet-1925.png
Mînakek ji boziman,
zimanê nûjen
Subclass ofNakh
Cih Çeçenistan, Republic of Ingushetia, Daxistan, Republic of North Ossetia-Alania, Rûsya, Tirkiye, Urdun, Gurcistan, Qazaxistan Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Street address
ISO 639-1
  • ce
Original publication
Edit infobox data on Wikidata
checheno (es); Czeczeńskŏ gŏdka (szl); Téténska (is); Bahasa Chechen (ms); цæцæйнаг æвзаг (os); Chechen (en-gb); Чеченски език (bg); چیچن بولی (pnb); چیچنی زبان (ur); Čečenu valoda (lv); tjetjenska (sv); 车臣语 (zh-hans); чеченська мова (uk); чачэнская мова (be-tarask); 車臣語 (zh-hant); çeçenî (ku-latn); ꯆꯦꯆꯦꯟ ꯂꯣꯟ (mni); 체첸어 (ko); Шешен тілі (kk); ĉeĉena lingvo (eo); Чеченски јазик (mk); Čečenski jezik (bs); Нохчо кыв (koi); Чечен кыл (udm); tchétchène (fr); limba cecenă (ro); Čečenski jezik (hr); Чечен чĕлхи (cv); Tsjetsjeens (nl); Chhâ-chhṳ̀n-ngî (hak); język czeczeński (pl); चेचन भाषा (mr); Čečenšćina (hsb); tiếng Chechnya (vi); Нохчи кыв (kv); ჩეჩენური ნინა (xmf); Tsjetsjnies (af); чеченски језик (sr); нохчий мотт (inh); Bahasa Chechnya (id); Língua chechena (pt-br); Chechen leid (sco); Chechèn (oc); Tsjetsjensk (nn); tsjetsjensk (nb); Çeçen dili (az); Chechen language (hif); Мичихичнал маз (lbe); Чачан мацІ (av); زمانی چیچانی (ckb); Chechen (en); الشيشانية (ar); tchetcheneg (br); Сэсэн хэлэн (bxr); txetxen (lfn); 車臣文 (yue); csecsen (hu); Igiceceni (rw); Çeçence (tr); Чечен йылме (mhr); Tjetjensk (da); Idioma chechenu (ast); Çeçenki (diq); Tschetschenisch (de-ch); Tschetschenisch (de); нохчийн мотт (ce); An tSeisnis (ga); чеченски језик (sr-ec); 車臣語 (zh); çeçenî (ku); ჩეჩნური ენა (ka); チェチェン語 (ja); Tsjetsjeensk (fy); checheno (pt); لغه شيشانيه (arz); Չեչէներէն (hyw); צ'צ'נית (he); lingua Tsetsenica (la); زبان چچنی (fa); txetxenera (eu); ᱪᱮᱪᱮᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ (sat); Tšetšeenin kieli (fi); Tschetscheensk spriak (frr); Chechen (en-ca); čečenština (cs); செச்சன மொழி (ta); ceceno (it); чечен теле (tt-cyrl); 车臣语 (wuu); txetxè (ca); Tšetšeeni keel (et); Chechen tili (uz); Чечен чIал (lez); Tsietsnieg (cy); чеченский язык (ru); Lenga Chechen (pms); cicenu (scn); čečenski jezik (sr-el); Ċeċen (mt); Ачечен бызшәа (ab); чечен теле (tt); Čečėnų kalba (lt); Čečenščina (sl); չեչեներեն (hy); Чачэнская мова (be); Чечен тили (ky); ภาษาเชเชน (th); Kichechen (sw); ചെചെൻ ഭാഷ (ml); Čečenski jezik (sh); Chechnya-gí (nan); Чэчиэн тыла (sah); Tchetchene (wa); Chechen-ngṳ̄ (cdo); Lingua chechena (gl); چچن دیلی (azb); τσετσενικά (el); cecen (vec) lengua caucásica nororiental (es); nyelv (hu); язык нахской группы, официальный язык Чеченской Республики в составе России (ru); lingua caucàsica chi si parra ntâ Cicenia, na riggioni dâ Russia (scn); Sprache (de); jazyk Čečenců (cs); שפה (he); زبان مردم چچن و داغستان در کشور روسیه (fa); 語言 (zh); Northeast Caucasian language spoken mostly in Chechnya and by Chechen people (en); Kuzeydoğu Kafkas dili (tr); nordøstlige kaukasiske sprog (da); հիմնականում Չեչենիայում տարածված լեզու (hy); langue (fr); språk (sv); lingua (la); мова нахсько-дагестанської групи, офіційна мова Чечні та Дагестану (uk); taal (nl); lingua caucasica (it); dagestansk språk (nb); iaith (cy); Tšetšeniassa puhuttava pohjoiskaukaasialainen kieli (fi); Northeast Caucasian language spoken mostly in Chechnya and by Chechen people (en); لغة أهل بلاد الشيشان (ar); yezh (br); taal (fy) idioma checheno (es); Txetxeniera (eu); нохчийн мотт, нохчийн, чеченский, Нохчийн мотт, ce (ru); tschetschenische Sprache (de); ce (ce); Seisnis (ga); چچنی (fa); 車臣文, 车臣语 (zh); zimanê çeçenî (ku); ჩაჩნური ენა (ka); chechenska, tjetjenska språket (sv); чеченчә, чеч. (tt); zimanê çeçenî (ku-latn); Tshetsheenin kieli (fi); Ĉeĉene (eo); čečenský jazyk (cs); lingua cecena (it); Tchechene, Langue tchétchène, Tchetchene, ce (fr); Čečenski (hr); чеченчә, чеч. (tt-cyrl); lingua cicena, cecenu, lingua cecena (scn); Língua chechena (pt); Чечен кыв (kv); Bahasa Chechen (id); Tsjetsjensk språk (nb); Tjetjeens (nl); Чечен тыла (sah); ce, Chechen language (en); tiếng Chechen (vi); Checheno (gl); اللغة الشيشانية, لغه شيشانيه, لغة الشيشان, شيشانية (ar); Чачаннал маз, Чеченннал маз (lbe); Txetxé (ca)

Çeçenî (bi zimanê çeçenî "Nox-çhiyn mott", Нохчийн мотт) zimanê çeçenan, zimanê gelê Çeçenistanê ye. Piştî şoreşa bolşevîkan li Rûsyayê Çeçenî bû zimanê nivîskî. Di sala 1920´î de elfabeya erebî hate terikandin û latînî bû fermî. Di sala 1938´î de elfabeya krîl bû elfabeya fermî ya nivîsînê. Zimanê çeçenî ji gelek zimanan bêje girtiye.

Êtîmolojî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Peyva "Noxçhî" gelek kevn e û mana wê "Nox = pexemberê Nûh" û "çhî = zade", yanî "Noxçhî" = Nûhzade / zarokên Nûhe [1]

Zareveyên çeçenî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  • Akkîn
  • Çeberloy
  • Kîstîn
  • Melkîn
  • Îtûmkala
  • Ploskost
  • Vedeno


  • Zimanmalbat : Qefqazî
  • Şax : Naxo Daxistanî (Zimanên Qefqasiya bakur)
  • Kom : Vaynaxî
  • Binekom : Çeçenî
  • Axêver : Nêzîkî 1.200.000
  • ISO 639-1 : ce
  • ISO 639-2 : che
  • SIL : che

Çavkanî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  1. http://lib.ugent.be/fulltxt/RUG01/001/787/093/RUG01-001787093_2012_0001_AC.pdf (li ser rûpela 13emin "noxchi= noah's descandants)