Şah Îsmaîl

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Şah Îsmaîl
Shah Ismail I.jpg
Navê rastî
شاه اسماعیل صفوی Li ser Wîkîdaneyê biguhêre
Jidayikbûn17 tîrmeh 1487 Li ser Wîkîdaneyê biguhêre
Mirin23 gulan 1524 Li ser Wîkîdaneyê biguhêre
Tewrêz Dewleta Sefewiyan
Cihê goristanêErdebîl, Sheikh Safi al-Din Khānegāh and Shrine Ensemble Li ser Wîkîdaneyê biguhêre
HevwelatîDewleta Sefewiyan Li ser Wîkîdaneyê biguhêre
Pîşe
  • Desthilatdar
  • monarch
  • military leader li ser wîkîdaneyê biguhêre
Meqam
  • Şah (1502–1524) Li ser Wîkîdaneyê biguhêre
PaşêTahmasp I
Hevjîn
  • Tajlu Khanum Li ser Wîkîdaneyê biguhêre
Zarok
Dê û bav
  • Shaykh Haydar Li ser Wîkîdaneyê biguhêre (bav)
  • Halima Begum Li ser Wîkîdaneyê biguhêre (dê)
MalbatSefewiyan Li ser Wîkîdaneyê biguhêre
biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêreBelge

Şah Îsmaîl an jî Şah Îsmaîlê Yekem 1487− 1524, şahê sefewîÎranê bû. Di nav elewiyan û kurd de hozanekî pîroz e.

Kalikê wî Safiyedînê Erdebîlî ye.

Îsmaîl di 17ê tîrmeha 1487an de, li Erdebîlê ji dayik bû.  Bavê wî, Şêx Haydar, şêxê tarîqa Sefewî (nîzama tesewufî) û rasterast nijada damezrênerê wê yê kurd[1][2], Sefiyedînê Erdebîlî (1252–1334) bû.  Îsmaîl di vê rêza Mîrzayên Mezin ên mîratgir ên rêzê de, yê paşîn bû berî ku hilkişe ser xanedaneke serdest.

Jîyan[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Îsmaîl bi ketina Tebrîzê xwe şah îlan dike,wênesaz Chingiz Mehbaliyev

Di sala 1488 -an de, bavê Îsmaîl di şerê li Tabasaran de li dijî hêzên Dewleta Şirvanşahê Farrukh Yassar û serdarê wî, Aq qoyunlû , federasyonek eşîreta Tirk ku piraniya Iranranê kontrol dikir, hat kuştin. Di 1494-an de , Aq Qoyunlû Erdebîl girt, Ali Mirza Safavi, kurê mezin Haydar kuşt, û Îsmaîlê heft-salî mecbûr kir ku li Gîlanê xwe veşêre, li wir di bin Sultan 'Ali Mirza Karkiya de, wî di bin rêberiya perwerdehiyê de perwerde dît.

Dema ku Îsmaîl gihîşt 12 saliya xwe, ew ji veşartinê derket û tevî şagirtên xwe vegeriyan Azerbaycana îroyîn. Serhildana Îsmaîl bi destê eşîrên Tirkmen ên Anatoliya û Azerbaycanê, ku beşa herî girîng a tevgera Qizilbaş pêk anîne, pêk hat.

Çavkanî[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

  1. Tapper, Richard (1997). Frontier Nomada of İran : A political and Social History of the shahsevan. Oxford Universty Press. p.39. ISBN 978-0521583367. The Safavid Shahs who ruled Iran between 1501 and 1722 descended from Sheikh Safi ad-Din of Ardabil (1252–1334). Sheikh Safi and his immediate successors were renowned as holy ascetics Sufis. Their own origins were obscure; probably of Kurdish or Iranian extraction ...
  2. Kamal, Muhammad (2006). Mulla Sadra's Transcendent Philosophy. Ashgate Publishing, Ltd. p. 24. ISBN 978-0754652717. The Safawid was originally a Sufi order whose founder, Shaykh Safi al-Din, a Sunni Sufi master descended from a Kurdish family ...