Hêraklês

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.


Hêraklês
Antonio del Pollaiolo - Ercole e l'Idra e Ercole e Anteo - Google Art Project.jpg
Navê rastî
Ἡρακλῆς Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Jidayikbûn
Sedema mirinêJehrkirin li ser wîkîdaneyê biguherînê
HevwelatîTêbe Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Hevjîn
  • Dêianîra
  • Megara
  • Hêbê
  • Omfalê Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Partner
  • Astîdamia
  • Augê
  • Bolbê
  • Keltînê
  • Xalkiopê Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Zarok
  • Agelaos
  • Gelonos
  • Alkeos
  • Bûkolos
  • Antîleon
  • Exmagoras
  • Glêneûs
  • Hîlos
  • Hodîtês
  • Makarîa
  • Ktêsîpos
  • Aleksiarês
  • Anîkêtos
  • Têrîmaxos
  • Kreontiadês
  • Dêikoon
  • Tlêpolemos
  • Têlefos
  • Olîntos
  • Promaxos
  • Sofaks
  • Kleodeos
  • Deksamenos
  • Pandaiê
  • Ropalos
  • Festos
  • Adrastos
  • Eurîpîlos
  • Hîpeûs
  • Alopios
  • Nefos
  • Eumedes
  • Skîtês
  • Agatîrsos
  • Medebrotes
  • Leukîpos
  • Antîoxos
  • Antîmaxos
  • Exefron
  • Îobês
  • Tesalos
  • Axelês
  • Hîlos
  • Antonos
  • Akelês
  • Atîs
  • Bargasos
  • Eukleia
  • Keltos
  • Erîtras
  • Afer
  • Antiadês
  • Akînêtos
  • Amatês
  • Amestrios
  • Antîloxos
  • Arxemaxos
  • Astianaks
  • Brentos
  • Bretos
  • Bûleûs
  • Kamîros
  • Kleolaos
  • Erasîpos
  • Lamos
  • Arxeloos
  • Arîstodemos
  • Atromês
  • Bdela
  • Xersîbios
  • Ktesîpos
  • Deion
  • Demokoon
  • Deukalion
  • Dînastês
  • Entedîdês
  • Keleustanor
  • Kartago
  • Trîsipas
  • Polîlaos
  • Eurîkapês
  • Tîgasîs
  • Hîpozîgos
  • Onêsîpos
  • Telês
  • Nîkodomos
  • Mentor
  • Lînkeûs
  • Estreblês
  • Teleutagoras
  • Halokratês
  • Eurîops
  • Patrokleûs
  • Eratûs
  • Euerês
  • Euhenos
  • Eurîtelês
  • Fabios
  • Galatês
  • Glanos
  • Glîkîsonetês
  • Tîrsenos Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Dê û bav
  • Zeus Li ser Wîkîdaneyê biguherînê (bav)
  • Alkmênê Li ser Wîkîdaneyê biguherînê (dê)
Xizm
  • Hîpotês (kurê neviyê kur) Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
biguherîne - Wîkîdaneyê biguherîneBelge


Hêraklês (yewnanî: Ἡρακλῆς, Hêraklês, bi latînî: Hercules) nîvxweda û yek ji qehremanên herî mezin û navdar ê mîtolojiya yewnanî ye. Li Romayê jî bi navê Herkules (Herkûl) tê zanîn.

Zeus xwe wek şahê Mîkenê Amfîtrion nîşan dabû Alkmênê û ketiyê bêriya wê. Jina Zeus xwedawend Hêra rik ji Hêraklês digirt. Sebeba trajediya jiyana wî jî piranî Hêra bû. Disa Hêra ji ber sûcên Zeus, kurên wê yên neheq ra komployan çêdikirin.

Binemal[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Bavê wê Zeus dîya wê xatûna Mîkenê Alkmênê bû. Birayê wê ya marî û heman demê cêvik wê - ji Amfîtrion - Ifîkles e. Bavê Alkmênê Êlektrîon e , ew jî kurê nîvxweda Perseûs navdar e. Perseûs jî nîvxweda ye. Wek Hêraklês di nav mîtolojiya yewnanî de kesekî gelek girîng e. [1] Eurîsteûs ku çîroka Hêraklês da di rola şahê zalim dilîze kurê xalê wê Stenelos e.

Jiyana wê[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Hera pê hesiya ku Hêraklês kurê Zeus e. Hêra Zeus daye sond xwarine, sonda wê; kîjan zarokê qewma Perseûs pêştir bête dinyayê, ti ew bibe şah. Lê Hêra pismamê Hêraklês Eurîsteûsê pêştir anîye dinyayê û wê awayê Zeus xapandiye. Bi wê şeklê heqê Hêraklês jê hat standin.

Hêj bebektiya Hêraklês, Hêra ji bona kuştina wê di mar şandiye. Lê ba Hêraklês hêza derxwezayî hebû , hêj emrê xwe yê biçûk de her du mar jî pê destên xwe xenikand.

Hêraklês bi her awayê de perwerdehiyeke baş dît. Pir baş tir diavêt, xweş hesp diajot, baş gulaş dikir. Di 18 saliya xwe da cinawira daristanên Kîtarion kuşt. Diyarî ya wê jî keça şahê Têbaî Megara bû. Sê zarokên wan çêbû. Hêra ji bextewarî yan wan aciz bû. Hêraklês gêj kir. Hêraklês eqlê xwe winda kir. Zarokên xwe û jina xwe kuşt, paşî hişê wê hate serî û poşman bû. Ji bo tobe kirinê bû xulamê şahê Mîkenê Eurîsteûs. Şah 12 peywir da Hêraklês. Mîtolojiyê da dibêjin wan 12 peywirên Hêraklês an jî 12 xebatên Hêraklês.

Dozdeh peywirên Hêraklês[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

1. Şêrê Nemeayê bikuje[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Tête zanîn ku çermê şêrê ew qas zexm e ku tenê dîsa lepên wê dikare biqetîne. Şêr êrîş Nemea'yê kir , lê Herakles bajarê parast û şêrê pê destê xwe xenikand. Piştî serkeftinê çermê şêr li xwe kir cil.

2. HYDRA'YÊ BIKUJE[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Hydra cinawirake di gola Lernayê dijî. 9 serê wî heye , her yekî jî serê marekî ye. Heger mirov serekî wê birî , cihê wê da du ser derdikeve. Pê agiran êrîş dike. Hera wê ji bo tune kirina welatê Herakles'ê şandiye.Herakles pê alîkariya biraziyê Lolaus wê kuşt.Tirkên jehrî xiste çermê wî.


3. XEZALA ZÊR KERYNEIA YA ARTEMÎS'Ê DEST BIXE[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Ev xezal pê destê Artemis'ê hatibû pîrozkirin. Ji ber vê Herakles xezalê bi saq bigre. Hin çavkaniyan da dibêjin xezalê birîndar kiriye girtiye, hin din jî rivayet diken ku pê torê girtiye.


4. BERAZÊ ERYMANTHIANÊ BIGRE[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Berazekî kovî û diz e. Wezîfeya Herakles'ê vê carê girtina berazê û wê anîna bajarê Mîken'ê. Herakles sebir kir , gera û dît. Paşê girt û anî bajarê.


5. AXURÊN AUGIASÊ PAQIJ BIKE[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Axurên Augias'ê mala 3000 hezar çêlekê bû. Rêxên wan bi jehr bû.Wezîfeya wê rojekî da paqij kirina axurê bû. Binrûbara rûbarên Alpheios û Peneios guherand. Ava her du rûbarên axurê paqij kir.

6. TEYRÊN STYMPHALIAN BIKUJE[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Ev teyr li bakurê Arcadiayê nêzîkê Gola Stymphalian dijiyan. Goştê mirovan dixwarin.Ev teyr ji alîyê Artemis an jî Aresê hatibûn xwedî kirin. Gol bi jehr bû. Herakles nedikariya biçe hundir. Athena hate alîkariya wê. Teyran tirsand û revand. Teyrên Stymphalian derketin , Herakles jî wan kuşt.

7. GAYÊ PÎROZA KRÎTÊ BIKUJE[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Poseidon Gayê Pîroza Krît'ê ji bo qurban kirina xwe dabû Krîtîyan. Lê Krîtî wê qurban nekirin. Ji ber wê Poseidon hêrseke da wê gayê. Herakles wê li Krîtê girt û ser milê xwe bir. Ew ga bavê Mînotaure.

8. MEHÎNÊN DIOMEDES BIGRE[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Ew hespên Diomedesê goştê mirovan dixwarin. Herakles devê wan girêdide û wan rehet dike.Hin versiyonan da Herakles pê goştê Diomedes'ê zikê wan têr dike û paşê rehet dibin. Paşî wan têne ber Şah Eurystheus'ê. Şah wan qurbanî dike ji bo Hera'yê.

9. STANDINA KEMBERA XATÛNA AMAZON HIPPOLYTA[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Hippolyta qebûl kirbû ku kemberê bide Herakles'ê. Paşî Hera nehişt ev peywir wusa rehet bî. Xatûn kemberê neda, Herakles bêçare ma wê kuşt. Kemberê anî, da Şah Eurystheus'ê

10. ÇÊLEKÊN GERYONEUS BIDIZE[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Geryoneus di nav behrê da giravekê da hikm dikir. Titanekî xwedî sê beden bû. Kuçika wî birayê Kerberos Orthrus bû. Paşî Herakles wê dikuje. Geryoneus tê , Herakles tirkekî di nava enîya wê dide. Geryoneus bi qerîneke erdê dikeve. Herakles paşî çêlekê wê distîne.


11. SÊVÊN ZÊRÊ YA HESPERIDAN BIDIZE[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Ji bo parastina wan sêvên pîroz Hera wezîfe dabû Ladonê. Ladon ejderhayeke bi sed serî bû. Herakles nizanîya baxçeyên sêvên pîroz li kû ye. Nerseus rêya baxçeyê nîşan da wê. Li rê da Prometheusê rast hat. Bazên ku goştê wê dixwe kuşt. Prometheus'ê rizgar kir [2] Birayê Prometheus jî alîkarî kire wê. Paşî Herakles giha li baxçeyê û di nav baxçê da Atlasê. Sozek dane hev Herakles ji cihê wê bihûştê hilgirta ,Atlas jî ber vê we li Ladon'ê bimeşîya û sêva bi aniya. Atlas wezîfeya hilgirtina bihûştê emanetî da Herakles'ê û sêvên zêr berhev kir . Lê nehat , Herakles fêm kir ku hatiye xapandin. Lîstikeke pêkanî û dîsa bihuştê da ser pişta Atlas'ê. Sêvên zêr jî ji Atlas'ê stand û peywira xwe temam kir.

12. GIRTIN Û ANÎNA KERBEROS[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Kerberos kuçika Hadesê bû. Wezîfeya wê kesên ku dimrin û diçine binerdê , wan nahêle ji derîyên binerdê dîsa derkevin. Ji Eleusisê alîkariya stand u li herêma Tanareumê çu cihê mirîyan. Li wir Kerberos'ê gera lê paşî Thesusê dît wê jî rizgar kir. Derket li Hades û Persephoneyê ji wan destûr stand. Çu li cem Kerberos'ê gulaşê girtin. Herakles ser ket. Kerberos'ê anî bajerê Atinayê.Şah Eurystheus ji tirsa wê revî û xwe xef kir. Tê gotin ku gilêzên ji devê Kerberos'ê derketi pê wan nebatên bi jehr çêbûye.

Galerî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Çavkanî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  1. Morford , M. P. 0. ;Lenardon R. J. (2007) Classical Mythology . Oxford : Oxford Universty Press. p. 865
  2. Aeschylus. Prometheus Unbound, Fragment 109 (from Galen, Commentary on Hippocrates' Epidemics, 6.17.1). Translated by Weir Smyth.