Max Planck

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Jump to navigation Jump to search
Max Planck
Max Planck.png
Jidayikbûn
Max Karl Ernst Ludwig Planck Li ser Wîkîdaneyê biguherînê

23 nîsan 1858 Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Mirin 4 çiriya pêşîn 1947, 4 kanûna pêşîn 1947 Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Göttingen Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Sedema mirinê Mirina masûlkeyên dil li ser wîkîdaneyê biguherînê(Sedemên sirûştî)
Cihê goristanê Stadtfriedhof Göttingen Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Hevwelatî Împeratoriya alman, Komara Weimarê, Almanyaya Nazî, Bizone Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Perwerde
  • Ludwig Maximilian University of Munich (1874–)
  • Frederick William University
  • Maximiliansgymnasium München
  • Zanîngeha Humboldt ya Berlînê Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Pîşe
Xebat
  • Planck's law
  • Planck constant Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Meqam
  • Geheimrat Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Partiya Siyasî
  • German People's Party Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Hevjîn
  • Marie Merck Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Zarok
  • Erwin Planck Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Dê û bav
  • Wilhelm von Planck Li ser Wîkîdaneyê biguherînê (bav)
Xelat
  • Xelata Nobelê ya Fizîkê (1918)
  • Adlerschild des Deutschen Reiches (1928)
  • Max Planck Medal (1929)
  • Goethe Prize (1945)
  • Copley Medal (1929) Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Max Planck signature.svg
biguherîne - Wîkîdaneyê biguherîneBelge

Max Karl Ernst Ludwig Planck (jdb. 23ê nîsana 1858an li Kiel; m. 4ê çiriya pêşîn a 1947an  li Göttingen) yek ji fîzîknasên navdar ên alman e. Ew wekî avakerê fîzîka kuantumê tê zanîn. Sala 1918î Xelata Nobel a fîzîkê wergirtiye.

Planck wekî Albert Einstein, yek ji giregirên fîzîkê ye. Gelek caran bi hev re xebitîne. Planck gelek angaşt û formûl avakiriye û bipêşxistiye. Bo mînak Neguhera Planck, Zagona Planck a tîrêjdayînê hwd. Hêj di 30 saliye xwe de dibe gerînendeyê enstîtuya fîzîk a Berlînê. Doktoraya xwe bi angaşta ravekirina ristina hîdrojenê dide lê ew pirranî bala xwe berdide fîzîka matematîkî. Keşfa cîsmên reş dike û bi wêrekî fîzîka heyî û rûniştî rexne dike. Sala 1900î êdî keşfa wî ya mekanîka kuantumê amade ye.

Têkiliya di navbera enerjiya qûantan û frekansa pêlekî bi formûla dida ravekirin. Ev yeka wekî şoreşeke nû ya fîzîkê bû.

Dîsa Neguhera Planck a ku di matematîka fîzîkê de tê bikaranîn û navdar e wisa ye:
()

Di jiyanê de xwedî ramanên hişk û biryardar bûye. Lawê wî tevlî çalakiyeke kujerî li dijî Adolf Hitler dibe. Sazûmaniya nazî ji Planck dixwazin heger ew bi fermî û eşkere piştgiriya xwe bo rejîma faşîzmê bike dê lawê wî were azadkirin. Planck vê teklîfê napejirîne û ramana xwe ya li dijî faşîzmê nafiroşe. Lawê wî paşê tê kuştin.

Xelat û payeyên wî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Îro gelek dibistan, zanîngeh, kolan hwd. bi navê wî hatine binavkirin.

Çavkanî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]