Piling (Panthera pardus)
| Piling Temporal range: Dema paşîn a pliyosen yan dema pêşîn a pleyîstosen heta dema niha | |
|---|---|
| |
| Dabeşandina zanistî | |
| Cîhan: | Ajal |
| Filûm: | Stûnpiştdar (Chordata) |
| Bir: | Şîrmêj (Mammalia) |
| Kom: | Goştxwer (Carnivora) |
| Famîle: | Famîleya pisikan (Felidae) |
| Cins: | Cinsê Parsan (Panthera) |
| Cure: | P. pardus |
| Navê zanistî yê latînî | |
| Panthera pardus (Linnaeus, 1758) | |
| Bincure | |
|
9 hene, li gotarê binihêre | |
| |
| Belavbûna parsan li cîhanê: berê (sor), ne xuya ye (zer), gelek kêm e (keskê vekrî) û demê niha (keskê girtî) | |
| Hevwate | |
|
Felis pardus Linnaeus, 1758 | |
Piling[1], pilingê pinî pinî[2] an leopar (Panthera pardus) yek ji pênc cureyên pisîkan ên heyî ya cinsê Panthera ye ku postên wan ji rengê zer heta zêrîn a tarî diguhere û deqên wan ên tarî di rozetên li ser postê wan de kom bûne. Laşê wan zirav û masûlkeyî ye ku dirêjahiya wan di navbera 92 û 183 cm diguhere, poçikên wan di navbera 66 û 102 cm dirêj dibe û bilindahiya wan heta milê wan di navbera 60 û 70 cm de diguhere.
Piling cara yekem di sala 1758an de hate wesfandin û çend binecureyên wan di sedsalên 19 û 20an de hatine pêşniyar kirin. Di roja îro de heşt jêrcureyên pilingan li Afrîka û Asyayê belavbûnê ku bi belavbûna xwe yên berfireh de têne nas kirin. Piling berî ku li dora veguherîna Pleistosenê ya destpêk a navîn koçê ber bi Ewrasyayê ve bibe di destpêkê de li Afrîkayê di dema pleistosen a destpêkê de pêş ketine. Yek ji bincureyên pilingan, Pilingê Kurdistanê ye ku heya roja îro li seranserê deverên çîyayî yên Kurdistanê ku di nav de rêzeçîyayên Zagrosê, Cîlû Torosan heye.
Piling li gorî cûrbecûr jîngehan, ji daristanên baranê bigire heya çolan ku di nav de deverên hişk û çiyayî jî hene, adapteyî ne. Ew nêçîrvanekî firsendperest in ku bi piranî nêçîra ajalên neçik û prîmatan dikin. Dema ku ew nêçîra xwe dişopîne û kemînê datîne û carinan wê dikişîne ser darekê ku ji bo kamuflajê xwe dispêre postê xwe yê xalxalî.
Reftar
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]Parêzî
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]Pars kovî û goştxwer e.
Belavbûn û jîngeh
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]Pars li çend waran li parzemîna Afrîkayê, Asyayê, ji Sîbîryayê (Rûsya) ta başûrê Asyayê, rojavayê Asyayê û di nav binpeydayê yan Afrîkaya Binsaharayî re.
Bincure
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]- Parsa afrîkî (P. p. pardus) (Linnaeus, 1758)
- Parsa hindî (P. p. fusca)(Meyer, 1794)
- Parsa Javayê (P. p. melas) (Cuvier, 1809)
- Parsa erebî (P. p. nimr) (Hemprich and Ehrenberg, 1833)
- Parsa Amurê (P. p. orientalis) (Schlegel, 1857)
- Parsa Bakûrê Çînê (P. p. japonensis) (Gray, 1862)
- Parsa farsî (P. p. saxicolor) (Pocock, 1927),(P. p. ciscaucasica)
- Parsa îndonezî (P. p. delacouri) (Pocock, 1930)
- Parsa Srî Lankayê (P. p. kotiya) (Deraniyagala, 1956.
- Parsa anatolî (P. p. tulliana) (Valenciennes 1856)
- Parsa belûçî (P. p. sindica) (Pocock, 1930.
Pêşangeh
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]-
Parseke li ser darê vês dike. -
Parseke li ser darê ye. -
Parseke li ser darê ye -
Vîdeyoyeke ku tê de parsek li bejiyê ye.
-
_devorando_un_ant%C3%ADlope,_parque_nacional_Kruger,_Sud%C3%A1frica,_2018-07-26,_DD_06.jpg)
Çavkanî
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]- ^ D. Îzolî (2007). Ferheng. Kurdî-titkî, tirkî-kurdî. Deng, Amed.
- ^ Kitanî, Misûd Mistefa (2005). Kûvêt Kurdistanê. Dihok: Spîrêz. r. 41.
Girêdanên derve
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]
Panthera pardus, ser Wîkîcureyê.
- The Animal Files: Leopard
- Leopards: wild-cat.org—Anthology about research and conservation of leopards in Asia
- Asian Leopard Specialist Society
 Cureyên mayî yên famîleya pisîkan (Felidae) | |||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||
| Felinae | |||||||||||||||||||||||
| Pantherinae | |||||||||||||||||||||||
| Ev gotara kurt şitlekê ye. Heke tu bixwazî berfireh bikî pê li biguhêre bike. (Çawa?) |