Zaza

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Jump to navigation Jump to search
Zaza
Zaza woman.jpg
Gelhe tevahî
~ 3-4 milyon
Herêmên ku lê şêniyên sereke ne
Ziman
Zazakî
Baweriya dînî
Îslam û elewîtî
Têkildarên komên etnîkî
Zaza
Soran, kurmanc, goran, kurdên Başûrê,
kurdên Anatolyayê
Zazakî û zaravayên din ên kurdî

Zaza, dimilî, kirmanc an jî kird, ev kurdên[1][2][3][4] ku bi kurdîya zazakî (kirdkî, kirmanckî, dimilî) dipeyivin û bi taybetî li bakurê Kurdistanê dijîn.[5] [6][7][8][9]

Deverên zazayan

Zaza bi taybetî li van bajaran dijîn, lê di van demên dawî de gelek ji wan ji ber zordariya Kurdistan koçî bajarên bakurê Kurdistanê û Ewropayê bûne:

Nav

Kurdên zaza li sala 1881, Ernest Chantre & Capitaine Barry

Kurdên ku bi kirmanckî diaxifin, li her herêmê, xwe bi eynî navî bi nav nakin; cuda-cuda navên etnîkî didin xwe û zimanê xwe: kirmanc, kird, dimilî û zaza.

Lokasyona cografîk

Herêmên ku kirmanc (zaza) tê de dijîn; Çewlig (Bingöl), Dêrsim (Tunceli), Erzingan (Erzincan), Erzirom (Erzurum), Barbut (Bayburt), Qers (Kars), Mûş, Xarpêt (Elazığ), Diyarbekir, Ruha (Urfa), Semsûr (Adıyaman), Bedlîs (Bitlis) û Sêrt (Siirt) e. Dîsa, li hinek bajarên Tirkîyê, wek Qeyserî (Kayseri), Nigde, Gümüşhane û Sêvazê (Sivas) ji mensûbên ve grûbê hene. Di van herêman de kirmanc tenê li Dêrsim û Çewligê piranî ne, li cîyên din ji kurmancan kêmtir in.

Dîn û ayîn

Kurdên ku lehça wan kirmanckî (zazakî) ye, ji alîyê dînî de du beş in: Misilmanên sunî û elewî. Meriv ku xeta Xarpêt û Mûşê esas bigire, başûrê wê xetê sunî, bakurê wê jî elewî ne. Yek îstîsna Bongilan (Solexan) a Çewlîgê ye. Qismek ji vê qezayê li bakûrê xetê ye û sunî ye.

Dîrok

Eşîr

Her wisa binêre

Mijarên têkildar

Bide ber

Çavkanî

  1. JoshuaProject, "Kurds"
  2. Dr. Orville Boyd Jenkins (2005), "The Kurdish Peoples"
  3. Jacques Leclerc (2014), Turquie
  4. Terry Lynn Todd (1985), A Grammar of Dimili (also known as Zaza), Michigan, p. vi: "Speakers of Dimili are Kurds psychologically, socially, culturally, economically, and politically."
  5. Bedirxan, Celadet (1933) “Zarê Dumilî û Mewlûda 'Usman Efendî” Hawar, Hejmar: 23, 25 tîrmeh (temmuz) 1933, r. 1-6 "Zarê dumilî: Ev zar zimanê kurdên dumilî an zaza ne. Kurdên dumilî di welatê jorîn di rojavayê wî welatî de rûniştî ne."
  6. Dr. Orville Boyd Jenkins, "The Kurdish Peoples"
  7. Krisztina Kehl-Bodrogi, "Wir sind ein Volk"
  8. [1] Prof. Dr. Garnik Asatrian, "Dimlī", Encyclopedia Iranica
  9. [http://www.iranicaonline.org/articles/kurdish-language-i, Prof. Dr. Ludwig Paul "History of the Kurdish Language"