Çaqmaqa

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Jump to navigation Jump to search
Çaqmaqa
Çakmak
Xinus caqmaqa.jpg
Wêneyê gund ji palê ve hatiye kişandin. Sala 2009
Kargêrî
Welat  Kurdistan
Dûgel  Tirkiye
Parêzgeh Erzîrom
Navçe Xinûs
Nahiye Xinûs (navend)
Demografî
Gelhe (2012) 369[1] kes
Eşîr Eşîra Kuderiyan
Erdnîgarî
Koordînat 39°26′56″Bk 41°46′12″Rh / 39.44889°Bk 41.77000°Rh / 39.44889; 41.77000
Bilindayî 1.821 m
Koda postayê 25600
Koda telefonê (+90) 442
Nexşeya cihan Tirkiye
Çaqmaqa is located in Tirkiye
Çaqmaqa
Çaqmaqa
Dûrahî
Fleche-defaut-gauche.png Parêzgeh gund Navçe Fleche-defaut-droite.png
163 km Compass rose simple plain.svg 13 km

Çaqmaqa an jî Çaqmaqan (bi tirkî: Çakmak), gundekî Xinûsê ye.[2]

Gund, di sala 1850î de ji aliyê Osmanê kurrê Îsmaîl ( عثمان بِن اِسماعيل) ve hatiye avakirin, navê bavê Osman Îsmaîlê Kuderî ye Îsmaîlê Kuderî bi xwe dimilî bûn, ew jî di sala 1830î de ji Bîngolê qezaya Bongilan (Solxanê) hatiye Xinûsê gundê Mîrseîdê, piştê çend sala disekine Îsmaîlê Kuderî li Mîrseyîdê dimire, kurrê wî Osman jî di zewice tê Çaqmaqa ava dike.

Piştî çend salan disekine sê zarokên Osman çê dibe yê mezin Eyûb diçe Pornagê, yê ortê Ûsiv diçe Gomikê ava dike, ê piçûk Hesenxan jî di Çaqmaqa de dimîne.

Gundê Çaqmaqa hemî ji dê û bavekîne, navê bavê gund Hesenxan e Navê dêya gund jî Fatê ye.

Gundî hemî Misilman in, û bi eslê xwe Kurd in û kurmancî qise dikin. Di gund de 65 mal heye lê belê 45 mal jî li derve heye, bi piranî li Fransayê, hinekî jî li Elmanyayê ne.

Çaqmaqan hemî zarrê Hesenxan in, Gomikan hemî zarrên Ûsiv in, Pornagan jî hemî zarrên Eyûb in. Eyûb, Ûsiv û Hesenxan her sê jî kurrê Osman in, Osman jî kurrê Îsmaîlê Kuderî ye. Ji berku Pornag û Gomik ji Çaqmaqa veqetiyane ji bo wî Çaqmaqa wek paytexta gundên Kuderiyan tê zanîn.

Îsmaîlê Kuderî bernava xwe peyva Kuderî dema ku tê Xinûsê ji ber ku pir dewlemend û mêvanperwer bûye gelê Xinûsê ji re gotine Îsmailê Kuddetlî piştî zemanan peyva Kuddetlî bi zimanê gel ve dizivire dibe Kuderî û naha hîna jî ji Çaqmaqan, Gomikan û Pornagan re dibejin Mala Kuderî.

Navê gund[biguherîne]

Ji bo navê gund her çiqas çavkanî tinebe jî, li gorî pirrê mezinên Kuderiyan demê berê di gund de çaqmaqê çekan hatine çêkirin,

Her waha hacetekî ji pola hebûye ku ew haceta dema li kevir dixistin çirûsk dida û ji ber wî tiştên bibarûd dikarîbûn vêbixin û ji bo çekên wisa jî dixebitandin. Ji ber wê yekê navê gund danîne Çaqmaqa.

Lê tê zanîn kû dema Osmanê kurrê Îsmaîl hatîye gund ava kiriye gund valabûye.

Gelhe[biguherîne]

Gundê Çaqmaqa birawêjî nêzikî 369 gelhe ye.

Sal Gelhe[3]
2012 369
2000 372
1990 365

Erdnîgarî[biguherîne]

Gundê Çaqmaqa, gunde kuderiyan yê herî mezin e. Her wiha ji gundên Xinûsê ên ji herî xweşan e.

Hûdûdên gund li bakûr bi Axwêranê ve, li rojava bi Sogiltî û Qizmûsa ve, li başur bi Gomik û Çamûrlîyê ve û li rojhilat jî bi Pornagê ve tê girêden.

Çiyayên Herêmê ; Gund di ber çîyayê reş, û çîya gewrik de ye.

Çem û Gol ; Çemê gund ji Pornagê ji çîyayê têxtabê tê ser gund, û piştê Çaqmaqa diçe gundê Qizmûsayê.

Çavkanî[biguherîne]

Girêdanên derve[biguherîne]