Kurdiya jêrîn

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
(Ji Kurdiya başûr hat beralîkirin)
Jump to navigation Jump to search
Kurdiya jêrîn (Kirmaşahî)
Kurdî xwarig, kurdî
Welatên lê tê axaftin  Îran
 Îraq
Herêm  Kurdistan
Axiverên zimanê zikmakî
Malbata zimanî Zimanên hind û ewropî
Şiklê kevn
Kodên zimanî
ISO 639-3 sdh
SOUTHERN KURDISH.JPG

Kurdiya jêrîn

Kurdiya jêrîn yek ji zaravên zimanê kurdî ye.

Derbarê kurdiya jêrîn[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Kurdiya jêrîn yek ji tayên zimanê kurdî ye ku pitir nêzî kurdiya navîn an soranî ye. Ji ber ku kurdiya jêrîn ketiye navbera farsî, lurî, soranî û hewramî taybetmendiyên xwe hene. Herweha li gor ol û ayîn jî pitir kurdên yarsan û şî'e bi devokên jêrîn diaxvin. Îro pitir ji çar milyon kes bi kurdiya jêrîn diaxvin.

Devokên kurdiya jêrîn (Kirmaşahî)[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  • Lekî: Pitir li bajarên Leknişîna Kirmaşan û Luřistanê mîna Hersîn û Elişter tê bi kar anîn.
  • Feylî: Pitir li Bexda, derdora Xaneqîn û Bedre tê bi kar anîn.
  • Kelhurî (Kełhuřî): Pitir li Gîlan û Şabadê li parêzgeha Kirmaşanê û Eywan li parêzgeha Îlamê tê bi kar anîn.
  • Şêxbizinî: Kurdên ku çen sed sal berî niha ji derdorên Kirmaşan û Silêmanî hatine veguhastin bo anatolî û tirkî û pitir li Heymane dijîn.

Belavbûyîna kurdiya jêrîn (Kirmaşahî)[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Kurdiya jêrîn bêhtir li parêzgehên Kirmaşah û Îlamê tê axaftin. Li rojhilata Kurdistanê heremên Lekistan û Bîcar li parêzgeha Sine jî jêrînaxiv in. Herweha ji Xaneqîn berev jêr de hevsînor digel parêzgehên Kirmaşan û Îlamê kurdiya jêrîn tê bikaranîn. Li Bakûrê Kurdistanê û Tirkyeyê jî li çend deveran devoka şêxbizinî tê axafitin.

Kurdiya kirmaşahî ligel zaravayên kurdî yên din[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Kirmaşahî Soranî Kurmancî Zazakî Hewramî
Min Min Ez, Min Ez Amin, Min
Tu To Tu, te Ti, To To, Etû, Tû
Min kem Min dekem Ez dikim Ez kenu Amin/Min mekerû
Min çim Min deçim Ez diçim Ez Şonu Min milû
Fera, zyad Zor Pir, Gelek, Zaf Zaf Zor/fira
Wit Got/Wit Got Vat Wat/vat
Îreňe, Îse Êsta Niha, Vêsta, Nika Nika îse
Hat- Hat- Hat- ame- ame-
Deň Bang, Deng Deng Veng Deng
Gewra, Qeü Gewre Gewre, Gir, Mezin Pîl Gore
Wa Ba Ba Va Va/Wa
Waran Baran Baran Varan Baran
Xeraw, Gen Xirap Xirab/genî Xirab Xirab

Bide ber[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Têkildar[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]