Şingal

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Şingal
Mountainside fields.jpg
Devera Şingalê
Şingal (Îraq)
Şingal
Nexşeya cihan Îraq
Kargêrî
Welat Başûrê Kurdistanê
Dûgel Îraq
Parêzgeh Neynewa
Demografî
Gelhe 39.875 (2006)
Erdnîgarî
Bilindayî Expression error: Unrecognized punctuation character "~".
Koordînat 36° 19′ 21″ Bakur
      
41° 51′ 51″ Rojhilat
 / 36.3225°Bk 41.86417°Rh / 36.3225; 41.86417
Nexşe
Ninevehdistricts.jpg

Şingal (gelek caran wekî Şengal[1] jî tê nivîsandin), dever û bajarekî Başûrê Kurdistanê ye ko di navbera bajarê Mûsilê û tuxîbê Îraqê û Sûriyê de ye. Di serhijmera sala 2006an de, hêşeta Şingalê nêzî 40.000 kesan bû. Piraniya xelkê Şingalê êzidî ne.

Bi ser kurdbûna xwe re, Şingal hêjta bi awayekê fermî nebûye pareke ji Hikûmeta Herêma Kurdistanê. Çarenivîsa wê, digel çarenivîsa gelek ji bajar û stanên dî yên kurdî yên mîna Kerkûkê, Xaneqînê, Mexmûrê hêşta bi danûstandin û bicihbûna referandûm anko tevpirsiyekê ve girêdayî ye ko biryar e berî dawîbûna sala 2007an bicih bibin. Hikûmeta Bexdayê bi serokwezîriya Nûrî Malikî gelek jibo bicihkirina daxwazên kurdan rijd nîne.

Êrişa tundîxwazên ya DAIŞê ser Şingalê (meha tebaxa 2014)[biguherîne]

Di 3ê tebaxa 2014an de DAIŞê di bin maskeya dîn de êriş anî ser gelê Êzdî ya Şingalê û komkûjî çêbû.[2]

Erdnîgarî[biguherîne]

Bajarê Şingalê navenda devera Şingalê ye ko devereka stana Mûsilê ye. Bajar 522 metiran (1715 pêyan li ser astê deryayên azad bilind e. Şingal li 36° 19' bakur û 41° 51' rojhilat e.

Êtîmolojî[biguherîne]

Şengar bi Erebî Sincar bi Aşûrî Şiggor e. Di Romî de, ev nav di sedsala çaran de wek Singara hatiye qeydkirin. Ser serê wî çiyayî perestgeha çilmêra heye. ligor nêrîna Îrec Kurdî, Şengar an Σίγγαρας, "Síggaras" ku navê kelên berxwedana Îranîyan dijî Romîyan di Şengara niha de bûye ji peyva hevdanî ya seng+gara (senger) pêk hatiye. Jiber vê hegerê jî di Aşûrî û Yûnanî de bi du /g/ yan hatiye qeydkirin. Peyva gund û senger, berê ji bo ordîgeha leşkerî û kelat û bereyên şerî bi kar dihatin. Gund di peyvên gundikmela, cundîşapor, semergund û ... heye. Navê senger jî herwesa li ser navên gundan heye wek senger, sunqur, sengeran, zengilan.., Ew der, nêzî şergeha binavdeng ya gogemilê di serdema hexamenişîyan de bûye.Bi giştî ew navçe navçeyên stratîjîk bûne. Niha jî her wesa ye. Sikkeyên wê serdemê jî hene ku qala wan kelan dikin ku navê wan sengere bûne û Îranîyan têde dijî romîyan ber xwe dane.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a2/Bronze-Gordian_III_and_Tranquillina-l1parthica-singara_AE33_BMC_7.jpg http://www.forumancientcoins.com/gallery/albums/userpics/16475/Gordien%20Singara.jpg https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/be/Singara.jpg/200px-Singara.jpg

Çavkanî[biguherîne]

  1. Ordîxanê Celîl û Celîlê Celîl (1978). Zargotina kurda II. Naûka, Moskow
  2. http://www.ufkumuz.com/isidin-islami-maske-altindaki-zalimligine-lanet-35258h.htm

Girêdanên derve[biguherîne]

36°19′21″Bk 41°51′51″Rh / 36.3225°Bk 41.86417°Rh / 36.3225; 41.86417

Wiki letter w cropped.svg Ev gotar şitlek e. Heke tu bixwazî berfireh bikî, biguherîne bitikîne. (Çawa?)