Rojhilata Navîn

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Rojhilata Navîn
Rojhilata Navîn

Rojhilata Navîn herêmek e ku ji rojhilata Îranê digihe rojhilata Misirê.

Ev welat li herêma Rojhilata Navîn in: Behreyn, Erebistana Siûdî, Iraq, Îran, Îsraîl, Kuwêt, Libnan, Qeter, Sûriye, Yemen, Oman, Urdun, Tirkiye, Mîrnişînên Erebî yên Yekbûyî.

Egerên giringiya Rojhilata Navîn[biguherîne]

  • Cografîya/erdnîgarî: Rojhilata Navîn di keve navbera 3 parzemînan de (Ewropa, Asya û Efrîqa) ji ber vê çendê ew boye pireka çandî û aborî dinêvbera van sinoran de.
  • Ayîn: Rojhilata Navîn landika (derguşa) hersê ayînên asmanî ye (Ayînê Îslamê, Cuhî û Krîstiyan). Van hersê ayîna çanda xwe li vê deverê bi pêş xistiye.
  • Çand: Herweha li Rojhilata Navîn şaristaniyên mezin peyda bûne, û boye egera pêşketinên zanistî. Herwesa salnama Cîhanî ji vêdere destpêkirîye weku ji dayik buna Hizretî Îsa li Betlehmê (Îsraîl).
  • Mêjo: Rojhilata Navîn peywendiyên mêjoyî yên corbecor li gel gelek deverên cîhanê heye û hebuye. Eve jî ew kawdan û rûdanên weku Împeratoriya Romê, Împeratoriya Bîzansê, Seferên Xaçperestan, Împeratoriya Osmanî, Cenga Cîhanê ya yekem, dagîrkeriya Mongoliyan, kolonîyalên Birîtanî û Fransî û herweha bandorên Emrîka û Sovyeta caran.
  • Aborî: Rojhilata Navîn berpirsîyare bi beşekê herî mezin yê neftê ewa ku rojane tê mezaxtin. Kanala Suweyşê li Misrê yek ji rêyên herî giring ya deryayî ye li cîhanê.
  • Ramyarî (politîk): Rojhilata Navîn devereka pir bi pevçone. Di nava gelên corbecor da pevçon heye weku kurd û ereb, kurd û faris, Felestîn û Îsraîl û herweha hêlîna Îslama radîkale.

Ji layê cografî û siroştî ve Rojhilata Naverast beheşta ser zemîne. Pire ji çiya û deşt û newalan û baniyan. Keşûbayê vê herêmê bi şêwyekê wesa yê goncay bo, ku bibîte egerê peydabûna jiyara mirovan di serdemên kevin da. Ev çende jî ji rûpelên mêjoyê diyare ku berî 12000 salan bo êkemîm car kiştûkal li vê herêmê hatiye afrandin. Pileya germê di hemî werzan da wesa ya goncay bo ku bibîte egerên destpêka jiyana mirovan li vê deverê.

Herwesa di serdemên Someriyan da yasa hate afrandin. Hemorabî damezrênerê imbratoriya Someriyan bo. Hamorabî yê xodan şiyan bo û di şiya bibîte damezrênerê yasa ya bingehîn jî . Bi kurtî mirov di şêt bêjît ku jiyana mirovan li vê herêmê destpêkiriye û di gelek waran de ta radeyekî bi pêşketiye. Di serdemê nû jî da Rojhilata Naverast kariye bibîte cihekê stratîjîk yê aborî di navbera 3 parzemînan da. mirov di karît bêjît ya bote ye pireka abroî di navbera 3 parzemînan da.

Ji layê ayini ve Rojhilata Naverast ya navdera bi 3 ayinên asmanî(Ayînê Îslamê, Cuhî û Krîstiyan). Ev hersê ayin ta roja îro jî têne perêstin. Bawerkerên van ayina evroke di belavin li hemî cîhanê.

Çavkanî[biguherîne]