Tirkiye

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Türkiye
Türkiye Cumhuriyeti
Tirkiye yan jî Komara Tirkiyeyê
Alaya Tirkiyeyê
(Ala)
Gotina netewî:
Egemenlik, kayıtsız şartsız Milletindir[1]
Sirûda netewî: İstiklal Marşı
Sirûda Îstiqlalê

Turkey (orthographic projection).svg
Zimanên fermî Romî
Zimanên nefermî Abazayî, abxazî, adigeyî, erebî, albanî, avarî, azerbaycanî, bosnî, pomakî, romanî, ermenî, gurcî, hamşenî, hertevînî, kabardinî, qazaxî, qirgizî, tatariya Qirimê, kurdî, spaniya Cihû, lazî, osetî, ûzbêkî, pontî/pontosî - yewnaniya Trabzonê, yewnanî, suryanî, tirkmanî, uygurî û dimilî[çavkanî pêwîst e]
Paytext Enqere
39°55′Bk 32°50′Rh / 39.917°Bk 32.833°Rh / 39.917; 32.833
Bajarê mezin Stembol
Sîstema siyasî Komar
 - Serekcumhûr
 - Serşalyar
 - Serekê Meclîsê
Recep Tayyip Erdoğan
Ahmet Davutoğlu
Cemil Çiçek
Rûerd
 - Giştî
 - Av (%)

783.562 km2
1.78
Gelhe
 - Giştî (2013)
 - Berbelavî

76.667.864[2] kes
98[3] kes/km2
Serxwebûn 29'ê kewçêrê 1923
Dirav Türk Lirası (Lîreya Tirkî)
Dem UTC+2
Nîşana înternetê .tr
Koda telefonê +90
Turkey map ku.svg

Tirkiye, Turkiya an jî Komara Tirkiyeyê (navê fermî bi tirkî: Türkiye Cumhuriyeti) an jî weke ku di nav kurdan tê binavkirin Dûgela Romê an jî Romistan, welatekî Ewropayî-Asyayî ye ku li nîvgizirta Anatoliyayê li başûrê rohavaya Asyayê heta nîvgizirta Balkanê li başûrê rojhilata Ewropayê dikeve ye.

Tixûbên Tirkiyeyê bi heşt welatan re hene: Bulgaristan li bakurrohavayê, Yewnanistan li rohavayê, Gurcistan li bakurrojhilatê, Ermenistan, Îran û Komara Azerbaycanê li rojhilatê, Iraq û Sûriye li başûrrojhilat û başûrê wê dikevin. Ew bi Deryaya Navîn li başûrê, Deryaya Egeyî li rohavayê û Deryaya Reş li bakurê tê dorpêç kirin. Deryaya Marmara jî li navbera xakên Tirkiyeyê dikeve. Ev derya wekî sînorê parzemîna Ewropayê û Asyayê tê hesibandin û bi vî awayî Tirkiyê welatekê du-parzemînî ye.

Dîrok[biguherîne]

Tirkiye li ser mîrata Împeratoriya Osmanî hatiye avakirin. Mustafa Kemal Atatürk ê ku leşkerekî Osmanî bû, piştî ku ji alî padîşahê Osmanî ve hate peywirkirin derkete gera Anatoliya û êlên kurdan anî ser hev, bi wan re peyman li dar xist.

Komara Tirkiyeyê di 1923'an de hatiye avakirin û serşalyarê wê yê yekem jî Mustafa Kemal Atatürk e.

Tirkiyeyê 70 salan qedexe kir û di makezagona xwe de destûr neda tu zimanên li ser Anatoliya û Mezopotamyayê.

Olên Tirkiyeyê[biguherîne]

Derbarê ayîna gelê Tirkiyeyê de 96,1% misilmanên (80% suni û 20% elewî) ne; 0,6% jî xiristiyan û 3,2% ateîst û agnostîk in. [4]

Bajarên Komara Tirkiyeyê[biguherîne]

Galerî[biguherîne]

Çavkanî[biguherîne]

  1. Egemenlik
  2. http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=15974%7Cbaşlık=Türkiye İstatistik Kurumu, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları
  3. http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=15974%7Cbaşlık=Türkiye İstatistik Kurumu, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları
  4. [1]