Zimanê pehlewî yê eşkanî

Zimanê pehlewanî ; Partî
Pahlawānīg
Welatên lê tê axaftin
Axiverên zimanê zikmakî
Malbata zimanî	Zimanên hind û ewropî Zimanên hind û îranî Zimanên îranî Zimanên îranî yên rojava Zimanên îranî yên bakur-rojava Zimanê pehlewanî ; Partî; ; ; ; ;
Awayên kevn
Sîstema nivîsê	Partiya neqşî, elfabeya maniyî
Kodên zimanî
ISO 639-3	xpr

Zimanê pehlewî yê eşkanî - an jî zimanê pehlewanî an zimanê partî^[1] - zimanê gel, keyetî û xanedana eşkaniyan bû. Di dema 250ê berî zayînê heta sala 224 de li kêleka aramî wek zimanê fermî yê keyekseriya eşkaniyan hat bikaranîn û di dema Sasaniyan de dijîya û tê zimanê Sasanî şûna wê girt.

Ziman û peywendî bi kurdiyê re

Ji zimannasên ewropayî yên navdar weke Jost Gippert^[2]^[3] yan jî Gernot Windfuhr^[4] hat nivîsîn ku zimanê pehlewanî pêşrewê hemû zimanên îraniyên bakûr rojavayî ye wek gilekî, talişî, semnanî, mazenderanî û bi taybetî jî ji zimanên kurdî. Tê gotin ku piştî cihgirtina Pehlewaniyan (Eşkaniyan) li şûna Medan li navenda Medan a Ekbatana (Hemedana îro) ew ziman bandora xwe daye zimanên îraniyên bakûr rojavayî yên ku li nav wan de zimanên kurdî jî hene. Îro bi taybetî zimanê Kirmanckî/Zazakî li zimanê Pehlewaniya emperyala Eşkaniyan nêzîk e û pir wekheviyan nîşan dide. Zimannas û zanyarê Mehrdad Izady^[5] îdîa dike ku pê re, zimanê pehlewanî û xwe navê Pehlewan, Pehle, Pahla û hwd. li Kurdistanê hîna dijîn. Jê nimûneyek navê zimanê Feyliyan e ku bi eslê xwe û berê Îslamê wek Pehlî hat nasîn. Ji ber ku di alefbayê erebiyê de tîpê p tine ye, ji vê demê ve bo vî zimanê kurdî, Feylî hat gotin. Her wiha tê zanîn ku li Kurdistana Rojhilatê devereke bi navê Pahla heye ku tê de hîna Kurdên feylî û lekî dijîn.

Berhevdana zimanê pehlewanî bi zimanên kurdî re

Zimanên Kurdî						zimanê pehlewî yê eşkanî
K. bakûrî	K. nawendî	K. başûrî	Lekî	Hewramî	Kirmanckî	zimanê pehlewî yê eşkanî
ez	min	min	min	min	ez	ez
ba	ba	wa	va	wa	va	wat
baran	baran	waran, warşit	waran, veşt	waran, weşt	varan	waran
bêj-	wêj-	wîş-	-	waç-	vac-, vaj-	waj-
zava	zawa	zawa	zuma	zema	zama	zamat
roj	roj	rûj	rûj	ro	roce, roje	roj
jin	jin	jin	jen	jenî	cenî	jen
xwarin	xwardin	xwardin	hwardin	wardey	werdene	wxarden
masî	masî	masî	-	masaw	mase	masyag
nivêj, nimêj	nwêj	nwîj	-	nima	nimaj	nimaj

Çavkanî

↑ "Zimanê partî" (PDF). www.institutkurde.org. Roja gihiştinê 22 gulan 2026.
↑
- Jost Gippert: Die historische Entwicklung der Zaza-Sprache, in: Ware - Zeitschrift der Zaza-Sprache und Kultur 1996, Baiersbronn. Online: http://zazaki.de/deutsch/aufsaezte/gippert-entwicklung%20zaza.pdf ^{Girêdana arşîvê 2016-03-04 li ser Wayback Machine}
↑
- Jost Gippert in Ferdinand Hennerbichler (2009): Die Kurden - Geschichte des kurdischen Volkes von Anfängen bis zur Gegenwart
↑ Gernot Windfuhr: Kurdish Complex, Personal Webpage of Ferdinand Hennerbichler (2011) http://www.hennerbichler.info/-kurdish-complex-.html ^{Girêdana arşîvê 2013-08-28 li ser Wayback Machine}
↑ M. Izady (1992): The Kurds: A Concise Handbook, Taylor & Francis Publishers

[1] "Zimanê partî" (PDF). www.institutkurde.org. Roja gihiştinê 22 gulan 2026.

[2] 
Jost Gippert: Die historische Entwicklung der Zaza-Sprache, in: Ware - Zeitschrift der Zaza-Sprache und Kultur 1996, Baiersbronn. Online: http://zazaki.de/deutsch/aufsaezte/gippert-entwicklung%20zaza.pdf ^{Girêdana arşîvê 2016-03-04 li ser Wayback Machine}

[mwrw] Jost Gippert: Die historische Entwicklung der Zaza-Sprache, in: Ware - Zeitschrift der Zaza-Sprache und Kultur 1996, Baiersbronn. Online: http://zazaki.de/deutsch/aufsaezte/gippert-entwicklung%20zaza.pdf ^{Girêdana arşîvê 2016-03-04 li ser Wayback Machine}

[3] 
Jost Gippert in Ferdinand Hennerbichler (2009): Die Kurden - Geschichte des kurdischen Volkes von Anfängen bis zur Gegenwart

[mwuw] Jost Gippert in Ferdinand Hennerbichler (2009): Die Kurden - Geschichte des kurdischen Volkes von Anfängen bis zur Gegenwart

[4] Gernot Windfuhr: Kurdish Complex, Personal Webpage of Ferdinand Hennerbichler (2011) http://www.hennerbichler.info/-kurdish-complex-.html ^{Girêdana arşîvê 2013-08-28 li ser Wayback Machine}

[5] M. Izady (1992): The Kurds: A Concise Handbook, Taylor & Francis Publishers

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]