Almanya

Ji Wîkîpediya

Almanya (hw: Elmanya, Almanistan, Germanistan, Cermenistan), (bi almanî: Deutschland) anjî Komara Federal a Almanyayê (bi almanî: Bundesrepublik Deutschland), dewleteke federal e û cihê xwe di navenda Ewropayê de girtiye. Tixûbên wî digihên Danîmarka, Poland, Komara Çek, Awistriya, Swîsre, Fransa, Lûksembûrg, Belgiya û Holand. Li bakurê Almanya Deryaya Bakur û Deryaya Rojhilat digihên Almanyayê.

Paytext û cihê rûniştina hikûmetê Berlîn e, lê berê wezareta federal li Bonnê bû Sîstema polîtîk federalî ye û ev sîstem bi şiklê demokratiya parlemanî hatiye organîzekirin. Li gorî benda 20emîn ya Destûra Bingehîn, Almanya dewleteke federal, demokratîk û sosyal e. Ev dewleta federal ji 16 dewletên federe (dewletên herêmî, federedûgel) pêk tê. Nifûsa Almanyayê nêzî 82 milyon e. Dewleta Federal endamê Neteweyên Yekbûyî, Yekîtiya Ewropayê, NATO û G8 e.

[biguherîne] Cografî

Li Almanya derdora 80 bajarê mezin (hejmara rûniştvanan di ser 100.000) hene. Ji wana 14 bajar hejmara rûniştvanên wan di ser 500.000 hezarî deye.

Pênc bajaren herî mezin evin (dem: berfanbar 2005):

1. Berlîn, 3,41 milyon
2. Hamburg, 1,76 milyon
3. München, 1,34 milyon
4. Köln, 991.000
5. Frankfurt am Main, 667.000

Berlin bi 3,4 Milyon rûniştvan bajarê almanya yê herî mezine.

Wekîdin der dora van bajaran herêmên avakirî (metrepol) çê bûne, ku bi milyona mirov lê dijîn. Li gor hejmara rûniştvanan herêmen herî mezin evin:

1. Herêma Rhein-Ruhr, 11,5 milyon
2. Herêma Berlin-Brandenburg, 6,0 milyon
3. Herêma Frankfurt-Rhein-Main, 5,3 milyon
4. Herêma Stuttgart, 4,7 milyon
5. Herêma Hamburg, 4,3 milyon

[biguherîne] Herêmên Almanyayê

16 Herêmên Almanyayê hêne. Ew her herêmê parlementoya bixwe heye û di hundur de gelek aîyan de zagonên xwe hê ne. Ew 16 herêm û paytextê xwe wiha ne:

Rêz	Herêm	Paytext	Rûerd (km²)	Nifûs (bi hezaran)
1	Baden-Württemberg	Stuttgart	35.752	10.717
2	Bayern	München	70.549	12.444
3	Berlin	[1]	892	3.395
4	Brandenburg	Potsdam	29.477	2.568
5	Bremen	Bremen[1]	404	663
6	Hamburg	[1]	755	1.735
7	Hessen	Wiesbaden	21.115	6.098
8	Mecklenburg-Vorpommern	Schwerin	23.174	1.720
9	Niedersachsen	Hannover	47.618	8.001
10	Nordrhein-Westfalen	Düsseldorf	34.043	18.075
11	Rheinland-Pfalz	Mainz	19.847	4.061
12	Saarland	Saarbrücken	2.569	1.056
13	Sachsen	Dresden	18.416	4.296
14	Sachsen-Anhalt	Magdeburg	20.445	2.494
15	Schleswig-Holstein	Kiel	15.763	2.829
16	Thüringen	Erfurt	16.172	2.355

[biguherîne] Înformasyon û çavkanî

1. ↑ ^{1.0 1.1 1.2} Navçeyên Berlin û Hamburg ji bajarên hewşêwe navî de de pêk tên. Bremen jî navçeyeke ji bajarekî de pêk têye jî, bajarê Bremerhaven jî di hundura Bremen da ye.

Endamên Yekîtiya Ewropayê û Berendamên Yekîtiya Ewropayê
Endamên yekîtiyê: Almanya | Awistriya | Belgiya | Brîtaniya mezin | Danîmarka | Estonya | Fînland | Fransa | Holand | Îrland | Îtalya | Çekiya | Letonya | Lîtvanya | Lûksembûrg | Macaristan | Malta | Poland | Portûgal | Kîpros | Slovakya | Slovenya | Spanya | Swêd | Yewnanistan | Bulgaristan | Romanya
Berendam : Tirkiye | Kroatya | Makedonya

Dewletên Ewropa

Albanya | Almanya | Andorra | Awistriya | Azerbaycan | Belgiya | Bêlarûs | Bosniya û Herzegovîna | Brîtanyaya mezin | Bulgaristan | Çekiya | Danîmarka | Ermenistan | Estonya | Fînland | Fransa | Gurcistan | Holand | Îrland | Kroatiya | Îsland | Îtalya | Kîpros | Makedonya | Letonya | Lîştinştayn | Lîtvanya | Lûksembûrg | Macaristan | Malta | Moldova | Monako | Montenegro | Norwêc | Poland | Portûgal | Qazaxistan | Romanya | Rûsya | San Marîno | Serbistan | Slovakya | Slovenya | Spanya | Swêd | Swîsre | Tirkiye | Ûkrayna | Vatîkan | Yewnanistan