Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
(Ji DAIŞ hate beralîkirin)
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê
الدولة الإسلامية في العراق والشام
ad-Dawlah al-Islāmiyah fī 'l-ʿIrāq wa-sh-Shām

Di Şerê Iraqê (2003–2011), Serhildana Iraqê, Şerê Navxweyî yê Sûriyê, Şerê Navxweyî yê Iraqê, Duyem Şerê Navxweyî yê Lîbyayê, Aloziya Boko Heram, Şerê li Bakurrojavayê Pakistanê, Şerê li Efxenistanê, Şerê Navxweyî yê Yemenê, û pevçûnên din ve beşdarbûn.
AQMI Flag asymmetric.svg
Çalak
Îdeolojî Selefîzm,[8][9][10]
Salafi jihadism,[10][11]
Wahhabism[11][12]
Kom
Rêber

Ebû Bekir el-Bexdadî[13]

Sergeh Baqubah, Iraq (2006–2013)
Reqa, Sûrî (2013–2017)
Mayadin, Sûrî (2017–didome)
(paytexta de facto)[31]
Qada operasyonê Syrian, Iraqi, and Lebanese insurgencies.png
Herêmên ji 16 Gulan 2017'an ve tên kontrolkirin, li Iraq, Sûrî, û pevçûnên Libnan
Mezinahî

Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê (DAIŞ, an jî DÎIŞ;[39] bi erebî: الدولة الاسلامية في العراق والشام‎, lat. ad-Dawlat al-Islāmiyya fi al-'Irāq wa ash-Shām), roja îro (2014) jî bi navê Dewleta Îslamî (; bi erebî: الدولة الإسلامية‎, lat. ad-Dawlah al-ʾIslāmiyyah) tê naskirin, rêxistineke tundîxwazên îslamî a ku bi taybetî li Iraq û Sûriyê şerê çekdarî li dijî gelê nefêrma dike. Rêxistin, di sala 2004an de li Iraqê di bin banê Elqaîdeyê de hate avakirin. Rêxistin, ji Elqaîdeya selefî, Jaysh El-Fatiheen, Jund El-Sahaba, Katbiyan Ansar El-Tevhid Vel Sunnah û Jeish El-Taiifa El-Mansoura ve pêk tên[çavkanî pêwîst e].

Rûxandinên DAIŞê[biguherîne]

Daiş li ser navê dînê Îslamê rû berdidin çekên reş li xwe dikin serçavê xwe vedişêrin û destdavên jinê misilman û êzidîyan[40][41], serê zarokên piçûk û mêrê mezin jê dikin, destdirêjiyê jina dikin, tiştên dîrokî xirab dikin, mizgeft û cihên bawermendan hildişînin, gorên pêxemberan û aliman bombe dikin, gora Yûnis pêxember[42] û Weysel Qaranî[43]bombe kirinê xirab kirin[44][45]. Nêzikî 300 jinên êzdiyan û nêzikî 100 jinên misilmanan destdirêjî[46] kirine, 50 zarok û 500 mêr serjêkirine û dane ber gula, Qurana pîroz a misilmanan şewitandin[47][48]. Bûn sedemê mirina 211 hezar merivan. Her cîhên girtine xirab kirine îjar jî dest bi kurdistana başûr kirine û dixwazin bigrin lê pêşmerge bi wan re şer dikin nahêlin kes bikeve axa kurdan.[49]

Edward Snowden (ku berê di CIA (îstîxbarata DYE) dişixwilî) dibêje ku DAIŞ bi destê îstîxbarata Îngilîz, Îsraîl û Emerîkayê ve hatiye çêkirin.[50][51][52][53]

Armanca wê[biguherîne]

Armanca DAIŞê jî dewleteke erebî ya li ser tixûbê Iraq û Sûriyê ava bikin. Lê belê ji armanca dewletê bêtir êrîşî gelê nefêrma dikin û bê guman vê rêxistinê gelek kurdên Rojavaya Kurdistanê jî kuştine. Armanca sereka ya DAIŞê ew a ku derbeyekê li kurdan bixin. DAIŞê, hemû hêrîşên xwe di nava sînorê Kurdistanê de li civata kurd kirine. Wekî din, li ti kesekî û li ti deverên din ew hêrîşên wê nebûna. Alikariya rejîma tirk ji wê re heya. Cemaeta Gulan, ji temen ve alikariyê di çarçoveya dîtina endaman ji wê re û dane hêrîşkirina wê ya li ser herêmên kurdan de heye. Herêmên Kurdistanê, ên Rojavayê Kurdistanê, Başûrê Kurdistanê û hwd bûna armanc ji hêrîşên DAIŞê re, hevdû herêmên Kurdistanê jî, herêmên Kurdistanê ên ku li wan rêveberiyên kurdan biava hene ne. Yanî, herêmên Kurdistanê ên weke Başûrê Kurdistanê û Rojavayê Kurdistanê ku li wan rêveberîyên kurd hene, bi taybetî dikina armanca hêrîşên DAIŞê. Ji vê yekê, tê fahm kirin ku DAIŞ, şer li dijî statûya kurdan ya ku pêşiya û bi rêveber bûye dike.

Ji sala 2010ê û vir de serkirdeyê rêxistinê Ebûbekir el-Bexdadî ye.

Êrişên DAIŞê ser Iraq û Başûrê Kurdistanê, 2014[biguherîne]

Mûsil[biguherîne]

Di dest pêka Pûşbera 2014an de bajerê Mûsil ê bi temamî ketiye destê Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê. Gelê Mûsil ê bi kom ber bi herêma Kurdistanê û parêzgeha Dihok ê ve rewîyan. Li parêzgeha Dihok ê sê wargehên penaberan ji bo vê hatine amadekirin.

Şingal[biguherîne]

Şingal, herêmek Kurdistanê ku navenda Kurdên Êzdî ya. Care pêşî DAIŞ di 19 tabaxê de bidest hêrîşê li şengalê Kurd û bi de hezaran Kurd bikuj kir û bi sed hezaran Kurdên Êzdî di encama wan hêrîşan de bûn koçber li cihanê û herêmên dîn ên kurdistanê. Care duyem, 19ê kewçêra 2014an de cardin bidest hêrîşê li herêmên şengalê ên weke dahola, namze û hwd kir. Lê rastî berxwedana hêzên parastina Şingalê ên Kurd hat.

Berxwedana Kobaniyê û êrîşên çeteya DAIŞê, 2014[biguherîne]

Çeteya DAIŞê êrîşên cara sê ye Kantona Kobaniyê. Ev êrîş, ji aliyê YPGê ve li cara sê li pijikandinên.

Anha hemî Daişên minafiq ji Kobanîyê paqijbûne. Kobanî Azad bû.

Alim li dijî DAIŞê (Fetwa)[biguherîne]

Ji Erebistana Siyûdî, Urdun, Filistin, Misir, Tûnis, Îraq, Sudan, Yemen, Tirkiye, Îngilistan, Fransa, DYA, Swed, Bosna Hersek, Îtalya, Belçika, Bulgaristan, Arjantîn, Kanada, Hindistan, Çîn, Malezya, Endonezya û Nîjeryayê 126 alimên Îslamê gotin ku ew tiştên DAIŞ dike di dînê Îslamê de tuneye û qedexeye.[54]

Di gotinên aliman de: Li ser navê navê dîn Mirov kuştin, Zilum kirin, Destavtina jinê û mafê wî ji standin, Li gorî xwe kesan bike kafir, Kesê ku li ser dînekî dinbe zordestî lê were kirin hemî tiştên wisa di Îslamê de qedexe ne.[55]

Jê Cuda Binêrin[biguherîne]

Çavkanî[biguherîne]

  1. Çewtîya sîte: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named JamestownFoundation20041018
  2. "Al-Qaeda disavows ISIS militants in Syria". BBC News. 3 February 2014. Standin: 3 February 2014. 
  3. Çewtîya sîte: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Khorasan
  4. Çewtîya sîte: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named BokoHaramIS
  5. Çewtîya sîte: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named cnn-boko-haram-isis
  6. Çewtîya sîte: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named caucasus
  7. "Islamic State". Australian National Security. Australian Government. Standin: 22 July 2014. 
  8. "The Islamic State". Mapping Militant Organizations. Stanford University. 23 January 2015. Standin: 23 April 2015. 
  9. a b Şablon:Cite report
  10. a b Crooke, Alastair (5 September 2014). "You Can't Understand ISIS If You Don't Know the History of Wahhabism in Saudi Arabia". The Huffington Post. 
  11. Kirkpatrick, David (24 September 2014). "ISIS Harsh Brand of Islam Is Rooted in Austere Saudi Creed". The New York Times. Standin: 6 May 2015. 
  12. Rubin, Alissa J. (5 July 2014). "Militant Leader in Rare Appearance in Iraq". The New York Times. Standin: 6 July 2014. 
  13. Al-Tamimi, Aymenn Jawad (24 January 2016). "An Account of Abu Bakr al-Baghdadi & Islamic State Succession Lines". Aymenn Jawad Al-Tamimi's Blog. 
  14. "Abd al-Rahman Mustafa al-Qaduli". Rewards for Justice. U.S. Department of State, Bureau of Diplomatic Security. 5 May 2015. Standin: 7 May 2015. 
  15. Schmidt, Michael (25 March 2016). "A Top ISIS Leader Is Killed in an Airstrike, the Pentagon Says". The New York Times. Standin: 26 March 2016. 
  16. "Islamic State Spreads in North Africa in Attacks Ignored by West". 
  17. Şablon:Cite report
  18. "ISIS Leadership". Frontline (PBS). 2015. Standin: 14 August 2015. 
  19. Çewtîya sîte: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Chulov
  20. a b Şablon:Cite report
  21. "Here's What We Know About the 'Caliph' of the New Islamic State". Business Insider. Agence France-Presse. 29 June 2014. Standin: 18 July 2014. 
  22. "ISIS Spokesman Declares Caliphate, Rebrands Group as Islamic State". Jihadist Threat (SITE Intelligence Group). 29 June 2014. Standin: 29 June 2014. 
  23. Pentagon Confirms U.S. Strike in Syria Killed ISIL Leader 12 September 2016
  24. Islamic State says top commander is dead; Pentagon unsure Stars and Stripes (14 July 2016)
  25. "Isis has confirmed the death of hugely popular 'minister of war' Omar al-Shishani". The Independent. 13 July 2016. 
  26. "U.S. confirms death of ISIS operative Omar al-Shishani". CNN. 14 March 2016. Standin: 14 March 2016. 
  27. "Tarkhan Tayumurazovich Batirashvili". Rewards for Justice. U.S. Department of State, Bureau of Diplomatic Security. 5 May 2015. Standin: 7 May 2015. 
  28. Çewtîya sîte: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Khalimov
  29. "Isis's propaganda chief, Dr Wa'il, killed in airstrike, Pentagon confirms". The Guardian. 16 September 2016. Standin: 18 September 2016. 
  30. ISIS ‘essentially moved’ its Syria HQ from Raqqa to Deir ez-Zor province – report
  31. Cockburn, Patrick (16 November 2014). "War with Isis: Islamic militants have army of 200,000, claims senior Kurdish leader". The Independent (London). Standin: 8 December 2014. 
  32. Çewtîya sîte: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named saddam
  33. Sciutto, Jim; Crawford, Jamie; Carter, Chelsea J. (12 September 2014). "ISIS can 'muster' between 20,000 and 31,500 fighters, CIA says". CNN. Standin: 6 July 2015. 
  34. Michaels, Jim (4 February 2016). "New U.S. intelligence estimate sees 20-25K ISIL fighters". USA Today (Washington, DC). 
  35. Sciutto, Jim; Starr, Barbara; Liptak, Kevin (4 February 2016). "ISIS fighters in Libya surge as group suffers setbacks in Syria, Iraq". Washington, DC: CNN. 
  36. "Isis ranks dwindle to 15,000 amid 'retreat on all fronts', claims Pentagon". The Guardian. 11 August 2016. Standin: 13 August 2016. 
  37. GARTENSTEIN-ROSS, Daveed (February 9, 2015), HOW MANY FIGHTERS DOES THE ISLAMIC STATE REALLY HAVE? 
  38. ji aliyê Dewleta Îslamî ya Iraq Şamê (DÎIŞ))
  39. http://www.internethaber.com/isid-militanlari-ezidi-kadinlara-tecavuz-etti-716380h.htm
  40. http://tr.shafaqna.com/articles/item/35611-işide-bağlı-teröristler-3-kadına-tecavüz-ettikten-sonra-kafalarını-kestiler.html
  41. http://m.milliyet.com.tr/isid-hz-yunus-turbesini-havaya/dunya/detay/1916816/default.htm
  42. http://www.ulusalkanal.com.tr/m/?id=30747
  43. http://m.milliyet.com.tr/isid-yine-cami-ve-turbe-bombaladi/dunya/detay/1913814/default.htm
  44. http://m.haberler.com/isid-den-ayrilan-fransiz-genc-kadin-korkunc-7449531-haberi/
  45. http://m.hurriyet.com.tr/Haber?id=27167033
  46. http://www.tahahaber.com/haber/5110-tekfirci-orgut-isid-kur-an-yakti-foto
  47. http://www.on4haber.com/haber/teror-orgutu-kur-an-yakti-/29747/
  48. http://www.diken.com.tr/isidin-tecavuzune-ugrayan-ezidi-kadinlar-anlatti-hamile-annemi-bile-kacirdilar-intihara-tesebbus-ettim/
  49. http://m.milliyet.com.tr/edward-snowden-isid-in-arkasinda/dunya/detay/1926807/default.htm
  50. http://m.nerinaazad.com/news/actual/isis/edward-snowden-isidin-arkasinda-abd-ingiltere-ve-israil-istihbarati-var
  51. http://www.on4haber.com/haber/snowden-isid-i-3-farkli-istihbarat-kurdu/43011/
  52. http://m.ajanshaber.com/snowden-isidi-kuran-istihbarat-orgutlerini-acikladi-haberi/101998
  53. http://www.aljazeera.com.tr/haber/islam-alimlerinden-iside-tepki
  54. http://www.haksozhaber.net/mobi/iside-karsi-alimlerden-bir-bildiri-daha-43784h.htm

Girêdanên derve[biguherîne]


Wiki letter w cropped.svg Ev gotar şitlek e. Heke tu bixwazî berfireh bikî, biguherîne bitikîne. (Çawa?)